ཡོངས་འཛིན་རིག་མཛོད། >རང་བྱུང་ཁམས།

ཁ་དོག་སྣ་ལྔའི་མཚེའུ།

ཁ་དོག་སྣ་ལྔའི་མཚེའུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་གྱི་ལེ་བར་སྟོང་གིས་ཆོད་པའི་རྨིན་ཧྲན་རི་བོའི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་ཅིང་། མཚེའུ་དེ་ལ༼སྣ་འཛོམས་མཚོ༽ཞེས་མིང་སྙན་པོ་ཞིག་ཀྱང་བདོག རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 五彩湖 མིང་གཞན། སྣ་འཛོམས་མཚོ། གནས་ཡུལ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་གྱི་རྨིན་ཧྲན་རི་བོའི་རྒྱུད་དུ་ཡོད། ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་དང་གྲུབ་ཚུལ། ཁ་དོག་སྣ་ལྔའི་མཚེའུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་གྱི་ལེ་བར་སྟོང་གིས་ཆོད་པའི་རྨིན་ཧྲན་རི་བོའི་རྒྱུད་དུ་ཡོད་ཅིང་།   

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

གླང་ཆེན་འགྱིང་རིའི་འོད་ཀྱི་ཐིག་ལེ།

ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་གྱི་གནས་རི་གྲགས་ཅན་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་ཡི་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་བཀོད་པ་མཛེས་པ་མ་ཟད། དེ་གའི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་མཛེས་ལྗོངས་ཏེ། ༼སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཟེར༽གྱིས་གནས་སྐོར་པ་མང་བོའི་ཡིད་ཀྱི་དང་བ་དྲངས་དང་འདྲེན་བཞིན་ཡོད། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 峨眉宝光 མིང་གཞན། སངས་རྒྱས་ཀྱི་འོད་ཟེར། གནས་ཡུལ། སི་ཁྲོན་ཞིང་ཆེན། གྲུབ་ཚུལ། ཀྲུང་གོའི་ནང་བསྟན་གྱི་གནས་རི་གྲགས་ཅན་གླང་ཆེན་འགྱིང་རི་ཡི་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་བཀོད་པ་མཛེས་པ་མ་ཟད། དེ་གའི་གཞན་དང་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་རང་བྱུང་མཛེས་ལྗོངས་ཏེ། 

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་བཀོད་དང་ཆོས་རྒྱལ་བདུན།

ཤམ་བྷ་ལའི་ཞིང་བཀོད་དང་ཆོས་རྒྱལ་བདུན་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་སྐར་རྩིས་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། ཤམ་བྷ་ལ་ནི་ལེགས་སྦྱར་སྐད་དེ་བོད་སྐད་དུ་བསྒྱུར་ན་བདེ་འབྱུང་འཛིན་པ།    དེའི་ཡུལ་གྱི་བཀོད་པ་ནི་ཟླུམ་པོ་པད་མ་འདབ་བརྒྱད་ལྟེ་བ་དང་བཅས་པའི་རྣམ་པར་གནས་པ།     མཐར་གངས་རིས་བསྐོར་བ།    བར་ཆུ་བོས་ཆོད་པའི་འདབ་མ་རེ་རེར་གྲོང་ཁྱེར་བྱ་བ་བྱེ་བས་བརྒྱན་པའི་ཡུལ་ཆེན་པོ་བཅུ་གཉིས།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

སྒྲ་གཅན་འཁོར་ལོ།

སྒྲ་གཅན་འཁོར་ལོ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་སྐར་རྩིས་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། སྒྲ་གཅན་འཁོར་ལོ་ནི་ཕྱོགས་ཀྱི་ཐེབས་རྩིས་ཁྱད་པར་ཅན་ཞིག་སྟེ།    བརྟག་ཐབས་ནི་སྒྲ་གཅན་གྱི་གདོང་པ་གདོང་སྐར་སྟེང་དུ་བཞག     མཇུག་མ་མཇུག་སྐར་དང་བསྟུན།   ཉི་སྐར་ནག་རྩིས་ལྟར་བརྩིས་པའི་དུས་ཚོད་ནམ་དགོས་སྟེང་བསྐྱལ་བས།    མདེའུ་རྩེ་གར་བལྟས་ཐེབས་ཕྱོགས་ཡིན་ཏེ།    དེར་གཡུལ་འཇུག་པ་དང་།    ཤགས་འགྱེད་པ།    རྩལ་སྤྲོད་པ།    རྒྱན་དང་ཆོ་ལོ་རྩེ་བ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

གོ་ལ།

འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་སྐར་རྩིས་ཀྱི་གོ་དོན་བཤད་པ་སྟེང་ནས་དབྱེ་བ་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། དུས་འཁོར་ལུགས་ཀྱི་གོ་ལའི་རྣམ་བཞག་ལ།    བརྟན་གཡོའི་རླུང་ཇི་སྙེད་ཀྱིས་གནམ་གྱི་གོ་ལ་བཏེགས་ཏེ།    དབྱིབས་གདུགས་ཕུབ་པ་བཞིན་རི་གླིང་རྣམས་ཀྱི་སྟེང་དུ་དབུས་མཐོ་རི་རབ་ལ་ཉེ་ཞིང་།     མཐའ་ཁྱུད་གཞོལ་གྱིས་དམའ་སྟེ་མེ་དཀྱིལ་ལ་ཉེ་བ།    དེའི་སྟེང་དུ་རྒྱུ་སྐར་ཉེར་བདུན་ཕྲ་བཏབ་པ་བཞིན་དུ་གནས།      རླུང་སྟོབས་ཀྱིས་ཉིན་ཞག་རེར་གོ་ལ་རྫོགས་པར་འཁོར་ཐེངས་གཅིག་གཡས་སུ་བསྐོར་བ་དེ་མིག་གི་ཡུལ་དུ་ཤིན་ཏུ་གསལ་བས་ན“སྣང་འགྲོས”སམ“རླུང་འགྲོས”ཞེས་གྲགས།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

དུས་མཚམས་ཉེར་བཞི་སོགས་ལ་བརྟག་ཚུལ།

འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་ལས་གནའ་རབས་ཀྱི་དུས་བརྟག་གནམ་དཔྱད་རྩིས་བཤད་པའི་དུས་མཚམས་ཉེར་བཞི་སོགས་ལ་བརྟག་ཚུལ་ཡིན་ཞིང་། འདིའི་ནང་དུས་མཚམས་ཉེར་བཞི་ལ་བརྟེན་པའི་ལོ་ཏོག་ལེགས་ཉེས་བརྟག་པ་དང་ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཚེས་གཅིག་གི་འཐིབས་ཐངས་བརྟག་པ། ཆོ་འཕྲུལ་ཟླ་བའི་ཚེས་གཅིག་ཉིན་གནམ་གྱི་ཁམས་བཅུ་དང་ཕྲག་པ་བརྟག་པ། ལོ་སོ་སོའི་ཟླ་བ་དང་པོའི་མར་ངོའི་བྱི་བའི་ཉི་མའི་འབྲས་བུ་བརྟག་པ། དུས་བཞིའི་བྱི་བའི་ཉིན་གྱི་འབྲས་བུ་བརྟག་པ། འབྲུག་ཐོག་མར་གྲགས་པའི་ཉིན་གྱི་འབྲས་བུ་བརྟག་པ་སོགས་ཡོད།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

ལོ་འགོ།

ལོ་རེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལས་གང་དང་གང་ལ་ལོའི་མགོ་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ། ཀློང་རྡོལ་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང(སྤྱི་ལོ1719-སྤྱི་ལོ1795)གིས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་ཧོར་ཟླའི་སྒོ་ནས་བཤད་ཡོད། ངོ་སྤྲོད། ལོ་རེའི་ཟླ་བ་བཅུ་གཉིས་ལས་གང་དང་གང་ལ་ལོའི་མགོ་འཛིན་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་དེ།    ཀློང་རྡོལ་བླ་མ་ངག་དབང་བློ་བཟང(སྤྱི་ལོ1719-སྤྱི་ལོ1795)གིས་དཀྱུས་གཅིག་ཏུ་ཧོར་ཟླའི་སྒོ་ནས་བཤད་དེ། 1.ཧོར་ཟླ་གསུམ་པའི་ཚེས་གཅིག་སྟེ་ནག་ཟླ་ཡར་ངོའི་ཚེས་གཅིག་ལ་འཛིན་པ་ནི་དུས་འཁོར་རྩ་རྒྱུད་ཀྱི་རྗེས་སུ་འབྲངས་ནས་སྐར་རྩིས་པ་རྣམས་ཀྱི་ལུགས།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

གློག་བརྟག་ཚུལ།

འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་ལས་གནའ་རབས་ཀྱི་དུས་བརྟག་གནམ་དཔྱད་རྩིས་བཤད་པའི་གློག་བརྟག་ཚུལ་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། གློག་བརྟག་པ་ནི།    ལྷོ་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་གློག་འོད་འཁྱུགས། །ཕྱི་ཉིན་ཚ་བ་འཐིབ་པར་འགྱུར། །ནུབ་ཏུ་གློག་འོད་འཁྱུགས་གྱུར་ན། །ཆར་བ་རྒྱུན་རིང་འབབ་པར་འགྱུར། །འབྲུག་དུས་གློག་འོད་དྲག་པོ་འཁྱུགས། །ངེས་པར་རླུང་ཆེན་ལྡང་བར་འགྱུར། །གློག་འོད་འཆལ་བར་འཁྱུགས་གྱུར་ན། །ཆར་མེད་རླུང་ཡང་འཇགས་པར་འགྱུར། །གློག་འོད་སིལ་བུར་འཁྱུགས་གྱུར་ན། །ཆར་འབབ་རླུང་ཆེན་ལྡང་བར་འགྱུར།  །

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

སྲོག་གཟའི་བརྩི་སྟངས།

སྲོག་གཟའི་བརྩི་སྟངས་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་གྲུབ་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་སྐོར་བཤད་པ་ནང་གི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། རྩིས་གཞུང་ལས།    བརྩི་བྱའི་གཞི་ནི་འབྱུང་ལྔ་སྟེ། །ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔ་པོ། །དེ་རྣམས་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་བརྩི། །ཤིང་མ་ཆུ་ལ་ཆུ་མ་ལྕགས། །ལྕགས་མ་ས་ལ་ས་མ་མེ། །མེ་ཡི་མ་དེ་ཤིང་ཡིན་ནོ། །ཤིང་བུ་མེ་ལ་མེ་བུ་ས། །ས་བུ་ལྕགས་ལ་ལྕགས་བུ་ཆུ། །ཆུ་ཡི་བུ་དེ་ཤིང་ཡིན་ནོ། །ཤིང་དགྲ་ལྕགས་ལ་ལྕགས་དགྲ་མེ། །མེ་དགྲ་ཆུ་ལ་ཆུ་དགྲ་ས། །ས་ཡི་དགྲ་དེ་ཤིང་ཡིན་ནོ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ།

དཔལ་ལྡན་འབྲས་སྤུངས་མཆོད་རྟེན་ཆེན་མོ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་སྐར་རྩིས་རིག་པ་བྱེ་བྲག་ཏུ་བཤད་པའི་སྐབས་ཀྱི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། དེ་ཡང་བདག་ཅག་གི་སྟོན་པ་མཚུངས་པ་མེད་པ་ཤཱཀྱའི་རྒྱལ་པོ་ཉིད་ཀྱིས་བསྐལ་པ་གྲངས་མེད་པ་རྣམས་ཀྱི་སྔོན་ནས་བླ་མེད་བྱང་ཆུབ་མཆོག་ཏུ་ཐུགས་བསྐྱེད་ཅིང་།    ལྷག་པར་རྩོད་ལྡན་སྙིགས་མ་ལྔ་བདོའི་མི་མཇེད་འཇིག་རྟེན་གྱི་ཁམས་འདི་ཉིད་ཐུགས་རྗེ་ཆེན་པོས་བདག་གིར་བཟུང་སྟེ་སྨོན་ལམ་ཆེན་པོ་ལྔ་བརྒྱ་བཏབ་པ་ཇི་ལྟར་སྨོན་པ་དེ་ལྟར་འགྲུབ་པའི་རྒྱུ་ཚོགས་གཉིས་ཡོངས་སུ་རྫོགས་པའི་སྟོབས་ཀྱིས།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

འདས་ལོ་རྩི་ཚུལ།

རྩིས་འགོ་དང་འདས་ལོ་རྩི་ཚུལ་ལ་དུས་འཁོར་ལུགས་ཀྱི་རྩིས་གཞུང་དུ་ཤཱཀྱའི་འདས་ལོ་དང་། ཤཱཀའི་འདས་ལོ། མེ་མཁའ་རྒྱ་མཚོའི་འདས་ལོ། བྱེད་པའི་རྩིས་མགོ། རབ་བྱུང་རྩི་ཚུལ་སོགས་མང་དུ་འཆད་པ་ཡོད། ཤཱཀྱའི་འདས་ལོ། དང་པོ་ཤཱཀྱའི་འདས་ལོ་ནི།    སྤྱིར་སྟོན་པ་སངས་རྒྱས་མྱ་ངན་ལས་འདས་པའི་ལོ་ཚིགས་ལ་མཁས་པ་རིམ་བྱོན་གྱི་བཞེད་ཚུལ་མི་འདྲ་བ་དུ་མ་ཡོད་ཅིང་།    དུས་འཁོར་རང་ལུགས་སུ་སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི་བརྒྱད་བརྒྱ་གྱ་གཅིག་ལྕགས་སྤྲེལ་ལོར་གཏན་ལ་ཕབ་ནའང་།  

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

ལོ་དཔྱད།

ལོ་དཔྱད་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་གྲུབ་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་སྐོར་བཤད་པ་ནང་གི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། དེ་ཡང་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི་ལོ་ཐོའི་ནང་དུ།    དུས་སྟོན་མེ་ལོང་ལས།    དྲང་སྲོང་བླ་མའི་དྲུག་ཅུའི་འབྲས་བུ་དང་གཟའ་ལྔ་སྟེ།    ཕུར་བུ།    མིག་དམར།   ལྷག་པ།   པ་སངས།    སྤེན་པ།    དབྱངས་འཆར(རུས་སྦལ་འཁོར་ལོ)(ཕན་ཚུན་ཆེན་པོ)(མདོ་སྡེ་གསང་བ)(སྟག་རྣ་ཆུང་བ)སོགས་ཀྱི་འབྲས་བུ་ལས་བསྟན་པའི་ལོ་འདིར་རྩི་ཤིང་ལོ་ཏོག་རྒྱས་མིན་དང་།   

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

གཤེད་གཟའི་བརྩི་སྟངས།

གཤེད་གཟའི་བརྩི་སྟངས་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་གྲུབ་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་སྐོར་བཤད་པ་ནང་གི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། རྩིས་གཞུང་ལས།    བརྩི་བྱའི་གཞི་ནི་འབྱུང་ལྔ་སྟེ། །ཤིང་མེ་ས་ལྕགས་ཆུ་ལྔ་པོ། །དེ་རྣམས་མ་བུ་དགྲ་གྲོགས་བརྩི། །ཤིང་མ་ཆུ་ལ་ཆུ་མ་ལྕགས། །ལྕགས་མ་ས་ལ་ས་མ་མེ། །མེ་ཡི་མ་དེ་ཤིང་ཡིན་ནོ། །ཤིང་བུ་མེ་ལ་མེ་བུ་ས། །ས་བུ་ལྕགས་ལ་ལྕགས་བུ་ཆུ། །ཆུ་ཡི་བུ་དེ་ཤིང་ཡིན་ནོ། །ཤིང་དགྲ་ལྕགས་ལ་ལྕགས་དགྲ་མེ། །མེ་དགྲ་ཆུ་ལ་ཆུ་དགྲ་ས། །ས་ཡི་དགྲ་དེ་ཤིང་ཡིན་ནོ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

བདུན་ཟུར།

བདུན་ཟུར་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་གྲུབ་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་སྐོར་བཤད་པ་ནང་གི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། ལོ་སྐོར་བཅུ་གཉིས་པོ་རང་གི་བདུན་པ་གང་ཡིན་པ་དེ་ལ་བདུན་ཟུར་ཞེས་བྱ་བ་སྟེ།    དཔེར་ན་རྟ་ལོ་ལ་མཚོན་ན་རྟའི་བདུན་པ་བྱི་བ་དང་བྱི་བའི་བདུན་ཟུར་རྟ་ཡིན་ནོ། །དེ་ཡང་གནམ་ལོ་རྟ་ལོ་ཡིན་ན་རྟ་ལོ་ཀུན་ལ་རང་ཀེག་ཤར་བ་དང་བྱི་ལོ་རྣམས་ནི་གྲ་གཤེད་རྩུབ་པ་ལྟ་བུ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

སྐྱེས་སྨེ།

བརྩི་བྱའི་ལོ་རྟགས་དང་རང་ལོའི་གྲངས་ཀྱི་སྐྱེས་སྨེ་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་རིག་པ་ལས་གྲུབ་བྱེད་གཉིས་ཀྱི་ཡན་ལག་ལྔའི་ལོ་ཐོ་ལྟ་སྟངས་སྐོར་བཤད་པ་ནང་གི་གཅིག་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། བོད་ལྕགས་རྟ(སྤྱི་ལོ1990)ལོར་རང་ལོ་བཅུ་གཉིས་སོན་པ་ཞིག་ལ་མཚོན་ན་ལྗོངས་སྨན་རྩིས་ཁང་གི(སྤྱི་ལོ1990)ལོའི་ལོ་ཐོའི་ཤོག་ལྷེ45ཐོག་རེའུ་མིག་དང་པོའི་ནང་གི་སྟེང་གོ་ཨང་ཀི12དེ་རང་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལ་སོན་པའི་དོན་དང་དེ་འོག་ས་ལུག་ཅེས་པ་ལས་ས་ནི་འབྱུང་བ་ཤིང་།   མེ།    ས།   ལྕགས།    ཆུ་ལྔ་ལས་ས་ཁམས་ཡིན་ཞེས་པའི་དོན་དང་ལུག་ནི་ལོ་བཅུ་གཉིས་ལས་ལོ་རྟགས་ལུག་ཡིན་པ་མཚོན་ནོ། །ལོ་ཁམས་ཀྱི་བརྩི་ཐབས་ནི་སྔོན་དུ་གནམ་ལོ་གང་ཡིན་པ་ངེས་དགོས་ཏེ།    སྤྱི་ལོ1990ལོར་མཚོན་ན་འབྱུང་བ་ལྕགས་ཁམས་ཡིན་པས་ལྕགས་ནས་འགོ་བརྩམས་ཏེ་བརྩི་ཞིང་འབྱུང་བ་གཅིག་གི་སྟེང་ལོ་གཉིས་འདུ་དགོས།   

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

འཇའ་བརྟག་ཚུལ།

འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་ལས་གནའ་རབས་ཀྱི་དུས་བརྟག་གནམ་དཔྱད་རྩིས་བཤད་པའི་འཇའ་བརྟག་ཚུལ་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། འཇའ་བརྟག་པ་ནི།     ཆར་བ་འབབ་བཞིན་འཇའ་ཟུག་ན། །ནམ་མཁའ་སྒྲིབ་མེད་གསལ་བར་འགྱུར། །ཕྱི་དྲོ་འཇའ་ཡི་དུམ་བུ་ཤར། །ངེས་པར་གནམ་མདངས་འགྱུར་བར་བཤད། །སྔ་དྲོ་འཇའ་ཡི་དུམ་བུ་ཤར། །རླུང་འབྱུང་གྱུར་ཀྱང་འགལ་བ་མེད། །

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

ནམ་མཁའི་མདངས་བརྟག་ཚུལ།

འདི་ནི་བོད་ཀྱི་སྐར་རྩིས་ལས་གནའ་རབས་ཀྱི་དུས་བརྟག་གནམ་དཔྱད་རྩིས་བཤད་པའི་ནམ་མཁའི་མདངས་བརྟག་ཚུལ་ཡིན། ངོ་སྤྲོད། ནམ་མཁའི་མདངས་བརྟག་ཚུལ་ནི།    ཉི་ཤར་ཤར་ལྷོར་མདངས་ནག་ན། །ཉིན་གུང་སྔོན་དུ་ཆར་བ་ཡོད། །ཉི་ནུབ་ནུབ་བྱང་མདངས་ནག་ན། །མཚན་ཕྱེད་ཆར་བ་ཡོད་པར་འགྱུར། །

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རྩིས་རིག་པ།

གད་སྙིགས་ཀྱི་སྦག་བཙོག

གད་སྙིགས་ཀྱིས་ས་གཞི་ཧམ་བཟུང་བྱས་པ་དང་གཙང་བོ་སོགས་ཁེགས་པར་གྱུར་ནས། གཙང་སྦྲ་ལ་གནོད་པ་དང་ཡུལ་ལྗོངས་ཀྱི་མཛེས་ཆ་ལ་གནོད་པར་མ་ཟད། ལོ་ཏོག་གི་སྐྱེ་འཚར་དང་མི་ལུས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་བཟོ་བའི་སྣང་ཚུལ་དེ་ལ་གད་སྙིགས་ཀྱི་སྦག་བཙོག་ཟེར། དེ་ཡང་གད་སྙིགས་ཀྱི་སྦག་བཙོག་ལ་རིགས་ཆེན་པོ་གཉིས་ཡོད་དེ། བཟོ་ལས་སྙིགས་རོའི་སྦག་བཙོག་དང་འཚོ་བའི་གད་སྙིགས་ཀྱི་སྦག་བཙོག་གཉིས་ཡིན་ཞིང་། བཟོ་ལས་སྙིགས་རོའི་སྦག་བཙོག་ནི་བཟོ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་དང་ལས་སྣོན་གྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་བྱུང་བའི་བེད་མེད་དངོས་རོ་ཡིན་ལ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

ཞའི་སྦག་བཙོག

ཞ་ནི་ལྕགས་རིགས་ལྗིད་གྲས་ཁམ་ནག་གི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། ཚ་བོ་བྱས་ནས400-500℃ལ་སླེབས་པའི་སྐབས་སུ་ཞའི་རླངས་པ་དེ་ཞའི་དུ་ཞག་ཏུ་འགྱུར་བ་ཡིན་ཞིང་། ཞ་ཕྱེ་དཀར་པོ་བཟོ་བའི་གོ་རིམ་ཁྲོད་དུ་ཞའི་དུ་ཞག་གང་སར་ཁྱབ་ནས། མཁའ་དབུགས་སྦག་བཙོག་བཟོ་བ་དང་། མཁའ་དབུགས་ཁྲོད་ཀྱི་ཞའི་དུ་ཞག་གིས་མིའི་བདེ་ཐང་ལ་གནོད་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 铅污染 འབྱུང་ཁུངས། ཞའི་སྦག་བཙོག་ནི་ཞའི་ཐོན་རྫས་ཀྱི་བཙོ་སྦྱང་དང་གསར་བཟོ། བཀོལ་སྤྱོད་བཅས་ཀྱིས་བྱུང་བ་ཡིན་ལ། ཚོན་མདོག་ཅན་གྱི་ལྕགས་རིགས་བཙོ་སྦྱང་གི་གོ་རིམ་ཁྲོད་ཕྱིར་གཏོང་བྱས་པའི་ཞའི་བཙོག་ཆུ་དང་ཞའི་བཙོག་རླངས།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

རླུང་ཁམས་ཆེན་པོ་སྦག་བཙོག

ནག་ནོག་གི་རླུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་རླངས་གཟུགས་ཀྱི་གྲུབ་ཆའི་ཚད་གཞལ་དཀའ་བ་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཁྱབ་ཁོངས་ངེས་ཅན་གྱི་རླུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་དུ་སྔ་ན་མེད་པའི་ཚད་ཉུང་དངོས་རྫས་ཐོན་པ་ན། དེའི་གྲངས་ཀ་དང་རྒྱུན་མཐུད་ཀྱི་དུས་ཡུན་གྱིས་མི་དང་སྲོག་ཆགས། སྐྱེ་དངོས། དངོས་ཟོག རྒྱུ་ཆ་བཅས་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཐེབས་སྲིད་པ་ཡིན། རླུང་ཁམས་ཆེན་པོའི་ཁྲོད་ཀྱི་སྦག་བཙོག་དངོས་རྫས་ཀྱི་གར་ཚད་གནོད་ལྡན་གྱི་ཚད་ལ་སླེབས་ན། སྐྱེ་ཁམས་མ་ལག་དང་མིའི་རིགས་ཀྱི་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་འཚོ་གནས། འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆ་རྐྱེན་གཏོར་རླག་ཐེབས་ནས། མིའམ་དངོས་པོ་ལ་གནོད་སྐྱོན་ཚབས་ཆེན་ཐེབས་པའི་སྣང་ཚུལ་ལ་རླུང་ཁམས་ཆེན་པོ་སྦག་བཙོག་ཟེར་བ་ཡིན།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

མཐོང་ལམ་སྦག་བཙོག

དེང་རབས་ཅན་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་ནང་དུ་མཐོང་ལམ་གྱི་ཁོར་ཡུག་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱུན་པར་མི་རྣམས་ལ་སུན་སྣང་བཟོ་བ་ཡིན་ཏེ། དེ་ནི་ནང་དོན་མེད་པའི་མཐོང་རྒྱ་དང་རྒྱུ་རྐྱང་མཐོང་རྒྱ་གཉིས་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 视觉污染 དབྱེ་བ། ནང་དོན་མེད་པའི་མཐོང་རྒྱ་དང་རྒྱུ་རྐྱང་མཐོང་རྒྱ། ཁྱབ་ཁོངས། གྲོང་ཁྱེར། དུས་ཚོད། དེང་རབས། ངོ་སྤྲོད། མི་རྣམས་ཀྱི་མིག་ནི་རང་འགུལ་གྱི་འཚོལ་བཤེར་འཕྲུལ་ཆས་ཆ་གཅིག་དང་འདྲ་བར། ནམ་རྒྱུན་ཅི་ཞིག་འཚོལ་བ་དང་ཨ་ན་མ་ན་ཡིན་པ་དང་། ཧ་ལམ་སྐར་ཆ་གཉིས་ནས་གསུམ་གྱི་ནང་དུ་འགུལ་སྐྱོད་ཐེངས་ཤིག་བྱ་བ་ཡིན་ལ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

ཆིག་སྤྱོད་ཟས་སྣོད།

མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། ཆིག་སྤྱོད་རང་བཞིན་གྱི་ཤོག་བཟོས་ཕོར་བའམ་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་སྣ་ཚོགས་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་བྱུང་ཞིང་། དབྱིབས་དང་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་མང་བོ་ཞིག་དང་། ཁོར་ཡུག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་པའི་ཤོག་བཟོས་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་ཟམ་མི་ཆད་པར་བྱུང་བ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 一次性餐具 ངོ་སྤྲོད། མི་རྣམས་ཀྱི་འཚོ་བའི་ཆུ་ཚད་ཇེ་མཐོར་སོང་བ་དང་བསྟུན་ནས། ཆིག་སྤྱོད་རང་བཞིན་གྱི་ཤོག་བཟོས་ཕོར་བའམ་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་སྣ་ཚོགས་གཅིག་རྗེས་གཉིས་མཐུད་ཀྱིས་བྱུང་ཞིང་། དབྱིབས་དང་རྣམ་པ་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་མང་བོ་ཞིག་དང་། ཁོར་ཡུག་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་སུ་བཀོལ་སྤྱོད་བྱས་ཆོག་པའི་ཤོག་བཟོས་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་ཟམ་མི་ཆད་པར་བྱུང་བ་ཡིན།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

དངུལ་ཆུའི་སྦག་བཙོག

དངུལ་ཆུའི་འདྲེས་སྦྱོར་དངོས་རྫས་སྣ་ཚོགས་ཀྱི་དུག་གི་རང་བཞིན་གྱི་བར་ཁྱད་ཤིན་ཏུ་ཆེ་བ་ཡིན། དེ་ཡང་སྐྱེ་མེད་དངུལ་ཆུའི་ཁྲོད་ཀྱི་དངུལ་ཆུ་རིགས་དེ་ནི་དུག་ཤེད་ཆེ་བའི་དངོས་རྫས་ཡིན་པ་དང་། སྐྱེ་ལྡན་དངུལ་ཆུའི་ཁྲོད་ཀྱི་དངུལ་ཆུ་རིགས་དེར་དུག་ཤེད་དེ་འདྲའི་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་མ་ཡིན་ལ། དངུལ་ཆུ་དེ་རིགས་མིའི་ལུས་སྟེང་དུ་ཞུགས་པ་ཡིན་ན། ཀླད་པའི་ནང་དུ་གསག་པ་ཡིན་ཞིང་དུག་ཤེད་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 汞污染 དུས་ཚོད། སྤྱི་ལོ2013ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས2ཉིན། འབྱུང་རྐྱེན། དངུལ་ཆུ། ཁྱབ་ཁོངས།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

བཟོ་ལས་ཀྱི་སྦག་བཙོག

བཟོ་ལས་ཀྱི་སྦག་བཙོག་ནི་བཟོ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་བྱུང་བའི་བཙོག་རླངས་དང་བཙོག་ཆུ་སོགས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་ལ་སྦག་བཙོག་བཟོས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་གཙོ་བོ་བཙོག་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་འུར་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 工业污染 ངོ་སྤྲོད། བཟོ་ལས་ཀྱི་སྦག་བཙོག་ནི་བཟོ་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་གོ་རིམ་ཁྲོད་བྱུང་བའི་བཙོག་རླངས་དང་བཙོག་ཆུ་སོགས་ཀྱིས་ཁོར་ཡུག་ལ་སྦག་བཙོག་བཟོས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང་། དེ་ནི་གཙོ་བོ་བཙོག་ཆུ་ལ་སོགས་པ་དང་འུར་སྒྲ་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོས་པ་ཡིན། གནོད་སྐྱོན།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

སྐྱེ་ཁམས་སྦག་བཙོག

སྐྱེ་ཁམས་སྦག་བཙོག་ནི་སྐྱེ་དངོས་དང་སྦག་བཙོག་ཐེབས་པའི་ཁོར་ཡུག་བར་ཕན་ཚུན་ནུས་པ་ཐོན་པར་མ་ཟད། སྦག་བཙོག་གི་དངོས་རྫས་ནི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་དུ་གཞན་འགྱུར་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 生态污染 ངོ་སྤྲོད། སྐྱེ་ཁམས་སྦག་བཙོག་ནི་སྐྱེ་དངོས་དང་སྦག་བཙོག་ཐེབས་པའི་ཁོར་ཡུག་བར་ཕན་ཚུན་ནུས་པ་ཐོན་པར་མ་ཟད། སྦག་བཙོག་གི་དངོས་རྫས་ནི་སྐྱེ་ཁམས་ཁོར་ཡུག་ཁྲོད་དུ་གཞན་འགྱུར་བྱུང་བ་སོགས་ཀྱི་ཆོས་ཉིད་ལ་བྱ་བ་ཡིན།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

རླངས་འབུད་ཀྱི་སྦག་བཙོག

རླངས་འབུད་ཀྱི་སྦག་བཙོག་ནི་རླངས་འཁོར་གྱིས་ཕྱིར་གཏོང་བྱས་པའི་དུག་ལྡན་རླངས་གཟུགས་ཀྱིས་མཁའ་དབུགས་སྦག་བཙོག་བཟོས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ཞིང་། དུག་ལྡན་རླངས་གཟུགས་གཙོ་བོ་ནི་དབྱང་གཅིག་ཐཱན་འགྱུར་དང་ཏན་དབྱང་འདྲེས་སྦྱོར་དངོས་རྫས། ཏན་ཆིང་འདྲེས་སྦྱོར་དངོས་རྫས་སོགས་ཡིན་ལ། དེ་ནི་རླངས་འཁོར་གྱི་སྣུམ་གྱི་རིགས་དང་རླངས་འཁོར་གྱི་ཐེག་ཚད། ལམ་གྱི་གནས་ཚུལ། གནམ་གཤིས་ལ་སོགས་པའི་ཆ་རྐྱེན་མི་འདྲ་བའི་དབང་གིས་ཚད་ཀྱང་མི་འདྲ་བ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་པ་ཡིན། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 排气污染 ངོ་སྤྲོད། རླངས་འབུད་ཀྱི་སྦག་བཙོག་ནི་རླངས་འཁོར་གྱིས་ཕྱིར་གཏོང་བྱས་པའི་དུག་ལྡན་རླངས་གཟུགས་ཀྱིས་མཁའ་དབུགས་སྦག་བཙོག་བཟོས་པ་ལ་ཟེར་བ་ཡིན་ཞིང་།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

ལྦུ་སྐྱེད་ཟས་སྣོད།

ལྦུ་སྐྱེད་ཟས་སྣོད་དམ་ཆིག་སྤྱོད་རང་བཞིན་གྱི་སྤོས་འགྱིག་ཟས་སྣོད་ནི་འདུས་འདྲེས་པུན་ཁ་སིན་ཐང་ཆུ་རྒྱུ་ཆ་བྱས་ནས། འཕྲུལ་ཆས་སུ་དྲོད་ཚད་ཧ་ཅང་མཐོན་པོའི་འོག་སྣོན་བཞུ་བྱས་རྗེས། ལྦུ་བ་སྐྱེད་རྫས་སོགས་རྫས་འགྱུར་དངོས་རྫས་མང་དུ་བཏབ་པ་ལས་གྲུབ་པ་ཞིག་ཡིན་ལ། རྒྱུ་ཆ་དེ་དག་རླུང་རྒྱུ་སའམ་བཞའ་ཚན་ཆེ་བའི་ཁོར་ཡུག་ཏུ་བཞག་ནས། ཡང་བསྐྱར་ཐེངས་གཉིས་པར་དྲོད་ཚད་མཐོན་པོ་བརྒྱུད་པ་ལས་བྱུང་བ་ཡིན་ཞིང་། ཟས་སྣོད་སྣ་ཚོགས་པ་གྲུབ་པ་ནི། དཔེར་ན། མགྱོགས་ཟས་ཟས་སྣོད་དང་སྟབས་བདེ་ཐུག་པའི་དཀར་ཡོལ་ལ་སོགས་པ་ལྟ་བུ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

མཛེས་སྤྲས་ཀྱི་སྦག་བཙོག

ཁང་བའི་ནང་མཛེས་སྤྲས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྦག་བཙོག་ནི་གསར་དུ་བྱུང་བའི་ཁོར་ཡུག་སྦག་བཙོག་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མཛེས་སྤྲས་བྱས་པ་ལས་ཁང་བའི་ནང་གི་ཁོར་ཡུག་ལ་སྦག་བཙོག་ཐེབས་པ་ལ་ཟེར། རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་། 装修污染 ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་། Decoration pollution ངོ་སྤྲོད། ཁང་བའི་ནང་མཛེས་སྤྲས་བྱས་པ་ལས་བྱུང་བའི་སྦག་བཙོག་ནི་གསར་དུ་བྱུང་བའི་ཁོར་ཡུག་སྦག་བཙོག་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡང་མཛེས་སྤྲས་བྱས་པ་ལས་ཁང་བའི་ནང་གི་ཁོར་ཡུག་ལ་སྦག་བཙོག་ཐེབས་པ་ལ་ཟེར་ཞིང་།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

གངས་འཁྱག་ནམ་ཟླ།

གངས་འཁྱག་ནམ་ཟླ་ལ་གཏན་འཁྱག་ནམ་ཟླ་ཡང་ཟེར་ཞིང་། འོག་ངོས་སུ་དུས་ཡུན་རིང་བོར་གངས་འཁྱག་གིས་གཡོགས་པའི་ས་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླ་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ཡི་ཆེས་དྲོ་བའི་ཟླ་བའི་ནང་གི་དྲོད་ཚད་ནི་ཧྲེ་ཧྲིའི་དྲོད་ཚད་གོར་ཐིག(0℃)གི་མན་ཡིན། དེ་ནི་གཙོ་བོ་བྱང་སྣེའི་ས་ཁུལ་དང་ཀེ་རུན་ལན་གླིང་ཕྲན། ལྷོ་སྣེའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་སོགས་ས་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླ་ཡིན་ལ། དུས་ཡུན་རིང་བོར་གངས་འཁྱག་གིས་བསྡམས་པའི་ས་ཁུལ་དག་ནི་གོ་ལ་ཧྲིལ་བོའི་ནམ་ཟླ་ཡི་འཁྱག་ཁུངས་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ཡིན་པ་དང་། ཉེ་ལོགས་ཀྱི་ནམ་ཟླ་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པར་མ་ཟད།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།

གླིང་སྣེའི་ནམ་ཟླ།

གླིང་སྣེའི་ནམ་ཟླ་ལ་གྲང་རྒྱུད་གྱི་ནམ་ཟླ་ཡང་ཟེར་ཞིང་། རིགས་ལ་སྔོ་དྲེག་ས་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླ་དང་འཁྱག་རོམ་ས་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླ་གཉིས་ཡོད་ལ། འཁྱག་རོམ་ས་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླ་ནི་ལྷོ་སྣེའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་དང་འཁྱག་རོམ་རྒྱ་མཚོ་བྱང་མའི་གླིང་ཚོམ་འགའ་རུ་ཁྱབ་ཡོད། དེ་ཡང་ལོ་ཧྲིལ་བོར་གྲང་ངར་ཧ་ཅང་ཆེ་བ་དང་ས་ངོས་སུ་གངས་མཐུག་པོས་གཡོགས་ཡོད། གཞན་སྔོ་དྲེག་ས་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླ་ནི་ཡ་ཨའོ་སྐམ་ས་ཆེན་པོ་དང་མེ་གླིང་བྱང་མའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་བྱང་རྒྱུད་ཀྱི་མཐའ་མཚམས་ས་ཁུལ་དུ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། ལོ་ཧྲིལ་བོའི་དུས་ཚིགས་ནི་དགུན་དུས་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ་དབྱར་དུས་ནི་མེད་ལ།

རིགས་དབྱེ།   རང་བྱུང་ཁམས།རང་བྱུང་སྣང་ཚུལ།