ཡོངས་འཛིན་རིག་མཛོད། >ཚན་རིག

ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་སོགས།

སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་དང་ལོ་རྒྱུས་རིག་པ་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། དུས་རབས་ཉི་ཤུ་པའི་ཚུན་དང་ལྷག་པར་དུ་འཛམ་གླིང་འཁྲུག་ཆེན་གཉིས་པའི་རྗེས་ནས་འགྱུར་ལྡོག་བླ་ན་མེད་པ་བྱུང་། རང་བྱུང་ཚན་རིག་གི་ཐད་ནས་གྲུབ་འབྲས་ཆེན་པོ་བླངས་པ་དེས་ངེས་ཤེས་གཏིང་ཟབ་ཏུ་འདྲོངས་པར་གྱུར་ཅིང་། དེ་བཞིན་དུ་སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ལའང་ཤུགས་རྐྱེན་མི་དམན་པ་ཐེབས་ཏེ། སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་ཀྱང་སྔར་བས་ཚན་རིག་དང་མཐུན་ཞིང་སྤྱོད་གོ་ཆོད་པའི་སྒོ་ནས་དངོས་ཡོད་ཀྱི་གནད་དོན་དང་དཀའ་ཁག་མང་དུ་སེལ་པའི་བླང་བྱ་ཉིན་རེ་ནས་ཉིན་རེར་ཇེ་མཐོར་གྱུར། དེང་རབས་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་འཕེལ་ཕྱོགས།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

རྒྱུན་སྲིང་ཐུབ་པའི་འཕེལ་རྒྱས།

རྒྱུན་སྲིང་ཐུབ་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ཞེས་པའི་མཚན་ཉིད་ཐོག་མ1972ལོར་བཏོན་པ་སྟེ། དེ་ནི་དེང་སྐབས་ཀྱི་མི་རྣམས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སྐོང་བ་དང་། རྗེས་རབས་པས་རང་གི་དགོས་མཁོ་སྐོང་བའི་ནུས་པར་གནོད་འཚེ་མི་ཐེབས་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 可持续发展 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། sustainable development རིག་གཞུང་གི་འབྱུང་ཁུངས། དུས་རབས་སྔོན་མའི་ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་ནས་བཟུང་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཁྱབ་ནཁ་སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་སྟངས་དེ་ལུགས་མཐུན་ཡིན་མིན་ཐད་ལ་བརྟག་དཔྱད་མང་པོ་བཏང་མྱོང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཆབ་སྲིད་རིག་པ།

སྲིད་ཏང་།

སྲིད་ཏང་ཞེས་པ་ནི་དེང་དུས་འཛམ་གླིང་རྒྱལ་ཁབ་ཁག་ལ་སྤྱི་ཁྱབ་ཏུ་གནས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེང་དུས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་སྟོབས་ཤུགས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེང་རབས་རྒྱལ་ཁབ་ཏུ་སྤྱིར་བཏང་བྱས་ན་སྲིད་ཏང་གཅིག་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་འཛིན་བཞིན་ཡོད་པ་དང་། སྲིད་ཏང་གིས་གྲལ་རིམ་དང་རིམ་གྲས། སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ་ངེས་ཅན་གྱི་ཁེ་ཕན་གྱི་ཚབ་བྱེད་བཞིན་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན། དེས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་ཆ་བཟུང་ནས་རང་ཉིད་ཀྱི་ཆབ་སྲིད་རྩ་འཛིན་མངོན་འགྱུར་བྱེད་བྱ་ཆེད་ཏང་དུ་ཞུགས་མཁན་གྱི་ཆབ་སྲིད་རྩ་འཛུགས་ཤིག་རེད། སྲིད་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་དབང་བར་ལ་འབྲེལ་བ་དམ་ཟབ་ཡོད་ཅིང་། སྲིད་ཏང་ནི་ཆབ་སྲིད་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་གཞན་པ་དང་ཁྱད་པར་འབྱེད་པའི་རྩ་བའི་མཚོན་རྟགས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། བྱུང་ཚུལ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཆབ་སྲིད་རིག་པ།

ནོར་སྲིད་སྲིད་ཇུས།

ནོར་སྲིད་སྲིད་ཇུས་ནི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་མིང་བརྡ་ཞིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དུས་སྐབས་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཆབ་སྲིད་དང་དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགན་འཁྲི་ལྟར་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ནོར་སྲིད་བྱ་བའི་མཛུབ་སྟོན་རྩ་དོན་ལ་བྱ་བ་ཡིན་ཞིང་། ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་དང་ཁྲལ་སྡུད་སྲིད་ཇུས་ཀྱི་འགྱུར་བ་ལ་བརྟེན་ནས་སྤྱིའི་དགོས་མཁོ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་བཟོ་བ་དང་སྙོམས་སྒྲིག་བྱེད་པ་ཡིན། ནོར་སྲིད་སྲིད་ཇུས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་ཡོངས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཡིན། གོ་དོན།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཚད་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཚད་ལྡན་འབྱོར་རིག་པ (Normative Economics) ནི་ངེས་གཏན་གྱི་རིན་ཐང་གདམས་གསེས་དག་གཞིར་བཟུང་སྟེ། དཔལ་འབྱོར་གྱི་གནད་དོན་རིགས་ཤིག་ལ་དབྱེ་ཞིབ་དང་ཐག་གཅོད་བྱེད་ཚད་འདོན་པ་དེ་ཡིན་པར་མ་ཟད། དེ་ལྟར་དཔལ་འབྱོར་གཞུང་ལུགས་འཛུགས་པའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། དཔལ་འབྱོར་སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་བྱེད་པའི་གཞི་འཛིན་ས་ཡང་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་ལྟར་ན། ཐོན་ཁུངས་ལ་ཧ་ཅང་དཀོན་པའི་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་རྐྱེན་གྱིས། རྣམ་པ་མང་པོའི་བགྲོལ་ལམ་སྟེང་གདམས་གསེས་ངེས་ཅན་ཀྱི་གནད་དོན་ལྷག་གི་ཡོད་པ་དང་། གདམས་གསེས་དེར་ཡང་གདམས་གསེས་བྱ་ཚུལ་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། གདམས་གསེས་བྱ་ཚུལ་ནི་དཔལ་འབྱོར་བྱ་བའི་ཚད་ལྡན་གྱི་རང་བཞིན་ཡིན། དེ་བས། གནད་དོན་ངོ་མ་ག་འདྲ་ཞིག་ཡིན་པ་ཐག་གཅོད་བྱ་རྒྱུ་ནི་ ཚད་ལྡན་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ལས་སུ་ལྷག་ཡོད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས།

སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ནི་མིའི་རིགས་ཀྱི་གཞི་རྩའི་སྤྱི་ཚོགས་དགོས་མཁོ་སྐོང་བའི་ཆེད། སྤྱི་ཚོགས་སོ་སོའི་ཁྲོད་ཡོངས་ཁྱབ་རང་བཞིན་ལྡན་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་དུས་སྐབས་ཤིག་གི་ནང་གཏན་འཇགས་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚད་ལྡན་མ་ལག་ཅིག་ཡིན། མིའི་རིགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་བྱེད་སྒོའི་ཚད་ལྡན་མ་ལག་སྟེ། དེ་ནི་འབྲེལ་ཡོད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཚད་ལྡན་མ་ལག་གིས་གྲུབ་པ་དང་། ལྟོས་བཅས་ཀྱིས་ཡུན་རིང་གནས་པའི་སྤྱི་ཚོགས་འབྲེལ་བའི་རྣམ་པ་གཏན་འཁེལ་ཅན་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会制度 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། social institution རིམ་གྲས་དང་པོ། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཁོག རིམ་གྲས་གཉིས་པ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ནོར་སྲིད་ལམ་ལུགས།

ནོར་སྲིད་ལམ་ལུགས་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ནོར་སྲིད་བྱ་བར་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་བྱ་སྤྱོད་ཀྱི་ཚད་གཞི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་ཆོས་ཉིད་ཀྱི་མཚོན་ཐབས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། བཀས་སྐུལ་རང་བཞིན་ལྡན་པའི་ཡིག་ཆ་ཞིག་ཡིན་ལ། ཁྲིམས་ལུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལྡན་པའོ།། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 财政制度 ནུས་པ། ནོར་སྲིད་གཏོང་ཡོང་ཆོས་ཉིད་མཚོན་ཐུབ། ཁོངས་གཏོགས་རྒྱལ་ཁབ། ཀྲུང་གོ། རང་བཞིན། བཀས་སྐུལ་རང་བཞིན་གྱི་ཡིག་ཆ། བྱུང་འཕེལ། ནོར་སྲིད་ལམ་ལུགས་ནི་ནོར་སྲིད་བགོ་བཤའི་བཅའ་ཁྲིམས་དང་སྒྲིག་ཁྲིམས།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ནོར་སྲིད་མ་དངུལ།

ནོར་སྲིད་མ་དངུལ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ནོར་སྲིད་དཀྱིལ་སྙིང་དུ་བཟུང་བ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེར་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་དང་ས་གནས་སྲིད་གཞུང་གི་ནོར་སྲིད་འགྲོ་སོང་འདུ་བར་མ་ཟད། རྒྱལ་ཁབ་ནོར་སྲིད་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད་པའི་ཁེ་ལས་དང་། ལས་དོན། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དངུལ་ལོར་གྱི་གཏོང་ཡོང་ཀྱང་འདུ་བ་ཡིན། ནོར་སྲིད་མ་དངུལ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་མ་དངུལ་གྱི་གཙོ་ཁྲིད་ཡིན་ལ། དེས་སྤྱི་ཚོགས་མ་དངུལ་གྱི་འཁོར་རྒྱུག་ལ་ཚོད་འཛིན་དང་ཤན་ཤུགས་ཀྱི་ནུས་པ་ཆེན་པོ་ཐོན་གྱི་ཡོད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར།

རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར(Natural Economy) ཞེས་པ་དེ་སྟབས་བདེ་སྒོས་འབྲེལ་ན། རང་མཁོ་རང་འདང་གི་དཔལ་འབྱོར་གཉེར་སྟངས་ཙམ་ལས་ཚོང་ཟོང་གི་བརྗེ་རེས་མེད་པ་ཞིག་ཡིན། ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་པ་ནི་ཐད་གར་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་མཁན་མི་སྒེར་རམ་ཡང་ན་དཔལ་འབྱོར་ལས་ཁུངས་ཀྱི་དགོས་མཁོ་སྐོང་བའི་ཆེད་དུ་ཡིན་པ་ལས། བརྗེ་རེས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྣམ་པ་ནི་མིན། རང་བྱུང་དཔལ་འབྱོར་ནི་ཚོང་ཟོང་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ལྟོས་ཟླར་གྱུར་བ་ཞིག་ཡིན་ལ། སྒེར་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྣང་ཚུལ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དེ་ནི་ཁྲོམ་རའི་གཞི་ཁྱོན་ཅུང་ཆུང་བའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རྣམ་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཤར་ཕྱོགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཤར་ཕྱོགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་ནི་ཉེ་རབས་སུའུ་ལེན་དུས་སྐབས་སུ་མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་གཙོ་སྙིང་དུ་བཟུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པར་ཟེར་བ་ཡིན། ཡིན་ཡང་ཤར་ཕྱོགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་དེ་ནུབ་ཕྱོགས་སྒེར་བཙུགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་དང་མི་འདྲ་བའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 东方经济学 དར་རྐྱེན། ནུབ་ཕྱོགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་ཉམས་ཞན། སྔོན་གྱི་ངོ་བོ། མར་ཁེ་སི་རིང་ལུགས་ལྟེ་བར་བཟུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ། ཁྱད་པར། ནུབ་ཕྱོགས་དང་མི་འདྲ་བ་ཡིན། ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

སྒེར་གཉེར་དཔལ་འབྱོར།

སྒེར་གཉེར་དཔལ་འབྱོར་ནི་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་ངལ་རྩོལ་པ་སྒེར་ལ་དབང་བའི་རྨང་གཞིའི་སྟེང་། སྒེར་གཉེར་ངལ་རྩོལ་དང་སྒེར་མིས་ལས་གཉེར་བྱེད་པའི་སྒེར་དབང་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ཞིག་ཡིན། སྒེར་གཉེར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆུང་བ་དང་། ལག་ཆ་ཉུང་བ། བེད་སྤྱོད་སྟབས་བདེ་བ། སྟབས་བསྟུན་ལས་གཉེར་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། གཞི་རྩའི་སྟེང་དེ་ལ་བཤུ་གཞོག་གི་སྣང་ཚུལ་མེད་ཅིང་། དེ་ལ་མངོན་གསལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཉིས་ལྡན་ཏེ། དང་པོ་ནི། ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་དང་ངལ་རྩོལ་འབྲས་བུ་མི་སྒེར་ལ་དབང་བ། གཞན་དེ་ནི། ངལ་རྩོལ་པས་རང་ཉིད་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་རྨང་གཞིར་འཛིན་པ་ཞིག་ཡིན།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས།

སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་གྲུབ་བྱེད་ཀྱི་རྒྱུ་སོ་སོ་འཕེལ་རྒྱས་དང་མཐོར་འདེགས་འབྱུང་བའི་འཕོ་འགྱུར་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། འདི་ནས་གླེང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ནི་རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆ་ཁ་ཤས་ལས་ཁྱད་པར་ཕྱེས་ནས་བརྗོད་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会发展 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། social development འགྲེལ་བ། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཡོངས་སྔོན་ལ་བསྐྱོད་པའི་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་བརྒྱུད་རིམ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན། དེ་ལ་དོན་གཉིས་སུ་འདུ་བ་སྟེ། གཞུང་ཕྱོགས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འོག་རིམ་ནས་གོང་རིམ་དུ་འཕེལ་བའི་འགུལ་སྐྱོད་དང་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད་རིམ་ལ་སྟོན་པ་ཡིན། འཕྲེད་ཕྱོགས་ནི་དམིགས་བསལ་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དུས་རིམ་ཁྲོད་སྤྱི་ཚོགས་

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཚན་རིག་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་དངོས་ཚུར་སྣང་བྱེད་པའི་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས་ཀྱི་མ་ལག་ཅིག་ལ་ཚན་རིག་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་ཟེར། ཚན་རིག་དཔལ་འབྱོར་རིག་པས་རང་རྟོགས་སྒོས་ཚན་རིག་གི་བྱེད་ཐབས་སྤྱད་དེ། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མིའི་རིགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་གཉེར་བའི་རིན་ཐང་གི་ཆོས་ཉིད་དམ་ཡང་ན་དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆོས་ཉིད་ནི་ཚན་རིག་དཔལ་འབྱོར་རིག་པའི་གཙོ་སྙིང་ཡིན། དེ་བས་ཆ་མཉམ་འབྲེལ་བ་ནི་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཆེས་རྩ་བར་གྱུར་བའི་ངོ་བོ་ཡིན་ལ། ཆ་མཉམ་ཆོས་ཉིད་ནི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཆེས་རྩ་བའི་ཆོས་ཉིད་དང་། ཆ་མཉམ་རྩ་དོན་ནི་ཚན་རིག་གི་ཆེས་རྩ་བའི་རྩ་དོན་ཡིན། དེའི་རྐྱེན་གྱིས་ཚན་རིག་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་ནི་ཆ་མཉམ་དཔལ་འབྱོར་རིག་པ་ཞིག་ཀྱང་ཡིན་ནོ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ།

ཆབ་སྲིད་ཚོགས་པ་ནི་སྲིད་ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལས་ཁུངས་སོགས་དང་ཁྱད་པར་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དམིགས་ཡུལ་ལྡན་པའི་ངང་ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་རིམ་དང་སྲིད་གཞུང་གི་ཐབས་ཇུས་ལ་ཤན་ཤུགས་བཟོ་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཁེ་ཕན་ལ་དམིགས་པའི་ཚོགས་པ་ཞིག་ཡིན། ཆེད་བཙུགས་སྡེ་ཚོགས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་འཐུས་ཚབ་ནི། ཆབ་སྲིད་ཚོགས་གནས་པའི་རྨང་གཞི་དང་། ཆབ་སྲིད་སྒྲིག་རིམ་ལ་ཚབ་ཞུགས་དང་ཤན་ཤུགས་བཟོ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ཡི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་ནི། ཁྲིམས་ལུགས་དང་སྲིད་ཇུས་གྱི་སྒྲིག་གཏན་ལ་ཤན་ཤུགས་བཟོས་པ་བརྒྱུད་ཚོགས་པའི་ཁེ་ཕན་མངོན་འགྱུར་བྱེད་པ་དེ་ཡིན་ལ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཆབ་སྲིད་རིག་པ།

སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས།

སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ནི་སྒེར་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ལྟོས་འཇོག་གིས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། འདི་ལྟ་བུའི་ལམ་ལུགས་སུ་ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་མི་མངོན་ཞིང་། ཐོན་སྐྱེད་རྒྱུ་ཆ་གཞན་ལ་མི་དབང་བའི་བདག་བཟུང་ལག་བསྟར་མི་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། མིག་སྔར་ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་སྤྱི་ལ་དབང་བའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་མཚོན་ཚུལ་རྣམ་པ་དེ་སྤྱིར་བཏང་དུ་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དབང་བ་དང་ཐུན་མོང་ལ་དབང་བ་བ་སྟེ་རིགས་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག་པར་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། གོ་གནས། རྒྱལ་ཡོངས་ལ་མཚོན་ན།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཆབ་སྲིད་རིག་པ།

ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ།

ཆབ་སྲིད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཟེར་བ་ནི། མི་རྣམས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་འཚོ་བའི་ཁྲོད་དུ་ཆེད་བཙུགས་ཁེ་ཕན་གྱི་དགོས་མཁོ་དང་ཁེ་ཕན་གྱི་འབྲེལ་བར་བརྟེན་ནས་གྲུབ་པ་ཞིག་དང་། ཆབ་སྲིད་ཀྱི་བཙན་ཤུགས་དང་ཁེ་དབང་སྙོམས་བགོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་སུ་བཟུང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་འབྲེལ་བ་ཞིག་ཡིན། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་གནས་བབ་མི་འདྲ་བའི་དབར་ཕན་ཚུན་བྱེད་ནུས་དང་ཤན་ཤུགས་འདོན་པ་ཞིག་དང་། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་མངོན་དུ་འགྱུར་བྱའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཕྱི་ཡུལ་གྱི་གནས་སྟངས་ཞིག་ཀྱང་ཡིན། དེ་ནི་གྲལ་རིམ་སྤྱི་ཚོགས་ཁྲོད་མིའི་རིགས་ཆབ་སྲིད་བྱེད་ལས་ཀྱི་ལྡོག་མེད་ཐོན་དངོས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཆབ་སྲིད་རིག་པ།

ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས།

ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དབང་ཤུགས་ཞེས་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆའི་ཁྲིམས་མཐུན་རང་བཞིན་ཡིན་ཏེ། ཆབ་སྲིད་དབང་ཆའི་ལུགས་མཐུན་རང་བཞིན་ཁས་ལེན་པ་དེ་ཡིན། དེས་ནམ་རྒྱུན་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆ་རྒྱབ་རྟེན་དུ་བཅོལ་ནས། བདེན་ལུགས་དང་མི་གཤིས་ཀྱི་བློ་སེམས་འགུག་པ་རྩ་བར་བཟུང་སྟེ། ཚད་མཐོའི་གཏན་འཇགས་རང་བཞིན་དང་རྟོན་རུང་རང་བཞིན་གྱི་ཆབ་སྲིད་ཤན་ཤུགས་ནུས་པ་དང་སྡེབ་སྒྲིག དབང་ཆར་བརྩི་འཇོག་དང་ལྡན་པར་བྱ་བ་དེ་ཡིན། དེ་ནི་ཆབ་སྲིད་དབང་ཆའི་ཆེས་དགེ་མཚན་ལྡན་པའི་ནུས་པ་མཚོན་བྱེད་དེ་ཡིན།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཆབ་སྲིད་རིག་པ།

ལུང་ཅིང་ཇ།

ལུང་ཅིང་ཇ་ནི་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་ཁྲོད་མིང་དུ་གྲགས་པའི་ཇ་ལྗང་རིགས་ཀྱི་གྲས་གཅིག་ཡིན། ཀྲེ་ཅང་ཧང་ཀྲོའུ་ཞིས་ཧུའུ་ལུང་ཅིང་སྡེ་བའི་རྒྱུད་དུ་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་ཤིང་། ད་ལྟ་ལོ་ངོ་ཆིག་སྟོང་ཉིས་བརྒྱ་ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། ལུང་ཅིང་ཇ་ལ་གཡུ་མདོག་གི་ཇ་མདོག་ལྡན་པ་དང་དྲི་ངད་ལྡང་བ། མངར་བའི་བྲོ་བ་ཞིམ་པ་ཡིན་ལ། ལྗང་མདོག དྲི་ཞིམ་པ། རོ་མངར་བ། དབྱིབས་མཛེས་བ་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ལྡན་ནོ། །དུས་དེ་ནས་བཟུང་ཇ་དེར་ལུང་ཅིང་ཐོགས་ཡོད། ལུང་ཅིང་དེ་ཞིས་ཧུའུ་ཡི་ཞི་ཝུང་ཅ་རི་བོའི་ལུང་ཅིང་ཇ་ཡི་སྡེ་བ་རུ་གནས་ཡོད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་ཆབ་སྲིད་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་རིག་ཚན་ལས་རྒལ་བའི་བྱུང་དངོས་ཤིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་དང་ཆབ་སྲིད་བར་ཕན་ཚུན་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་འབྲེལ་བ་དང་། ཆབ་སྲིད་དབང་གྲགས་ཀྱི་བྱུང་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཤན་ཤུགས་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ། ཞིབ་འཇུག་ཁྱབ་ཁོངས་ལ་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་འབྱུང་ཁུངས་དང་། སྤྱི་ཚོགས་སྒྲིག་གཞི་དང་ཆབ་སྲིད་བཅོས་བསྒྱུར། ཆབ་སྲིད་མཁས་མཆོག་དང་ཆབ་སྲིད་མ་ལག་ལས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལྡོག་ཕྱོགས་ཀྱི་ནུས་པ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་ཡིན། ཆབ་སྲིད་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་དུས་རབས19མཇུག་དང་དུས་རབས20མགོར་ཆགས་པ་ཡིན། དུས་རབས20དཀྱིལ་བྱ་སྤྱོད་རིང་ལུགས་དར་བའི་རྗེས་སུ་ཡུན་རིང་ལ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་གོ་སྐབས་ཐོབ་པ་རེད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

འཕྲུལ་ཆས་རླབས།

འཕྲེད་མདའ(χམདའ)དང་གཞུང་མདའ(yམདའ)བཀོད་ན། འཕྲེད་རླབས་འདིའི་དཔེ་རིས་ཤིག་ཐོབ་པ་ཡིན། སྤུས་གནས་སོ་སོའི་དོ་མཉམ་གནས་ཚང་མχམདའ་ཐིག་སྟེང་དུ་གནས་པ་དང་། འཁྱོག་ཐིག་སྟེང་གི་གནས་སོ་སོའི་གཞུང་གནས་ཚད་ཀྱིས་དུས་མཚམས་གཅིག་གི་སྤུས་གནས་སོ་སོའི་དོ་མཉམ་གནས་སྤོ་མཚོན་པ་ཡིན། སྤུས་གནས་འདར་འགུལ་བྱེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་དེ་རླབས་ཁྱབ་སྤེལ་བྱེད་པའི་ཁ་ཕྱོགས་དང་དྲང་འཕྱང་དུ་གནས། རླབས་འདི་ལྟ་བུ་ལ་འཕྲེད་རླབས་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 机械波 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། mechanical wave རླབས། རླབས་གླེང་ན། ཚང་མས་ཆུ་རླབས་ཡིད་ལ་འཆར་ངེས།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགརྩིས་དངོས་རྫས།

ལུས་རྩལ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

ལུས་རྩལ་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ནི་ལུས་རྩལ་ལྟ་བུའི་རིག་གནས་སྣང་ཚུལ་དེ་འགྱུར་ལྡོག་བྱུང་མུས་སུ་ཡོད་པ་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཟུར་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་དང་། ལུས་རྩལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་སྣང་ཚུལ་གཞན་བར་གྱི་ཕན་ཚན་འབྲེལ་བ་ལ་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ་སྟེ། ལུས་རྩལ་དང་མིའི་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འདུ་ཤེས་ཀྱི་འབྲེལ་བ། ལུས་རྩལ་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱི་སྒྲིག་གཞི། བྱེད་ནུས་དང་འཕེལ་རྒྱས་སྒུལ་ཤུགས་དང་ཚོད་འཛིན་རྒྱུ་རྐྱེན། ལུས་རྩལ་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལུགས་མཐུན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་བསླབ་ཚན་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 体育社会学

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

བསྡུར་ཐབས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ།

བསྡུར་ཐབས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ log comparative sociology (བྱེད་ལས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་ཡང་ཟེར། གསར་འཛུགས་གནང་མཁན་ནི་ཧྥ་རིན་སིའི་སྔ་རབས་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པ་བ་ཏོར་ཁི་མུ Emile Durkheimཡིན )ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ཚོགས་གཉིས་ཡན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་དུས་ཚོད་ཀྱི་རྒྱུ་ཆ་ལ་བསྡུར་ནས་ཞིབ་འཇུག་བྱེད་པ། དེ་གཉིས་ཀྱི་ཐུན་མོང་རང་བཞིན་དང་ཁྱད་པར་རང་བཞིན་ལ་དཔྱད་བསྡུར་བྱས་ནས། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འགྱུར་ལྡོག་གི་ཆ་རྐྱེན་དང་ཆོས་ཉིད་ལ་འགྲེལ་བཤད་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཡན་ལག་རིག་ཚན་ཞིག་ཡིན།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཝུའུ་ཡུས་ཐའེ།

ཝུའུ་ཡུས་ཐའེ་ནི་སྤྱི་ལོ1887ལོར་བཙུགས་ཤིང་། པེ་ཅིང་ཝུའུ་ཡུས་ཐའེ་ཇ་ལས་མ་རྐང་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟིའི་སྤྱི་ཁྱབ་པུའུ་པེ་ཅིང་དུ་ཡོད། ཀུང་ཟི་དེ་ཝུའུ་ཡུས་ཐའེ་ཇ་ཁང་དང་ཝུའུ་ཡུས་ཐའེ་ཇ་སྡེ་ནས་རིམ་འགྱུར་དང་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་ཡིན། ཀུང་ཟི་བཙུགས་ནས་ད་བར་ལོ་ངོ་བརྒྱ་དང་ཉེར་དྲུག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། སྤྱི་ལོ2007ལོར། པེ་ཅིང་ཝུའུ་ཡུས་ཐའེ་ཇ་ལས་མ་རྐང་ཚད་ཡོད་ཀུང་ཟིའི་མངའ་འོག་གི་ཚོང་ཁང160ལྷག་གིས་གཅིག་གྱུར་གྱིས་སྤྱི་རྣམ་བཟོ་བཅོས་བྱས་པ་ལེགས་འགྲུབ་བྱུང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

པའེ་ཧྲ།

པའེ་ཧྲ་ནི་ཧུའུ་ནན་གྱི་ཐ་མག་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། ཁ་མདོག་ནི་དཀར་པོ་ནས་མདོག་ནག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། དེ་ལ་པའེ་ཧྲ་མཉེན་པོ་དང་དང་སྒམ་བུའི་པའེ་ཧྲ་གཉིས་དང་། སྤུས་ལེགས་པའེ་ཧྲ་རབས་དང་པོ་དང་གཉིས་པ། སྤུས་ལེགས་པའེ་ཧྲ་མཉེན་པོ་བཅས་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 白沙 རིགས་དབྱེ། པའེ་ཧྲ་མཉེན་པོ་སོགས། རིན་གོང་། སྒོར5-200ཡི་བར། ས་གནས། པའེ་ཧྲ། གསར་གཏོད་དུས་ཚོད། སྤྱི་ལོ1975ལོ། ཁོངས་གཏོགས་ཀུང་ཟི། ཧུའུ་ནན་ཐ་མག་བཟོ་ལས་ཚད་ཡོད་འགན་ལེན་ཀུང་ཟི།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

པའོ་ལུང་།

པའོ་ལུང་ཉི་ཤེལ་ནི་དར་སྲོལ་ཁྱབ་ཁོངས་ནས་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཇུས་འགོད་འདུ་ཤེས་ཉར་ཡོད། དར་སྲོལ་དང་མཛེས་བཟོ་ཇུས་འགོད་ཇེ་ཟབ་ཏུ་བཏང་ནས། འཛམ་གླིང་གི་དར་སྲོལ་ཅན་གྱི་འགྲོས་དང་བསྟུན་ཡོད། གསར་བཟོ་ཡི་སྒྱུ་རྩལ་བཀོལ་ནས་པའོ་ལུང་ཚོང་རྟགས་ཀྱིས་གསར་གཏོད་རྣམ་པ་ལ་འབད་བརྩོན་ལྷོད་མེད་གནང་བཞིན་པ་མཚོན། མིས་བཟོས་ཁོ་ནར་བརྟེན་ནས་རྒྱུ་ཆ་དང་ཇུས་འགོད་ཀྱི་རི་མོ་བཟོ་བ། དེས་པའོ་ལུང་མིག་ཤེལ་གྱི་ཚོར་འདུ་དང་མཛེས་པའི་བྲོ་བ་མྱོང་བ་དེ་གསལ་བཤད་བྱས་ཡོད། པའོ་ལུང་མིག་ཤེལ་གྱི་ཡིད་འཕྲོག་གི་ཇུས་འགོད་འདུ་ཤེས་དེ་ཉར་ཡོད།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

ཧའེ་ཨེར་རྩིས་འཁོར།

ཀྲུང་གོའི་ཧའེ་ཨེར་ནི1984ལོར་བཙུགས། ལོ་ངོ30རིང་གི་གསར་ལས་གསར་རྙེད་བརྒྱུད་ནས་མ་རྩ་བུ་ལོན་འཇལ་མི་ཐུབ་པའི་ཁྱིམ་གཞི་ཞིག་ནས་འཛམ་གླིང་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས་ཚོང་རྟགས་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། ཧའེ་ཨེར་གྱི་བློ་རྩ་བརྟན་པོས་ཡར་རྒྱས་བརྩོན་ལེན་བཅས་རིག་གནས་སྟོབས་ཆེན་པོ་ཞིག་བསྡུ་ལེན་གཙོར་བཟུང་ནས་ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས་ལས་རིགས་ཀྱི་ཐོན་རྫས་དང་ཞབས་ཞུའི་རྣམ་པ་ཡོད། ལས་ཀའི་ཁྲོད་འགྱུར་ལྡོག་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པ། ལས་སྒོའི་ཁྱབ་ཁོངས་གསར་བ་ཧུར་ཐག་གིས་རྒྱ་ཆེར་གཏོང་བ། ད་ལྟའི་འཚོ་བར་ཐག་གཅོད་ཀྱི་བསམ་ཕྱོགས་གསར་བ་ཁ་འབྱེད་དགོས། ལག་རྩལ་གསར་བ་དང་ཐོན་རྫས་གསར་བ། ཞབས་ཞུ་གསར་བ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས།

ཚན་རིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས། དེ་མ་ཟད་དེའི་ཆོས་ཉིད་རང་བཞིན་གྱི་ཤེས་རྟོགས་ལོ་རྒྱུས་ཤིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ལོ་རྒྱུས་ནི་ཚན་རིག་འདིའི་གྲུབ་ཆ་གཙོ་བོ་ཡིན་ཞིང་། དེ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་གཞུང་ལུགས། སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཐབས་ལམ་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་དུ་ཁ་ཚང་བའི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་ཤེས་བྱའི་མ་ལག་གྲུབ་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 社会学史 རིགས། སྤྱི་ཚོགས་ཚན་རིག་གི་རིགས། རིན་ཐང་། རིག་གཞུང་ཞིབ་འཇུག ངོ་སྤྲོད། ཚན་རིག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་བྱུང་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

པའོ་ཕོ།

པའོ་ཕོ(Blancpain)ནི་སྤྱི་ལོ1735ལོར་ཡ་ཁོ•པའོ་ཕོ(Jehan-Jacques Blancpain)ཡིས་གསར་གཏོད་བྱས་པ་ཡིན་ལ། ད་ལྟའི་བར་ལོ་ངོ300ལྷག་གི་ལོ་རྒྱུས་ལྡན། དེ་ནི་སུའེ་ཙེར་གྱི་ལོ་རྒྱུས་སྟེང་དུས་ཡུན་ཆེས་རིང་བའི་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོའི་ཚོང་རྟགས་ཤིག་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་དུ་ཆེས་ཐོག་མར་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོའི་ཚོང་རྟགས་ཀྱང་ཡིན། པའོ་ཕོ(Blancpain)ནི་རྙོག་འཛིང་ཅན་གྱི་འཕྲུལ་ཆས་ཆུ་ཚོད་འཁོར་ལོའི་གྲས་ཡིན་ལ། འཛམ་གླིང་སྟེང་དུ་ཚང་མ་རང་བདག་གིས་ཇུས་འགོད་དང་ཞིབ་འཇུག་གསར་སྤེལ།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།

དངོས་དཔང་རིང་ལུགས།

དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་ཀྱིས་ཚོར་སྣང་ཉམས་མྱོང་གཙོ་བོར་འཛིན་པ་ཡིན། ནུབ་ཕྱོགས་གཏན་ཚིགས་རིག་པའི་ཕྱོགས་ཁག་གི་གཟུགས་འདས་རིག་པ་ཁས་མི་ལེན། དེ་བས་དངོས་དཔང་གཏན་ཚིགས་ཀྱང་ཟེར། དེ་བྱུང་བའི་དུས་ཚོད་ནི་དུས་རབས19ལོ་རབས30—40བར་གྱི་ཧྥ་རིན་སི་དང་དབྱིན་ཇི། ཧྥ་རིན་སིའི་གཏན་ཚིགས་རིག་པ་བ་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིག་པའི་སྲོལ་བཏོད་མཁནAཁང་ཏིA.孔德སོགས་ཀྱིས་བཏོན་པ་ཡིན། 1830ལོ་ནས་མགོ་བརྩམས་ཏེ་ཁང་ཏི་ཡིས་སྔ་རྗེས་སུ《དངོས་དཔང་གཏན་ཚིགས་བསླབ་གཞི》སྤེལ་བ་དང་། དེ་ཡང་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་གྲུབ་པའི་མཚོན་རྟགས་ཡིན། ཁང་ཏི་གཙོ་བྱས་པའི་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་ལ་དངོས་དཔང་རིང་ལུགས་རྙིང་བ་ཟེར།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགཉེར་སྤྱོད་ཚན་རིག

ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས།

ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས་ནི་སྒེར་དབང་རྒྱུ་ནོར་ལ་འགན་སྲུང་དང་དཔལ་འབྱོར་རང་དབང་ལ་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ་ཞིག་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 市场经济制度 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། The system of market economy གཙོ་གཞི། ཚོང་ར། གྲུབ་རྐྱེན་གལ་ཆེན། སྒེར་དབང་རྒྱུ་ནོར་གྱི་བདག་དབང་ལ་འགན་སྲུང་དང་དཔལ་འབྱོར་རང་དབང་ལ་ཁག་ཐེག་བྱེད་པ། མཚམས་སྦྱོར་གནད་བསྡུས། (1) གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ལམ་ལུགས། སྲིད་གཞུང་གིས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་མི་དམངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་བྱ་འགུལ་ལ་ཇུས་གཏོགས་བྱེད་ཅིང་།

རིགས་དབྱེ།   ཚན་རིགདཔལ་འབྱོར་རིག་པ།