ཉེར་སྤྱོད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཉེར་སྤྱོད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་ཤིག་ཡིན། དཔེ་མིང་། 应用社会学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། applied sociology ནང་དོན་དངོས། ཉེར་སྤྱོད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ applied sociology ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ལྟ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཤིག་ཡིན། དེ་ནི་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ལྟོས་བཅས་ལས་བཞད་པ་ཡིན། ཁྱད་ཆོས་ནི་གཞུང་ལུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པས་རྩ་བའི་རིགས་པ་དང་རྩ་དོན། ལྟ་བ་དང་ཐབས་ལམ་སོགས་ཀྱི་སྤྱོད་སྟངས་གསལ་སྟོན་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་སྣང་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་བྱས་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་སྣང་ཚུལ་གྱི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཞིབ་ཕྲའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

བཟོ་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

བཟོ་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ལ་ཐོན་སྐྱེད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའང་ཟེར། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་རྨང་གཞིའི་གཞུང་ལུགས་དང་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་བཟོ་ལས་ལམ་ལུགས་དང་བཟོ་ལས་ཅན། བཟོ་ལས་དང་སྤྱི་ཚོགས་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 工业社会学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། industrial sociology མིང་གཞན། ཐོན་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ། ཞིབ་འཇུག་ནང་དོན། འབྲེལ་ཡོད་རིག་ཚན་གྱི་འབྲེལ་བ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

རིག་གནས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

རིག་གནས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་ཐོག་མར་འཇར་མན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་བ P པར་ཐི་ཡི《སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་གཏན་ཚིགས》ལས་བཏོན་པ་ཡིན། ཁོའི་ལྟ་ཚུལ་ལ H སི་པན་སེ་ཡིས་རང་བྱུང་དུས་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་མ་གཏོགས་གླེང་མེད། འོན་ཀྱང་དེ་ལས་གཙོ་ཆེ་བ་ནི་རིག་གནས་དུས་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དེ་ཡིན། རིག་གནས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ལ་བྱུང་ཁུངས་གཉིས་ཡོད། འཇར་མན་དང་ཧྥ་རིན་སི་ཡི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་། དབྱིན་ཇི་དང་ཨ་རི་ཡི་རིག་གནས་མིའི་རིགས་རིག་པའམ་སྤྱི་ཚོགས་མིའི་རིགས་རིག་པ་ཡིན། བྱུང་ཁུངས་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་གོ་དོན་ཡང་མི་འདྲ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

མི་གྲངས་མ་ལག་བཟོ་བསྐྲུན།

མི་གྲངས་ཀྱི་མ་ལག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་བྱས་པ་བརྒྱུད། མི་གྲངས་ཚོད་འཛིན་སྨྲ་བའི་རྨང་གཞིའི་རྩ་དོན་བེད་སྤྱད་ནས་མི་གྲངས་མ་ལག་གི་ཁྱད་ཆོས་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱས་ཏེ། མི་གྲངས་དམིགས་ཚད་ཀྱི་འཆར་གཞི་དང་མི་གྲངས་མ་ལག་གི་དམིགས་ཚད་བཟོ་འགོད་བྱེད་པ། མི་གྲངས་སྔོན་དཔག་དང་མི་གྲངས་བདེན་པ་འདྲ་བཟོ་སོགས་བྱས་ཏེ། སྲིད་གཞུང་གིས་མི་གྲངས་སྲིད་ཇུས་བཟོ་འགོད་བྱེད་པར་ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་བདེན་དཔང་འདོན་སྤྲོད་བྱེད་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 人口系统工程

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

དབྱིན་ཇིར་བོད་རིག་པ་དར་ཚུལ།

ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སའི་ཆ་ལ་རྣམ་པར་བཀོད་པའི་རྒྱལ་ཁམས་རྣམས་ལས་བོད་རིག་པ(Tibetology 藏学) ཞེས་པ་ཐོག་མར་ཧཱང་ལྒད་རུ(Hungary 匈牙利)ཞེས་པའི་ཡུལ་འདིར་དབུ་བརྙེས་ནའང་། ཕྱིས་ཀྱི་སློབ་གཉེར་ཞིབ་འཇུག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཇེ་ཆེ་དང་འཐུས་སྒོ་ཇེ་ཚང་། རིགས་ལམ་ཇེ་ཞིབ་སོགས་རིག་པ་འདི་ཉིད་རྒྱ་ཆེ་རུ་དར་སའི་རྒྱལ་ཁོངས་གཙོ་བོ་དེ་དབྱིན་ཇི་དང་། འཇར་མན། དབྱི་ཐ་ལི། ནོར་ཝེ་བཅས་ཡིན་པར་ངེས། ལྷག་པར་དུས་རབས་ཉེར་གཅིག་པའི་མདུན་བསུས་མཚམས་ནས་བྱང་ཨ་རིའི་ཡུལ་དུ་བོད་རིག་པའི་སློབ་གཉེར་དང་ཞིབ་འཇུག་གི་ཚ་རླབས་རིམ་པར་འཕྱུར་བས།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

རིག་གནས་འཁོར་རྒྱ།

དོན་ནི་རིག་གནས་ཡུལ་འཁྱར་ཏེ། མི་རིགས་ག་གེ་མོ་ཞིག་གི་རིག་གནས་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་འགའ་ཞིག་ཡུལ་གཞན་དུ་ཁྱབ་པའམ། ཡང་ན་མི་རིགས་ག་གེ་མོ་ཞིག་རྒྱལ་ཁབ་བམ་ས་གནས་གཞན་དུ་སོང་ནས་གཞི་སྡོད་བྱས་པ་དང་བསྟུན་ནས་མི་རིགས་དེ་ཉིད་ཀྱི་རིག་གནས་ཀྱང་ཡུལ་དེར་ཁྱབ་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 文化圈 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། cultural circle རིགས་དབྱེ། ཡི་གེ་བརྡ་རྟགས། ཆོས་ལུགས་རིག་གནས། འབྲོག་པའི་རིག་གནས་སོགས། ངོ་སྤྲོད། རིག་གནས་འཁོར་རྒྱ་ཞེས་པ་ལ་དབྱིན་ཇིའི་སྐད་དུKulturkreiseཟེར་ཞིང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ལས་རིགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ལས་རིགས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་ལས་རིགས་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཞིག གཙོ་བོ་ལས་རིགས་སྒྲིག་གཞི། ལས་རིགས་དང་ཁྱིམ་ཚང་། དཔལ་འབྱོར། སློབ་གསོ་ལམ་ལུགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ། ལས་རིགས་དང་གྲས་རིམ། སྤྱི་ཚོགས་གྲས་རིམ་གྱི་འབྲེལ་བ་སོགས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 职业社会学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Professional sociology རིགས་དབྱེ། རིག་ཚན་གཞུང་ལུགས།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

རྩ་འཛུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

རྩ་འཛུགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ནི་ཕན་ཚུན་ལ་ཤན་ཤུགས་ཐེབས་པའི་མི་སྒེར་རམ་ཚོགས་སྤྱི་ཆུང་ངུས་གྲུབ་པ་ཞིག་སྟེ། དེ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་དམིགས་ཚད་ཡོད་པའི་མཉམ་ལས་མ་ལག་ཞིག་ལ་ཟེར། སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་རགས་དབྱིབས་གནའ་རབས་སྤྱི་ཚོགས་སུ་བྱུང་བ་ཡིན། དེ་ཡོངས་སུ་མངོན་པའི་བཟོ་ལས་ཅན་དང་སྤྱི་ཚོགས་དེང་རབས་ཅན་ཏུ་བསྟུན་པ་རེད། དུས་རབས་བཅོ་བརྒྱད་ལ་དབྱིན་ཇི་ནས་བཟོ་ལས་གསར་བརྗེ་བྱུང་བ་ནས་བཟུང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཚོད་ལྟའི་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་རིག་པ།

ཚོད་ལྟའི་ཐབས་ལམ་སྤྱད་དེ་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་སྣང་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཡན་ལག་བསླབ་ཚན་ཞིག་ཡིན། 1879ལོ W ཧྥིན་ཐི་ཡིས་ལི་པེ་ཐེ་སློབ་ཆེན་ནས་སེམས་ཁམས་ཚོད་ལྟ་ཁང་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་ནས་བཟུང་། སེམས་ཁམས་རིག་པ་བ་མང་པོ་ཞིག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་དང་འབྲེལ་བའི་གནད་དོན་ཚོད་ལྟ་ཁང་ནས་ཚོད་ལྟ་བྱས་པ་རེད། རིམ་གྱིས་ཚོད་ལྟ་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་རིག་པ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་སོང་བ་རེད། ཚོད་ལྟ་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་རིག་པས་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་སྣང་ཚུལ་ལ་ཁུངས་མེད་ཁོག་སྟོང་གི་དཔྱད་བསྡུར་མི་བྱེད་པར།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཚན་རིག་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཚན་རིག་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ (the sociology of science)ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 科学社会学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། the sociology of science ཁོངས་གཏོགས། ཚན་རིག་འདིའི་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག ཁྱབ་ཁོངས། སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག ངོ་སྤྲོད་རགས་བསྡུས། ཚན་རིག་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ the sociology of science ནི་ཚན་རིག་དང་འབྲེལ་བའི་སྣང་ཚུལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

མི་གྲངས་སྲིད་ཇུས།

མི་གྲངས་སྲིད་ཇུས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་གྲངས་འཕར་བའམ་མི་གྲངས་འཕར་བའི་མཚམས་ཆད་པའམ་ལོག་འཕར་ལ་དམིགས་ནས་འབྲེལ་ཡོད་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པའི་དོན། རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བས་རང་རྒྱལ་གྱི་མི་གྲངས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ཡང་མི་འདྲ། དེ་བས་རིགས་མི་འདྲ་བའི་མི་གྲངས་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་པ་རེད། དེར་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་མི་གྲངས་སྲིད་ཇུས་ཀྱང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་གནས་ཚུལ་དང་བསྟུན་ནས་འོས་འཚམ་གྱི་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པ་རེད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 人口政策 མཚན་ཉིད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

མི་གྲངས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

མི་གྲངས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ population sociology ནི་མི་གྲངས་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་འགྱུར་ལྡོག་གི་འབྲེལ་བ་དང་དེའི་ཕན་ཚུན་གྱི་བྱེད་ལས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། མི་གྲངས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་མི་གྲངས་རིག་པ་གཉིས་བསྣོལ་བའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཡིན་ལ། མི་གྲངས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཡང་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 人口社会学 མིང་གཞན། population sociology རིགས་དབྱེ། སྤྱི་ཚོགས། རགས་བཤད། མི་གྲངས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པས་སྤྱི་ཚོགས་དང་རིག་གནས་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་མི་གྲངས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་ལ་དཔྱད་བསྡུར་བྱེད་པ་ཡིན། མི་གྲངས་སྐྱེ་ཚད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ།

སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ནང་རྒྱུན་སྤྱོད་ཆེ་བའི་བརྡ་ཆད་ཅིག་ཡིན། འོན་ཀྱང་གོ་དོན་གསལ་བོ་ཞིག་གཏན་ཁེལ་བྱས་མེད། དང་ཐོག་དུས་རབས20མགོར་རྒྱ་ཡིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་འགྲུབ་བཞིན་པའི་དུས་སུ་བྱུང་བ་ཞིག་རེད། ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་སྐད་ཡིག་ཁོར་ཡུག་ནང་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་ཚུལ་ལ་དུས་རྒྱུན་དུ་སྤྱི་མཚན་རིམ་པའི་ཐད་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད་དེ། ཁེར་ཚིགས་ཀྱི་རང་འགུལ་རང་བཞིན་གྱི་མི་ཡིས་ཕྱིའི་ཁོར་ཡུག་ཡོངས་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པ་སྟོན་པ་རེད། དུས་རྒྱུན་རང་འགུལ་ནུས་པ་དང་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会结构 ངོ་བོ། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་མིང་བརྡ། ཁྱབ་ཁོངས། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ། ཁྱད་ཆོས། རང་འགུལ་ནུས་པ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

མའེ་ཁུ་པུ་ལོ་ཝེ་ཡི་རིགས་དབྱེ་ལྟར་ན་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་བཞི་ཡོད་དེ། ཆེད་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་རྨང་གཞི་ཡིན། སྤྱི་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་དམངས་སྤྱི་ཚོགས་གནས་པ་དང་ནར་སོན་པ་རྨང་གཞིའི་དམིགས་ཡུལ་ཡིན་ལ། སྤྱི་དམངས་སྤྱི་ཚོགས་སྐྱོང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས་དང་མཉམ་དུ་སྤྱི་དམངས་སྤྱི་ཚོགས་ཤེས་རྟོག་བྱུང་བར་བསྙེགས་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 公共社会学 རྩོམ་པ་པོ། (ཨ་རི)མའེ་ཁུ་པུའུ་ལུའོ་ཝེ བསྒྱུར་མཁན། ཧྲིན་ཡོན།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཤེས་ཡོན་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཤེས་ཡོན་ནམ་བསམ་བློ་བྱུང་བའི་འཕེལ་རྒྱས་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་གནས་བར་གྱི་འབྲེལ་བར་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་བསམ་བློ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ཡང་ཟེར། 1924ལོར། འཇར་མན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པMཧྲི་ལི《ཤེས་ཡོན་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཚོད་ལྟ》ལས་ཐེངས་དང་པོར་ཤེས་ཡོན་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ཞེས་པའི་མིང་འདི་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་པ་རེད། འདི་ན་གླེང་བཞིན་པའི་ཤེས་ཡོན་གྱི་ནང་དོན་ལ་བསམ་བློ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཐོན་སྐྱེད་འབྲེལ་བ།

ཐོན་སྐྱེད་འབྲེལ་བ་ཞེས་པ་ནི་མི་རྣམས་ཀྱིས་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཆ་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གོ་རིམ་བརྒྱུད་ནས་གྲུབ་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བར་བརྗོད་པ་ཡིན། དེ་ནི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཐབས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན། དེར་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ཁྲོད་གྲུབ་པའི་མི་རྣམས་ཀྱི་གོ་གནས་དང་ཕན་ཚུན་བར་གྱི་འབྲེལ་བ། ཐོན་རྫས་བགོ་བའི་རྣམ་པ་སོགས་འདུ། དེ་དག་ལས་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་རྣམ་པ་ནི་ཆེས་གཞི་རྩ་རུ་གྱུར་བ་དང་། རག་ལས་པའི་ནུས་པ་ཐོན་པ་ཞིག་ཡིན། དངོས་པོའི་རྒྱུ་ཆའི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ཐབས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གནས་པ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཡིན། ཐོན་སྐྱེད་འབྲེལ་བའི་དོན་སྤྱི་ནི་མར་ཁེ་སི་དང་ཨན་ཀོ་སི་གཉིས་ཀྱིས་བཏོན་པའི་ལོ་རྒྱུས་དངོས་གཙོ་སྨྲ་བའི་རྣམ་པའི་གཞི་རྩའི་

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཀྲུང་གོ་ནང་སྤེལ་བའི་དུས་སྐབས་ནི་དུས་རབས19མཇུག་ནས1918ལོའི་བར་མཚམས་ཡིན། བཙན་རྒྱལ་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོ་ལ་བཙན་འཛུལ་དང་རིག་གནས་སིམ་འཛུལ་ལ་ཤུགས་སྣོན་བྱས་པ། ཆིང་རྒྱལ་རབས་བཀོས་བཀོལ་རྒྱུད་འཛིན་རིམ་བཞིན་རུལ་སུངས་སུ་གྱུར་བ་དང་། ཀྲུང་གོ་ནི་མི་རིགས་ཉམས་ཉེན་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཉམས་ཉེན་ཁྲོད་གནས་ཡོད། ཕྱི་འབྲེལ་ལས་འགུལ་ཕམ་པ་དང་། དོན་དངོས་སུ་མ་རྩ་གྲལ་རིམ་གྱི་ལེགས་བཅོས་ཐད་སྐུལ་འདེད་ཀྱི་ནུས་པ་ཐོན། དུས་མཉམ་དུ་བདེ་འཇགས་མིན་པའི་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ལ། ནུབ་ཕྱོགས་རིག་པ་ཤར་དུ་སྐྱོད་པ་འགོག་ཐབས་མེད་པའི་རྦ་རླབས་ཞིག་དང་འདྲ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

གྲུབ་ཚུལ་བྱེད་ལས་རིང་ལུགས།

གྲུབ་ཚུལ་བྱེད་ལས་རིང་ལུགས( structural functionalism)ནི་དེང་རབས་ནུབ་ཕྱོགས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཁྲོད་ཀྱི་གཞུང་ལུགས་ཕྱོགས་ཁག་ཅིག་ཡིན། དེ་ཡིས་སྤྱི་ཚོགས་ལ་ཚད་ངེས་ཅན་གྱི་གྲུབ་ཚུལ་དང་རྩ་འཛུགས་ཅན་གྱི་ཐབས་བཀོད་མ་ལག་ལྡན་པར་འདོད། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་རེ་རེ་ལ་གོ་རིམ་གྱི་རྣམ་པའི་འབྲེལ་བ་ལྡན་པ་དང་། དེ་མ་ཟད་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་ལ་དགོས་ངེས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་འདོན་པ་ཡོད་པར་འདོད། སྤྱི་ཡོངས་ནས་དོ་མཉམ་པའི་རྣམ་པ་ལྟར་གནས་ཡོད་ལ། གྲུབ་ཆ་གང་རུང་གི་འགྱུར་ལྡོག་ལས་དོ་མཉམ་གསར་བ་ཞིག་གི་ཕྱོགས་སུ་འཕེལ་བ་རེད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཉམས་མྱོང་ཞིབ་འཇུག

གཞུང་ལུགས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་རིགས་གཞན་པ་ཞིག དེ་ནི་རྒྱུ་ཆ་དང་པོ་འཚོལ་བསྡུ་བྱེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 经验研究 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། empirical research འགྲེལ་བ། དངོས་དཔང་ཞིབ་འཇུག འབྲེལ་ཡོད་མི་སྣ། ཕ་སིན་སི། ནང་དོན་དངོས། གཞུང་ལུགས་ཁོ་ན་ཡིན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་རིགས་གཞན་པ་ཞིག དེ་ནི་རྒྱུ་ཆ་དང་པོ་འཚོལ་བསྡུ་བྱེད་པའི་ཞིབ་འཇུག་ཅིག་ཡིན། དེ་བས་དངོས་དཔང་ཞིབ་འཇུག་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཁྲོད། རིགས་མི་འདྲ་བའི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཉིས་ཡོད་པ་རེད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་མཉམ་འགུལ།

སྤྱི་ཚོགས་མཉམ་འགུལ་ནི་ཚོགས་སྤྱི་བྱེད་སྒོ་དང་སྤྱི་ཚོགས་བརྒྱུད་རིམ་ཕན་ཚུན་ཆ་རྐྱེན་དང་མཇུག་འབྲས་བྱས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འགུལ་སྐྱོད་རྨང་གཞི་བྱས་པ་ལ་ཟེར། ཕན་ཚུན་བར་སྤྱི་ཚོགས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་པའི་སྐབས་སུ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་མཉམ་འགུལ་བྱུང་བ་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་མཉམ་འགུལ་ལ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱེད་ནུས་འདོན་རེས་སམ་ཡང་ན་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་འདྲིས་ཞེས་ཀྱང་ཟེར། དེ་ནི་མི་སྒེར་གྱིས་གཞན་ལ་སྤྱི་ཚོགས་འགུལ་སྐྱོད་དང་ལེན་བྱས་པ་དང་གཞན་གྱིས་ཕྱིར་ལན་སློག་པའི་རང་བཞིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ཡིན་ཏེ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་སྤྱི།

སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་སྤྱི་ནི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བ་ངེས་ཅན་ཞིག་སྦྲེལ་ནས་མཉམ་དུ་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་ཐུན་མོང་ལ་ཟེར། དཔེར་ན། ཁྲག་རྒྱུད་འབྲེལ་བ་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་པའི་ཐུན་མོང་ནི་རུས་རྒྱུད་དང་ཁྱིམ་ཚང་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱི་ཡིན་པ་དང་། ས་ཁོངས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་པའི་ཐུན་མོང་ནི་ཁྱིམ་མཚེས་རིགས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱི་ཡིན། ལས་ཀའི་འབྲེལ་བ་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་པའི་ཐུན་མོང་ནིལས་རིགས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་སྤྱི་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会群体 འགྲེལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བ་མཉམ་དུ་སྦྲེལ་ནས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བའི་ཐུན་མོང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་དངོས་དོན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས19བར་དར་བ་རེད། དེ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་མཚན་ཉིད་རིག་པ་ལས་བྱུང་བའི་དེང་རབས་ཀྱི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན་ལ། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་ཐབས་ལམ་ཧ་ཅང་མང་། གཙོ་བོ་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་། གནད་དོན། སྒྲིག་གཞི། མི་གཤིས། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་སེམས་ཁམས་སོགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Sociology རང་བཞིན། མི་གཤིས་དང་སྒྲིག་ལམ་གྱི་འབྲེལ་བ་དང་དེང་རབས་ཅན་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

མི་གྲངས་སྔོན་དཔག་རིག་པ།

མི་གྲངས་སྔོན་དཔག་རིག་པ་ནི་ད་ཡོད་མི་གྲངས་གནས་ཚུལ་དང་མི་གྲངས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་རིགས་སོ་སོའི་རྒྱུ་རྐྱེན་གྱི་ཤན་ཤུགས་ལ་བསམ་བློ་བཏང་སྟེ། ཚན་རིག་གི་ཐབས་ལམ་ལ་བསྟེན་ནས་མ་འོངས་པའི་དུས་སྐབས་ཞིག་གི་མི་གྲངས་ཀྱི་གཞི་རྒྱ་དང་ཆུ་ཚད། འཕེལ་ཕྱོགས་ལ་ཚོད་རྩིས་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། མི་གྲངས་སྔོན་དཔག་གིས་སྤྱི་ཚོགས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་འཆར་འགོད་ལ་ཆ་འཕྲིན་གཙོ་བོ་མཁོ་སྤྲོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད། སྔོན་དཔག་གི་མཇུག་འབྲས་ཀྱིས་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཁྲོད་བྱུང་སྲིད་པའི་གནད་དོན་གསལ་སྟོན་བྱས་ཆོག

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ།

སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་བརྟག་ཐབས་སྨྲ་བ་དང་ཞིབ་འཇུག་རྣམ་པ། བྱེ་བྲག་གི་ཐབས་ལམ་དང་ལག་རྩལ་གྱི་སྤྱི་མིང་ལ་གོ ། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会学方法 མཚན་ཉིད། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཞིབ་འཇུག་གི་ཐབས་ལམ་སྨྲ་བ། ཁོངས་གཏོགས། སྤྱིར་བཏང་ཚན་རིག་ཐབས་ལམ། བྱེད་ནུས། རིག་ཚན་ཞིབ་འཇུག་ལ་ངེས་པར་དུ་བརྩི་སྲུང་བྱེད་དགོས་པའི་རྨང་གཞིའི་རྩ་དོན། གཞུང་དངོས། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་སྨྲ་བ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་མ་ལག་ནང་གི་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་ཡིན། དེ་ནི་སྤྱིར་བཏང་གི་ཚན་རིག་ཐབས་ལམ་ལ་འདུ་བ་དང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ།

སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་ཁྱབ་ཁོངས་གཙོ་བོ་ཞིག་ཡིན། དེ་ལ་སྒྲ་ཡངས་འཇུག་དང་དོག་འཇུག་གི་གོ་དོན་གཉིས་ཡོད་དེ། སྒྲ་ཡངས་འཇུག་གི་གོ་དོན་ལྟར་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོ་དང་བསམ་པའི་བྱ་འགུལ་ཡོངས་སུ་བརྗོད། སྒྲ་དོག་འཇུག་གི་གོ་དོན་ལྟར་ན་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་དངོས་པོའི་ཐོན་སྐྱེད་བྱ་འགུལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རྩ་འཛུགས་ཀྱི་སྤྱི་བའི་བྱ་འགུལ་ལས་འདས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་འཚོ་བའི་ཕྱོགས་ལ་བརྗོད་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会生活

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས།

སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སོ་སོ་འཕེལ་རྒྱས་དང་མཐོར་འདེགས་འབྱུང་བའི་འཕོ་འགྱུར་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། འདི་ནས་གླེང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཁ་ཤས་ལས་ཁྱད་པར་ཕྱེས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会发展 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། social development འགྲེལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སྔོན་ལ་བསྐྱོད་པའི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། དེ་ལ་དོན་གཉིས་སུ་འདུ་བ་སྟེ། གཞུང་ཕྱོགས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འོག་རིམ་ནས་གོང་རིམ་དུ་འཕེལ་བའི་འགུལ་སྐྱོད་དང་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད་རིམ་ལ་སྟོན་པ་ཡིན། འཕྲེད་ཕྱོགས་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་རིག་པ།

སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་རིག་པ་ནི་མི་སྒེར་དང་ཚོགས་སྤྱིའི་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་སྣང་ཚུལ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། མི་སྒེར་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་སེམས་ཁམས་སྣང་ཚུལ་ནི་མི་གཞན་དང་ཚོགས་སྤྱི་ཡིས་ཚོད་འཛིན་བྱེད་པའི་མི་སྒེར་གྱི་བསམ་བློ་དང་། བརྩེ་དུང་། བྱ་སྤྱོད་དེ། དཔེར་ན། མིའི་བར་གྱི་ཚོར་སྣང་དང་། མིའི་བར་གྱི་རྟེན་འབྲེལ། སྤྱི་ཚོགས་སྐུལ་འདེད། སྤྱི་ཚོགས་ཚོད་འཛིན། རྗེས་འབྲངས་སོགས་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会心理学 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། social psychology དབྱེ་བ། སེམས་ཁམས་རིག་པའི་ཡན་ལག

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཀུན་སྤྱོད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཀུན་སྤྱོད་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ། ཀུན་སྤྱོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ངོ་བོ་དང་ནུས་བ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཁོངས་གཏོགས་ཡན་ལག་གི་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་ས་ཆ་ནས་ཀུན་སྤྱོད་ཅེས་པའི་མིང་ཚིག་འདི་ལ་ཏིན་སྐད་ལསmoralisཡིན་པ་དང་། དེ་ལ་གོམས་སྲོལ་དང་ཡུལ་སྲོལ་གོམས་གཤིས། གཤིས་རྒྱུད་དང་གཤིས་ཀ སྤྱོད་ལམ་སོགས་ཀྱི་དོན་ཡང་ལྡན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 道德社会学 ཁོངས་གཏོགས། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན། ཞིབ་འཇུག་དམིགས་ཡུལ། ཀུན་སྤྱོད་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་རིག་ཚན་ལས་རྒལ་བའི་བྱུང་དངོས་ཤིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་བར་ཕན་ཚུན་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་དབང་གྲགས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ། ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འབྱུང་ཁུངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་སྒྲིག་གཞི་དང་ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར། ཆབ་སྲིད་མཁས་མཆོག་དང་ཆབ་སྲིད་མ་ལག་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཡིན། ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་དུས་རབས19མཇུག་དང་དུས་རབས20མགོར་ཆགས་པ་ཡིན། དུས་རབས20དཀྱིལ་བྱ་སྤྱོད་རིང་ལུགས་དར་བའི་རྗེས་སུ་ཡུན་རིང་ལ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་རེད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

དངོས་དཔང་རིང་ལུགས།

དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ཚོར་སྣང་ཉམས་མྱོང་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཁག་གི་གཟུགས་འདས་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན། དེ་བས་དངོས་དཔང་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཟེར། དེ་བྱུང་བའི་དུས་ཚོད་ནི་དུས་རབས19ལོ་རབས30—40བར་གྱི་ཧྥ་རིན་སི་དང་དབྱིན་ཇི། ཧྥ་རིན་སིའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་སྲོལ་བཏོད་མཁནAཁང་ཏིA.孔德སོགས་ཀྱིས་བཏོན་པ་ཡིན། 1830ལོ་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་ཁང་ཏི་ཡིས་སྔ་རྗེས་སུ《དངོས་དཔང་གཏན་ཚིགས་བསླབ་གཞི》སྤེལ་བ་དང་། དེ་ཡང་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་གྲུབ་པའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན། ཁང་ཏི་གཙོ་བྱས་པའི་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་ལ་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་རྙིང་བ་ཟེར།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག