ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ།
མཉམ་སྤྱོད། QQབར་སྟོང་། སིན་ནཱ་ཟིན་ཕྲན། ཐིན་ཞུན་ཟིན་ཕྲན། སྐད་འཕྲིན།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ།
ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་པའི་བསྡུས་མིང་ལ་“ཀྲུང་གོ”ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ10ཚེས1ཉིན་བཙུགས་པ་དང་། ཨེ་ཤ་ཡའི་ཤར་རྒྱུད་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ནུབ་ངོགས་སུ་གནས། བཟོ་པའི་གྲལ་རིམ་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་ཅིང་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། སྐར་ལྔའི་དར་དམར་རྒྱལ་དར་དང《བློས་བླངས་དམག་གི་མདུན་སྐྱོད་གླུ་གཞས》རྒྱལ་གླུ་ཡིན། རྒྱལ་རྟགས་ཀྱི་ནང་དོན་ནི་རྒྱལ་དར་དང་། གནས་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེ། སོ་འཁོར། གྲོ་སྙེ་བཅས་ཡིན། སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ནི་སྤྱི་སྐད་དང་ཚད་ལྡན་རྒྱ་ཡིག་ཡིན། རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་ནི་རྒྱ་རིགས་ཀྱིས་གཙོ་བྱས་ཤིང་མི་རིགས56གིས་གྲུབ་པའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་རིགས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན།
གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ།

མིང་།
ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ།
རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་།
中华人民共和国
ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་།
People's Republic of China
གནས་ཡུལ།
ཡ་གླིང་།
དཀར་ཆག
1   ​ངོ་སྤྲོད།
2   ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།
2.1 ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ།
2.2 སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས།
2.3 སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ནོར་འཁྲུལ།
2.4 ཟིང་བཅོས་ཡོ་བསྲང་དང་བདེན་ལུགས་གྲོས་བསྡུར་ཆེན་མོ།
2.5 བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་གསར་པ།
2.6 ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་བཙུགས་པ།
2.7 རླབས་ཆེའི་བསྐྱར་དར་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པ།    
3   རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག    
3.1 ཁུལ་ཁོངས་གནས་ཡུལ།
3.2 ས་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ།
3.3 ནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
4   རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས།
4.1 རྡོ་སོལ།  
4.2 ས་ཞིང་།
4.3 ནགས་ཚལ།
4.4 ཆུའི་ཐོན་ཁུངས།
4.5 སྲོག་ཆགས།
4.6 རྩི་ཤིང་།        
5   སྲིད་འཛིན་ས་ཁོངས་དབྱེ་སྟངས།       
6   རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་རྟགས།
6.1 རྒྱལ་མིང་། 
6.2 རྒྱལ་རྟགས།
6.3 རྒྱལ་དར།
6.4 རྒྱལ་གླུ།
7   མི་འབོར།  
7.1 མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར།       
7.2 མི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།     
7.3 ཕོ་མོའི་གྲུབ་ཚུལ།  
7.4 ན་ཚོད་གྲུབ་ཚུལ།     
8   ཆབ་སྲིད།
8.1 རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས།    
8.2 དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས།
8.3 སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས།        
8.4 ལྟ་ཞིབ་ལས་ཁུངས།      
8.5 ཁྲིམས་འཛིན་ལས་ཁུངས།      
8.6 སྲིད་ཏང་ལམ་ལུགས།      
8.7 སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ།     
9   དཔལ་འབྱོར།
10   རིག་གནས།
10.1 སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ
10.2 རྩོམ་རིག 
10.3 བཟའ་བཏུང་།       
10.4 ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག 
10.5 སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དུས་ཆེན།
11   དམག་དོན།   
12   འགྲིམ་འགྲུལ།     
13   སྤྱི་ཚོགས།
13.1 སློབ་གསོ། 
13.2 སྨྱན་སྦྱོར།    
13.3 གསར་འགྱུར་དཔེ་སྐྲུན།  
13.4 འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་ལས།    
13.5 ངལ་རྩོལ་ལས་ཞུགས།
14   ཕྱི་འབྲེལ།
15   ཡུལ་སྐོར།  
16   སྒྱུ་རྩལ།
16.1 ཡིག་གཟུགས་དང་རི་མོ།   
16.2 བཟོ་རྩལ་མཛེས་རྩལ།    
16.3 རོལ་དབྱངས།    
16.4 ཟློས་གར།     
16.5 གླུ་གར།     
16.6 གློག་བརྙན་བརྙན་འཕྲིན།     
17   ཆོས་ལུགས།  
18   ཚན་རྩལ།   
19   ལུས་རྩལ།     
1 ​ངོ་སྤྲོད།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཅེས་པའི་བསྡུས་མིང་ལ་“ཀྲུང་གོ”ཞེས་བརྗོད་ཅིང་། སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ10ཚེས1ཉིན་བཙུགས་པ་དང་། ཨེ་ཤ་ཡའི་ཤར་རྒྱུད་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོའི་ནུབ་ངོགས་སུ་གནས། བཟོ་པའི་གྲལ་རིམ་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་ཅིང་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྲིད་དབང་སྒེར་འཛིན་གྱི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། སྐར་ལྔའི་དར་དམར་རྒྱལ་དར་དང《བློས་བླངས་དམག་གི་མདུན་སྐྱོད་གླུ་གཞས》རྒྱལ་གླུ་ཡིན། རྒྱལ་རྟགས་ཀྱི་ནང་དོན་ནི་རྒྱལ་དར་དང་། གནས་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེ། སོ་འཁོར། གྲོ་སྙེ་བཅས་ཡིན། སྤྱི་སྤྱོད་སྐད་ཡིག་ནི་སྤྱི་སྐད་དང་ཚད་ལྡན་རྒྱ་ཡིག་ཡིན། རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་ནི་རྒྱ་རིགས་ཀྱིས་གཙོ་བྱས་ཤིང་མི་རིགས56གིས་གྲུབ་པའི་གཅིག་གྱུར་གྱི་མི་རིགས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན།     

ཀྲུང་གོའི་སྐམ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྟོང་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ960ཙམ་ཡོད་པ་དང་། ཤར་རྒྱུད་དང་ལྷོ་ཕྱོགས་ཀྱི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་མཚོ་འགྲམ་ཐིག་ཚད་ལ་སྟོང་སྨི་ཁྲི་ཚོ1.8ཙམ་ཡོད། མཚོ་ནང་དང་མཐའ་མཚམས་རྒྱ་མཚོའི་ཆུ་ཁོངས་ཀྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྟོང་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ470ཙམ་ཡོད། མཚོ་ཁུལ་དུ་གླིང་ཕྲན་ཆེ་ཆུང7600ལྷག་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ཐའེ་ཝན་གླིང་ཕྲན་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་དང་རྒྱ་ཁྱོན་སྟོང་སྨི་གྲུ་བཞི་མ35778ཟིན་ཡོད། ཀྲུང་གོ་རྒྱལ་ཁབ14དང་ས་མཚམས་འབྲེལ་ཡོད་ལ། རྒྱལ་ཁབ8དང་མཚོ་ཐོག་ཁྱིམ་མཚེས་ཡིན། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་སྡེ་ཁག་ཞིང་ཆེན23དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས5 ཐད་སྐྱོང་གྲོང་ཁྱེར4 དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ2བཅས་སུ་དབྱེ་ཡོད།     

ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་ལོ་རྒྱུས་རིང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་དེར་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་རིག་གནས་དང་གཟི་བརྗིད་ལྡན་པའི་གསར་བརྗེའི་སྲོལ་རྒྱུན་ལྡན་ཡོད། འཛམ་གླིང་གི་ཤུལ་བཞག་གྲངས་འབོར་གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་ཡོད། སྤྱི་ལོ1949ལོར་ཀྲུང་གོ་གསར་བ་དབུ་བརྙེས་རྗེས། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་གསར་བརྗེ་དང་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་དུས་སྐབས་སུ་སླེབས་པ་དང་། ལོ་དེར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་བར་བརྒལ་མངོན་འགྱུར་བྱུང་། དེ་རྗེས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་དེ་འཚོལ་ཞིབ་ཁྲོད་ཀྱག་ཀྱོག་གི་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་། “རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ”མཇུག་བསྒྲིལ་རྗེས་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བགྲོད་ལམ་བརྒྱུད་དེ་སྟོབས་ཤུགས་གཅིག་བསྡུས་ཀྱིས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། ཡུན་རིང་འབད་བརྩོན་བྱས་པ་བརྒྱུད་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དུས་རབས་གསར་པར་སླེབས།     

ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་ཐོག་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཆའི་རྒྱ་ཁྱོན་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་གསུམ་པར་སླེབས་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་དངོས་ཚན་ཆེ་གྲས་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་པ་མ་ཟད། འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་བའི་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་མཁན་ཆེ་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་དཔལ་འབྱོར་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི90ལས་བརྒལ་ཡོད། ཀྲུང་གོས་རང་བཙན་རང་བདག་གི་ཞི་བདེའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་མཐའ་འཁྱོངས་བྱ་རྒྱུ་ནི་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགན་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་མཁན་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་རྩ་འཛུགས་མང་པོའི་ཁོངས་མི་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པས་ཀྱང་ཡིན་ལ། མངོན་མེད་རིམ་འདས་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོའི་གྲས་ཤིག་ཏུ་ངོས་འཛིན་བྱས་ཡོད།

2 ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་འཕེལ་རིམ།
2_1 ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ།

སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ9པའི་ཚེས་21ནས་ཟླ9པའི་ཚེས30ཉིན་བར། སྐབས་དང་པོའི་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་པེ་ཕིང་དུ་འཚོགས། ཟླ9པའི་ཚེས29ཉིན། ཚོགས་འདུའི་ཐོག་གནས་སྐབས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡན་པའི་《ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི》གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་དང་། སྲིད་གྲོས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིས་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཚབ་ཏུ་ལག་བསྟར་བྱེད་པའི་འགན་དབང་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་རེད། ཟླ9བའི་ཚེས30ཡི་ཕྱི་དྲོར། སྐབས་དང་པོའི་ཀྲུང་གོ་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་ནས་སྲིད་གྲོས་སྐབས་དང་པོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཚོགས་བྱུང་སྟེ། མའོ་ཙེ་ཏུང་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས་པ་དང་། ཀྲུའུ་ཏེ་དང་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི། སུང་ཆིང་ལིང་། ལི་ཅི་ཧྲེང་། ཀྲང་ལན། ཀའོ་ཀང་བཅས་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པར་བདམས། གཞན་མི56ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གི་ཨུ་ཡོན་དུ་བདམས།     

སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས1ཉིན། པེ་ཅིན་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་ཐང་ཆེན་དུ་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པའི་མཛད་སྒོ་འཚོགས་པ་དང་། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་གནམ་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེའི་མཁར་ཐོག་ཏུ་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་དབུ་བརྙེས་པ་དང་། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དངོས་སུ་དབུ་བརྙེས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས།

2_2 སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་བཙུགས།

རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པའི་དུས་མགོར། ཀྲུང་གོར་དུས་ཡུན་རིང་པོའི་ཟིང་ཆ་དང་དམག་འཁྲུག་བརྒྱུད་ཡོད་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འགལ་ཟླ་ཛ་དྲག་ཆེ་བ་དང་། དཔལ་འབྱོར་གྱི་ཆུ་ཚད་རྗེས་ལུས་ཐེབས་པ། དངུལ་ལོར་འགྲེམས་མི་ཐུབ་པ། འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་ཤར་གཏོང་མི་ཐུབ་པ་བཅས་ཀྱི་རྐྱེན་གྱིས་རེད། རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་རྗེས། ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སུའུ་ལེན་གྱི་བཟོ་ལས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་དཔེ་དབྱིབས་ལ་ལད་མོ་བྱེད་པའི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་ཤིག་མགྱོགས་མྱུར་ངང་བཙུགས་པ་རེད།    

སྤྱི་ལོ1950ལོའི་དུས་འགོར། སྲིད་གཞུང་གིས་གཞི་རྒྱ་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བཟོ་ཚོང་ལས་རིགས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཀོད་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ས་ཞིང་ཐུན་མོང་ཅན་དང་སྤྱི་ཚོགས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱས། སྤྱི་ལོ1953ལོ་ནས་བཟུང་། ཀྲུང་གོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་ལས་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་འགོ་བརྩམས་པ་དང་། ཞིང་ལས་དང་ལག་ཤེས་བཟོ་ལས་དང་མ་རྩ་རིང་ལུགས་ཀྱི་བཟོ་ཚོང་ལས་རིགས་ལ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་བསྒྱུར་བཀོད་(བསྒྱུར་བཀོད་ཆེན་པོ་གསུམ་)བྱས་ཏེ། རིམ་བཞིན་དམངས་གཙོའི་རིང་ལུགས་གསར་པ་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་བར་བརྒལ་བྱས། སྤྱི་ལོ1956ལོར་སླེབས་དུས། ཀྲུང་གོས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ལམ་ལུགས་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་བཙུགས་ཏེ་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ཐོག་མའི་དུས་རིམ་དུ་སླེབས་པ་རེད།

2_3 སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་ནོར་འཁྲུལ།

ཀྲུང་གོས་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ནང་གྲུབ་འབྲས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཐོབ་པ་དང་། དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་དངོས་པོ་དང་རིག་གནས་ཀྱི་རྨང་གཞི་ཐོག་མར་བཏིང་ཡོད། འོན་ཀྱང་ནོར་འཛོལ་ཁ་ཤས་ཀྱང་བྱུང་། སྤྱི་ལོ1958ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་སུ“མཆོངས་སྐྱོད་ཆེན་མོའི”མཐོ་རླབས་ཤིག་འཕྱུར་ཞིང་། ལོ་དེའི་ཟླ8པར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་པེ་ཏའེ་ཆུ་བོའི་གྲོས་ཚོགས་ཀྱིས་བཟོ་ལས་དང་ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ཀྱི་དམིགས་ཚད་མཐོན་པོ་ཞིག་གཏན་འཁེལ་བྱས།     

ཞིང་ལས་ཐད་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཀྲུའུ་ཞི་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་མཉམ་ལས་ཁང་གི་གཞི་ཁྱོན་ཇི་ཙམ་ཆེ་ན་དེ་ཙམ་གྱིས་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གོང་འཕེལ་གཏོང་ཐུབ་པ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཅན་དུ་འགྱུར་བ་དེའང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་མགྱོགས་སུ་གཏོང་བ་མ་ཟད། གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ལ་བར་བརྒལ་བྱེད་པའི་རྣམ་པ་ལེགས་ཤོས་ཤིག་ཀྱང་ཡིན་པས། སྔར་ཡོད་ཀྱི་ཞིང་ལས་མཉམ་ལས་ཁང་དེ་མི་དམངས་ཀུང་ཧྲེ་ཁྲི2.6ལྷག་ཏུ་བསྒྱུར་བ་དང་། ཞིང་པ99%རྩ་འཛུགས་ནང་དུ་ཞུགས། སྔར་ཡོད་རྒྱུན་ལྡན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མ་ལག་ལ་གཏོར་བརླག་ཐེབས་པས། ཞིང་ལས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་རིན་ཐང་ཇེ་ཉུང་དུ་སོང་། དེའི་ཁྱད་ཆོས་ནི“མཆོངས་སྐྱོད་གཅིག་ལ་སྤྱི་སེམས་གཉིས”དང་“སྙོམས་བགོ་གཅིག་ལ་གདངས་གཉིས”ཡོད་པ་དེའོ།། སྤྱི་ལོ1960ལོར་འགོ་ཚུགས་པའི་ལོ་གསུམ་གྱི་དཔལ་འབྱོར་དཀའ་ངལ་དེས་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་གྱི་སྟེང་དུ་སད་ཀྱིས་ཁེངས་པ་རེད།     

སྤྱི་ལོ1960ལོའི་དགུན་ཁར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གིས་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བྱ་བའི་ཁྲོད་ཀྱི་“གཡོན”ལྷུང་གི་ནོར་འཁྲུལ་ཡོ་བསྲང་བྱེད་འགོ་བརྩམས་པར་མ་ཟད། རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་ལ“ལེགས་སྒྲིག་དང་སྲ་བརྟན། འཐུས་ཚང་། མཐོར་འདེགས”བཅས་ཀྱི་བྱེད་ཕྱོགས་ལག་བསྟར་བྱས། དེ་ནས་ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི་དང་ཀྲོའུ་ཨེན་ལའེ། ཁྲེན་ཡུན། ཏེང་ཞའོ་ཕིན་སོགས་ཀྱི་འགོ་འཛིན་འོག་ཡང་དག་པའི་སྲིད་ཇུས་དང་འཕྲལ་ཐག་ཆོད་པའི་བྱེད་ཐབས་རབ་དང་རིམ་པ་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱས། འདི་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་འདིའི་ནང་གི་འཕོ་འགྱུར་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ1962ལོའིཟླ1པོར་བསྡུས་པའི་མི་སྟོང་བདུན་ལྷག་ཞུགས་པའི་ཀྲུང་དབྱང་བྱ་བའི་གྲོས་ཚོགས་སུ། ཐོག་དང་པོར“མཆོངས་སྐྱོད་ཆེན་པོའི”ཉམས་མྱོང་དང་བསླབ་བྱ་ཕྱོགས་བསྡོམས་རགས་ཙམ་བྱས་པ་དང་། སྐྱོན་བརྗོད་དང་རང་སྐྱོན་རང་བརྗོད་བྱས།

སྤྱི་ལོ1966ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ1976ལོའི་བར། ཏང་དང་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གནོད་འཚེ་ཚབས་ཆེན་བཟོས་པའི“རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ”བྱུང་བ་རེད།

2_4 ཟིང་བཅོས་ཡོ་བསྲང་དང་བདེན་ལུགས་གྲོས་བསྡུར་ཆེན་མོ།

སྤྱི་ལོ1976ལོར་མའོ་ཙེ་ཏུང་སྐུ་གཤེགས་རྗེས། ཧྭ་གོ་ཧྥེང་གིས་ལས་འགན་དང་དུ་བླངས་ནས་མི་བཞི་ཤོག་ཁག་འཛིན་བཟུང་བྱས། ལོ་དེར་རྒྱལ་ཁབ་ཟང་ཟིང་བྱུང་བ་ནས་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་བར་དཔལ་འབྱོར་སླར་གསོ་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་དང་དུས་མཚུངས་སུ། རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི་སྐབས་སུ་གཏོར་འགྱེལ་བཏང་བའི་ལས་བྱེད་པ་འབོར་ཆེན་ཞིག་གིས་ཡང་བསྐྱར་ལས་ཀ་བྱས་པས། བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་དམིགས་ཡུལ་མེད་པར་བཏང་།     

སྤྱི་ལོ1977ལོར་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གི་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་ཆབ་སྲིད་ཅུས་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ་དང་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་ཀྲུའུ་ཞི་གཞོན་པ་སོགས་ཀྱི་གོ་གནས་སླར་གསོ་བྱས་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ1978ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་འཚོགས་པའི་ཀྲུང་གུང་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གསུམ་པའི་ཐོག་ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་ཚུན་གྱི་ཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་དོན་སྙིང་གཏིང་ཟབ་ལྡན་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་ཁ་ཕྱོགས་བསྒྱུར་ཏེ་ཀྲུང་གོའི་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་དང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དེང་རབས་ཅན་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་གསར་པ་འགོ་ཚུགས་པ་རེད། སྤྱི་ལོ1979ལོའི་གནམ་ལོ་གསར་ཚེས་ལ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས《ཐེ་ཝན་སྤུན་ཟླར་སྤྲིངས་པའི་ཡི་གེ》སྤེལ་ནས་ཞི་བའི་བྱེད་ཐབས་ལ་བརྟེན་ནས་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་བྱེད་པའི་བྱེད་ཕྱོགས་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས་པ་རེད། སྤྱི་ལོ1979ལོའི་རྗེས་སུ། ཀྲུང་གོ་སྔར་ལས་དངོས་གཉེར་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་བགྲོད་ལམ་དུ་བསྐྱོད་པ་རེད། སྔོན་ཆད་རྡུང་རྡེག་ཐེབས་པའི་ཤེས་ཡོན་ཅན་དང་མཁས་པ་འབོར་ཆེན་ཞིག་གི་བྱ་བ་སླར་གསོ་བྱས། སྤྱི་ལོ1980ལོར་ནག་མེད་ཉེས་འགེལ་གྱི་གྱོད་གཞི་ཆེ་ཤོས(ལིའུ་ཧྲའོ་ཆི)དཀར་འདོན་བྱས་པ་དང་། ཤུགས་རྐྱེན་ཆེས་ཆེ་བ་དང་མི་གྲངས་ཆེས་མང་བའི“གཡས་ལྷུང་ཕྱོགས་ཁག”བདེ་འགོད་བྱས།     

སྤྱི་ལོ1981ལོར་ཏང་གི་སྐབས་བཅུ་གཅིག་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དྲུག་པའི་ཐོག《རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་ཚུན་གྱི་ཏང་གི་ལོ་རྒྱུས་གནད་དོན་འགའི་སྐོར་གྱི་གྲོས་ཆོད》ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ནས“རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོ”རྩ་བ་ནས་ཁས་མ་བླངས། ལོ་དེའི་ཟླ9པར་ཡེ་ཅིན་དབྱིན་གྱིས《ཐེ་ཝན་མེས་རྒྱལ་གྱི་པང་དུ་ལོག་པ་དང་། ཞི་བས་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བའི་བྱེད་ཕྱོགས་དང་སྲིད་ཇུས་སྐོར》གྱི་གླེང་མོལ་སྤེལ་བ་རེད། སྤྱི་ལོ1980ལོའི་ལོ་འགོར། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས“རྒྱལ་ཁབ་གཅིག་ལ་ལམ་ལུགས་གཉིས”ཞེས་པའི་རླབས་ཆེན་གྱི་བསམ་བཀོད་བཏོན།

2_5 བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་དུས་སྐབས་གསར་པ།

སྤྱི་ལོ1979ལོར། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་མཛུབ་སྟོན་འོག་ཏུ། གྲོང་གསེབ་ཏུ་རིམ་བཞིན་ཁྱིམ་ཚང་གི་ཐོན་ཚད་དང་སྦྲེལ་བའི་འགན་གཙང་ལེན་གཙོ་བོར་བྱེད་པའི་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་མགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ1979ལོའི་ཟླ7ཚེས15ཉིན་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཧྲེན་ཀྲེན་དང་ཀྲུའུ་ཧེ། ཧྲན་ཐོའུ། ཞ་མོན་བཅས་སུ་དཔལ་འབྱོར་དམིགས་བསལ་ཁུལ་ཚོད་འཛུགས་བྱ་རྒྱུའི་ཐག་བཅད།

བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་དུས་འགོར། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མ་དངུལ་ནང་འདྲེན་བྱེད་པ་གཞི་རྩའི་ཐོག་ཚོད་ལྟ་བྱེད་པའི་དུས་མཚམས་སུ་གནས་པ་དང་། འབྱུང་ཁུངས་གཙོ་བོ་ནི་ཕྱི་རྒྱལ་སྲིད་གཞུང་གི་དངུལ་བུན་ཡིན། ཕྱི་རྒྱལ་གྱི་མ་རྩའི་དོ་དམ་གཉེར་ཚོང་བྱེད་ཐབས་སློབ་སྦྱོང་དང་བསྡུ་ལེན་བྱེད་དགོས། ཕྱི་ཕྱོགས་ཚོང་དོན་འཕེལ་རྒྱས་མྱུར་པོ་བྱུང་ནས་རྒྱལ་སྤྱིའི དཔལ་འབྱོར་འགྲན་རྩོད་ནུས་པ་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།

སྤྱི་ལོ1982ལོར་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་བཅོས་བསྒྱུར་ཚ་ཚ་འུར་འུར་ངང་སྤེལ་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། འགན་གཙང་བླངས་པའི་ཐོན་སྐྱེད་འགན་འཁྲིའི་ལམ་ལུགས་དེ་གྲོང་གསེབ་ཏུ་ཁྱབ་གདལ་བྱུང་། ཞིང་ལས་ཐོན་སྐྱེད་ལ་བརྟེན་ནས་ཞིང་པའི་ཡོང་འབབ་ཆེས་ཆེར་འཕར་ནས། ལོ་མང་པོར་དཀའ་ངལ་བྱུང་བའི་ཀྲུང་གོའི་འབྲུ་རིགས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་ཐག་གཅོད་ཆེན་པོ་བྱུང་ཡོད།

སྤྱི་ལོ1984ལོའི་ཟླ10ཚེས1ཉིན། རྒྱལ་སར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་ནས་ལོ35འཁོར་བར་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་དམག་གཟིགས་དང་མང་ཚོགས་ཁྲོམ་སྐོར་བྱེད་པའི་མཛད་སྒོ་སྤེལ། ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་གཟིགས་ཞིབ་དཔུང་སྡེར་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བ་དང་འབྲེལ་གསུང་བཤད་ཀྱང་གནང་བ་རེད། ཟླ12པའི་ཚེས19ཉིན། ཀྲུང་དབྱིན་རྒྱལ་ཁབ་གཉིས་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་གིས་པེ་ཅིན་དུ《ཀྲུང་དབྱིན་མཉམ་འབྲེལ་གསལ་བསྒྲགས》ལ་དངོས་སུ་མིང་རྟགས་བཀོད་དེ། ཀྲུང་གོ་སྲིད་གཞུང་གིས་སྤྱི་ལོ1997ལོའི་ཟླ7པའི་ཚེས་1ཉིན་ཞང་ཀང་ལ་བདག་དབང་སྤྱོད་རྒྱུ་སླར་གསོ་བྱས།     

སྤྱི་ལོ1985ལོའི་ཟླ2པའི་ཚེས18ཉིན། ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས《འབྲི་ཆུ་དང་ཀྲུའུ་ཅང་གཙང་པོའི་ཟུར་གསུམ་གླིང་། མིང་ནན་ཞ་ཀྲང་ཆོན་ཟུར་གསུམ་ས་ཁུལ་གྱི་བཞུགས་མོལ་ཚོགས་འདུའི་ཟིན་བྲིས་གནད་བསྡུས》ལ་མཆན་བཀོད་བརྒྱུད་སྤྲོད་བྱས་ཏེ། འབྲི་ཆུའི་ཟུར་གསུམ་གླིང་དང་ཀྲུའུ་ཅང་གཙང་པོའི་ཟུར་གསུམ་གླིང་། ཞ་ཀྲང་ཆོན་ཟུར་གསུམ་ས་ཁུལ་བཅས་སུ་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་སྒོ་འབྱེད་ས་ཁུལ་འབྱེད་རྒྱུ་ཐག་བཅད། སྤྱི་ལོ1985ལོར་ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་བཅོས་བསྒྱུར་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་སྤེལ་ཞིང་། གཙོ་གནད་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་དབང་བའི་ཁེ་ལས་བཅོས་བསྒྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན།

2_6 ཚོང་རའི་དཔལ་འབྱོར་སྒྲིག་སྲོལ་བཙུགས་པ།

སྤྱི་ལོ1992ལོའི་ཟླ1ཚེས14ཉིན་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཀྲུང་དབྱང་མི་རིགས་ལས་དོན་གྲོས་ཚོགས་འཚོགས། ཅང་ཙེ་རྨིན་གྱིས《མི་རིགས་ཁག་གི་མཐུན་སྒྲིལ་ཆེན་པོར་ཤུགས་སྣོན་བརྒྱབ་ནས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་ཆེད་ལག་གདང་སྦྲེལ་ནས་མདུན་དུ་སྐྱོད་དགོས》ཞེས་པའི་གསུང་བཤད་གནང་སྟེ། སྤྱི་ལོ1990ལོའི་ལོ་རབས90པའི་མི་རིགས་ལས་དོན་གྱི་ལས་འགན་གཙོ་བོ་བཏོན་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ1992ལོའི་ཟླ1ཚེས18ཉིན་ནས་ཟླ2ཚེས21ཉིན་བར་ཏེང་ཞའོ་ཕིང་གིས་ཏང་ཡོན་དཀྱུས་མའི་མིང་ཐོག་ནས་ཝུའུ་ཁྲང་དང་ཧྲེན་ཀྲེན། ཀྲོའུ་ཧེ། ཀོང་ཀྲོའུ། ཧྲང་ཧའེ་བཅས་སུ་གཟིགས་ཞིབ་གནང་བ་དང་འབྲེལ“ལྷོ་སྐོར་གསུང་བཤད”གལ་ཆེན་གནང་ཞིང་། གསུང་བཤད་ནང“ཕན་པ་གསུམ”དང“འཕེལ་རྒྱས་ནི་གནས་ལུགས་ཁུངས་བཙན་ཡིན་པ”སོགས་ཀྱི་ལྟ་བ་གལ་ཆེན་བཏོན་ཏེ། ཀྲུང་གོའི་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་དུས་མཚམས་གསར་པར་སླེབས་པ་མཚོན་ཡོད།

སྤྱི་ལོ1992ལོའི་རྗེས་སུ། བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་ཀྱི་ལམ་ཕྱོགས་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་གཏན་ཁེལ་བྱས་དོན། ཀྲུང་གོ་མཐའ་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཁོར་ཡུག་གི་གཞི་རྩའི་ཞི་བདེ་དང་། རྒྱལ་ནང་གི་སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་། དཔལ་འབྱོར་ཡུན་རིང་མགྱོགས་མྱུར་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་རིམ་དུ་སླེབས་ཤིང་། “ལོ་ལྔའི་འཆར་གཞི་བརྒྱད་པ་དང་དགུ་བ། བཅུ་བ”བཅས་ཚང་མ་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་ལག་བསྟར་དང་གཞི་རྩའི་ཐོག་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ཡོད།

2_7 རླབས་ཆེའི་བསྐྱར་དར་ཕྱོགས་སུ་སྐྱོད་པ།    

སྤྱི་ལོ1997ལོའི་ཟླ7ཚེས1ཉིན་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ཞང་ཀང་ལ་བདག་དབང་སྤྱོད་རྒྱུ་སླར་གསོ་བྱས་པ་དང་། སྤྱི་ལོ1999ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས20ཉིན། ཨའོ་མོན་ལ་བདག་དབང་སྤྱོད་རྒྱུ་སླར་གསོ་བྱས། སྤྱི་ལོ2001ལོར་ཀྲུང་གོ་འཛམ་གླིང་ཚོང་དོན་ཚོགས་པར་དངོས་སུ་ཞུགས་པ་རེད།     

སྤྱི་ལོ2002ལོའི་ཟླ11པར། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིར་བདམས། སྤྱི་ལོ2003ལོའི་ཟླ3པར། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་བཅུ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས།

སྤྱི་ལོ2008ལོའི་ཟླ8པའི་ཚེས8ཉིན། སྐབས29བའི་ཨོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་པེ་ཅིན་ནས་ཚོགས་མགོ་བརྩམས། སྤྱི་ལོ2010ལོར་ཧྲང་ཧའེ་འཛམ་གླིང་དངོས་མང་བཤམས་སྟོན་འདུ་ཚོགས་བདེ་ལེགས་ངང་འཚོགས་ཤིང་། སྤྱི་ལོ2011ལོར་ཀྲུང་གོ་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཨང་གཉིས་པར་སླེབས།

སྤྱི་ལོ2012ལོའི་ཟླ11པར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་སྐབས་བཅོ་བརྒྱད་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་ཞིས་ཅིན་ཕིང་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་རེད། སྤྱི་ལོ2013ལོའི་ཟླ3པར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གཉིས་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་ཞིས་ཅིན་ཕིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་རེད།

སྤྱི་ལོ2017ལོའི་ཟླ10པར། ཞིས་ཅིན་ཕིང་གིས་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་རྒྱལ་ཡོངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ཐོག་གནང་བའི་སྙན་སྒྲོན་ནང་། ཀྲུང་གོའི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁ་ཕྱོགས་གསར་བ་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དུས་རབས་གསར་པར་སླེབས་པ་བསྒྲགས། ཟླ་བ་དེར་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་སྐབས་བཅུ་དགུ་པའི་ཀྲུང་ཨུ་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་ཞི་ཅིན་ཕིང་ཀྲུང་གུང་ཀྲུང་དབྱང་གི་སྤྱི་ཁྱབ་ཧྲུའུ་ཅིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ་རེད། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ3པར་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་གསུམ་པའི་ཚོགས་འདུ་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་ཞི་ཅིན་ཕིང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུའུ་ཞིར་བདམས་ཐོན་བྱུང་བ།

3 རང་བྱུང་ཁོར་ཡུག    

གཙོ་ཚིག་ལ་གཟིགས་རོགས། ཀྲུང་གོའི་ས་ཁམས། 

3_1 ཁུལ་ཁོངས་གནས་ཡུལ།

ཀྲུང་གོ་ནི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ཤར་རྒྱུད་དང་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེ་མོའི་ནུབ་ངོགས་སུ་གནས་ཡོད། བྱང་གི་མའོ་ཧོ་ཆུ་བོའི་ཉེ་འདབས་ཀྱི་འབྲུག་ནག་གཙང་བོའི་དཀྱིལ་ནས་ལྷོ་རུ་ནན་ཧྲ་གླིང་ཚོམ་གྱི་ཙེང་མ་ཨན་ཧྲ་རུ་སླེབས། ནུབ་ཕ་སྨི་ཨེར་མཐོ་སྒང་ནས་ཤར་གྱི་འབྲུག་ནག་གཙང་བོ་དང་ཝུའུ་སུའུ་ལི་གཙང་པོའི་འདྲེས་མཚམས་བར་ཡིན། སྐམ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་སྟོང་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི་ཚོ960དང་། སྐམ་སའི་མཐའ་མཚམས་སྟོང་སྨི་ཁྲི་ཚོ2ལྷག་ཡོད།

ས་ཁོངས་རྒྱ་མཚོ་ལ་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ(ནང་ཁུལ་རྒྱ་མཚོ)དང་རྒྱ་མཚོ་སེར་པོ་དང་། ཤར་རྒྱ་མཚོ། ལྷོ་རྒྱ་མཚོ་བཅས་མཐའ་མཚམས་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་པོ་གསུམ་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ཤར་རྒྱུད་དང་ལྷོ་རྒྱུད་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་མཚོ་འགྲམ་ཐིག་སྟོང་སྨི་ཁྲི་ཚོ1.8ཡོད།     

ཀྲུང་གོའི་སྐམ་སའི་མཐའ་མཚམས་སྤྱི་ལེ་ཁྲི་2.28ཟིན་པ་དང་། ཤར་རྒྱུད་བྱང་ཁོ་རེ་ཡ་དང་། བྱང་རྒྱུད་སོག་པོ། བྱང་ཤར་ཨུ་རུ་སུ། ནུབ་བྱང་ཧ་སཱ་སི་ཐན་དང་ཀན་ཅི་སི་ཐན། ཐ་ཇིག་སི་ཐན། ནུབ་དང་ལྷོ་ནུབ་ཨ་ཧྥུ་ཧན་དང་པ་ཅི་སི་ཐན། རྒྱ་གར། བལ་བོ། འབྲུག་ཡུལ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང་ས་མཚམས་འབྲེལ་ཡོད། ལྷོ་ཕྱོགས་འབར་མ་དང་ལོ་སི།  ཡེ་ནན་བཅས་དང་འབྲེལ་ཡོད། ཤར་རྒྱུད་དང་ཤར་ལྷོའི་རྒྱུད་ཀྱིས་ལྷོ་ཁོ་རེ་ཡ་དང་འཇར་པན། ཧྥི་ལི་པིན། བུན་ལེ། མ་ལེ་ཞི་ཡཱ། ཧིན་རྡུ་ཉི་ཞི་ཡཱ་བཅས་དང་མཚོས་བཅད་ནས་ཕན་ཚུན་ལྟ་གིན་ཡོད།

3_2 ས་དབྱིབས་ཆགས་ཚུལ།
3_2_1 ས་བབ།

ཀྲུང་གོའི་ནུབ་མཐོ་ཤར་དམའ་ལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དང་། ས་དབྱིབས་སྣ་ཚོགས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྐམ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ཁྲོད་ཟིན་པའི་བསྡུར་ཚད་ནི། རི་ཁུལ33.3%དང་མཐོ་སྒང26% གཤོང་ས18.8% བདེ་ཐང12% རི་མ་ཐང9.9%བཅས་ཡིན།  ས་བབ་ནུབ་ནས་ཤར་དུ་སྐས་རིམ་གསུམ་དུ་གྲུབ་ཡོད་ལ།  ནུབ་རྒྱུད་དུ་འཛམ་གླིང་ཐོག་ཆེས་མཐོ་བའི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ཡོད། ས་བབ་ཆེས་མཐོ་ཤིང་། མཐོ་ཚད་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་སྨི4000ཡན་ཡོད། རི་བོ་ཆེས་མཐོན་པོ་དང་མཐོ་སྒང་ངོས་ཀྱིས་གྲུབ་པ་ཡིན་པས། “འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ”ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད། དེ་ནི་སྐས་རིམ་དང་པོ་ཡིན་ལ།  ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད་དང་ཆི་ལིན་རི་རྒྱུད། ཧང་ཏུན་རི་རྒྱུད་ཀྱིས་སྐས་རིམ་གཉིས་པའི་དབྱེ་མཚམས་ཕྱེས་ཡོད། མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་ཤར་ངོས་ནས་ཏ་ཞིན་ཨན་ལིན་དང་རི་བོ་ཐ འེ་ཧང་། རི་བོ་ཝུའུ་ཧྲན། རི་བོ་ཞུའེ་ཧྥིན་བཅས་ཀྱི་བར་ནི་སྐས་རིམ་གཉིས་པ་ཡིན་པ་དང་། ས་བབ་མཐོ་ཚད་སྤྱིར་བཏང་སྨི1000ནས2000བར་ཡིན་ལ། གཙོ་བོ་རི་ཁུལ་དང་མཐོ་སྒང། གཤོང་ས་བཅས་ལས་གྲུབ། ཀྲུང་གོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ཡངས་ཤིང་རྒྱ་ཆེ་བའི་བདེ་ཐང་དང་རི་མ་ཐང་ནི་སྐས་རིམ་གསུམ་པ་ཡིན། ས་དབྱིབས་ཀྱི་གནས་སྟངས་འདི་ནི། བར་སྐྱེ་དུས་རབས་ཡན་ཧྲན་འགུལ་སྐྱོད་ཀྱིས་རྨང་བཏིང་བ་ཡིན།

3_2_2 ས་དབྱིབས།

ཀྲུང་གོའི་རི་ཁུལ་དང་མཐོ་སྒང། རི་མ་ཐང་བཅས་ཀྱིས་སྐམ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི67%བཟུང་བ་དང་། གཤོང་ས་དང་བདེ་ཐང་གིས་སྐམ་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་གྱི33%བཟུང་ཡོད། རི་རྒྱུད་མང་ཆེ་བ་ཤར་ནུབ་དང་བྱང་ཤར་གྱི་ལྷོ་ནུབ་རྒྱུད་དུ་ཆགས་ཡོད་ཅིང་། གཙོ་བོ་རི་བོ་ཨར་ལ་ཐེ་ཧྲན་དང་ཐེན་ཧྲན། རི་བོ་ཁུ་ནུ། རི་བོ་ཁ་ལ་ཁུ་ནུ། རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡ ། རི་བོ་ཡིན་ཧྲན། ཆིན་ལིན། ནན་ལིན། ཏ་ཞིན་ཨན་ལིང་། རི་བོ་ཁྲང་པའེ། རི་བོ་ཐའེ་ཧང་། རི་བོ་ཝུའུ་དབྱི། ཐའེ་ཝན་རི་རྒྱུད། རི་བོ་ཝུའུ་ཧྲན། རི་བོ་ཧེང་ཅིའུ་སོགས་རི་རྒྱུད་ཡོད། ནུབ་རྒྱུད་དུ་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་སྟེ་སྨི4000ཡན་ཡོད་པ་དང་། “འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ”ཞེས་འབོད་སྲོལ་ཡོད། རི་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལམཐོ་སྒང་ཚད་སྨི8844.43ཡོད་པས་འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ་ཨང་དང་པོ་ཡིན། དེའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ནང་སོག་དང་ཞིན་ཅང་ས་ཁུལ། ས་སེར་མཐོ་སྒང་། སི་ཁྲོན་གཤོང་ས། ཡུན་ཀུའེ་མཐོ་སྒང་བཅས་དང་རི་བོ་ཁུ་ནུ། རི་བོ་ཆི་ལིན། རི་བོ་ཧང་ཏུན་བཅས་ནི་ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་ཀྱི་སྐས་རིམ་གཉིས་པ་ཡིན། ཏ་ཞིན་ཨན་ལིན། -རི་བོ་ཐའེ་ཧང ། - རི་བོ་ཝུའུ་ཧྲན།—རི་བོ་ཞུའེ་ཧྥིན་བཅས་ཀྱི་ཤར་ངོས་ནས་མཚོ་འགྲམ་ཐིག་མང་ཤོས་བདེ་ཐང་དང་རི་མ་ཐང་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་སྐས་རིམ་གསུམ་པ་ཡིན། མཚོ་འགྲམ་ཐིག་གི་ཤར་ངོས་དང་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་སྐམ་སའི་སྟེང་དུ་རྒྱ་མཚོའི་གཏིང་གི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད།

3_2_3 རི་རྒྱུད།

ཀྲུང་གོ་ནི་རི་བོ་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན་ཞིང་། རི་རྒྱུད་མང་ཆེ་བ་ཤར་ནུབ་དང་བྱང་ཤར་ནས་ལྷོ་ནུབ་བར་བསྲིངས་ཡོད་པ་དང་། རི་རྒྱུད་གཙོ་བོ་ལ་ཨར་ཐའེ་རི་རྒྱུད་དང་ཐེན་ཧྲན་རི་རྒྱུད། ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད། ཁ་ལ་ཁུ་ནུ་རི་རྒྱུད། གདང་ལ་རི་རྒྱུད། གཉན་ཆེན་ཐང་ལྷའི་རི་རྒྱུད། ཆི་ལིན་རི་རྒྱུད། གངས་ཏི་སི་རི་རྒྱུད། ཧང་ཏུན་རི་རྒྱུད། ཡིན་ཧྲན་རི་རྒྱུད། ཐའེ་ཧང་རི་རྒྱུད། ཆིན་ལིན་རི་རྒྱུད། ཞིན་ཨན་ལིན་རི་རྒྱུད། ཝུའུ་དབྱི་རི་རྒྱུད། ཁྲང་པའེ་རི་རྒྱུད། ཐའེ་ཝན་རི་རྒྱུད། ཝུའུ་ཧྲན་རི་རྒྱུད་སོགས་ཡོད། འཛམ་གླིང་ཡོངས་སུ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི7000ཡན་གྱི་རི་བོ19ཡོད་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་དང་རྒྱལ་མཚམས་སུ་གནས་པ7ཡོད། “འཛམ་གླིང་གི་ཡང་རྩེ”ཞེས་གྲགས་པའི་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་དུ་རི་རྒྱུད་མཐོན་པོ་མང་པོ་ཡོད། སྨི6000ཟིན་པའི་ཧི་མ་ལ་ཡ་རི་རྒྱུད་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ཆེས་ཆེ་བའི་རི་རྒྱུད་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། དེའི་རི་རྩེ་གཙོ་བོ་ཇོ་མོ་གླང་མ་རྒྱ་མཚོའི་ངོས་ལས་མཐོ་ཚད་སྨི8844.43ཡོད་པ་དང་། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་རི་རྩེ་ཆེས་མཐོ་ཤོས་ཡིན། འབྲི་ཆུའི་སྟོད་རྒྱུད་དུ་གནས་པའི་ཡར་ཀླུང་གཙང་པོའི་གྲོག་རོང་གི་རིང་ཚད་ཡོངས་ལ་སྤྱི་ལེ504.6དང་གཏིང་ཚད་ལ་སྨི6009ཡོད་ལ། དེ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་གྲོག་རོང་དང་པོ་ཡིན། དེ་མིན་ད་དུང་རི་བོ་ཧོང་ཧྲན་དང་ཐའེ་ཧྲན། ཧྭ་ཧྲན། སུང་ཧྲན། ཧེང་ཧྲན། ཧིན་ཧྲན། གླང་ཆེན་འགྱིང་རི། ལུའུ་ཧྲན། ཝུའུ་ཏང་། ཐའེ་པེ། ཝའུ་དབྱི། ཡ་ཏང་། ཆིན་ཁྲིན་སོགས་རི་བོ་མང་གྲགས་ཅན་ཡོད།

3_2_4 ཆུ་བོ།

གཙོ་བོ་འབྲི་ཆུ་དང་། རྨ་ཆུ། འབྲུག་ནག་གཙང་པོ། ཀྲུའུ་ཅང་གཙང་པོ། ཧོའེ་ཧི་གཙང་པོ། ཧའེ་ཧི་གཙང་པོ། ལིའོ་ཧོ་གཙང་པོ། ཡར་ཀླུང་གཙང་པོ། ཐཱ་མུའུ་ནཱ་གཙང་པོ། རྫ་ཆུ། ནུའུ་ཅང་གཙང་པོ། མིན་ཅང་གཙང་པོ། ཆན་ཐང་ཅང་གཙང་པོ། ཡ་ལུས་གཙང་པོ། ཐུའུ་མིན་གཙང་པོ། ཞང་ཅང་གཙང་པོ། ཀན་ཅང་གཙང་པོ། ཀྲུའོ་ཧྲུའེ་ཆུ་ཕྲན། ནན་ཏུའུ་གཙང་པོ། ལོན་ཧི་གཙང་པོ། རུའོ་ཧྲུའེ་གཙང་པོ། ཧྲུའུ་ལེ་ཆུ་བོ། དབྱི་ལི་གཙང་པོ། ཨི་ཨེར་ཆི་སི་ཆུ་བོ་བཅས་དང་ཅིང་ཧང་མིས་བཟོས་གཙང་པོ་ཆེན་པོ། ལིན་ཆུའུ་ཆུ་ཡུར། ཅའོ་ལའེ་མིས་བཟོས་གཙང་པོ། ལི་ཞ་གཙང་པོ་སོགས་མིས་བཟོས་གཙང་པོ་ཡོད། འབྲི་ཆུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཆུ་བོ་ཆེན་པོ་དང་པོ་ཡིན་ཞིང་། རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ6300ཡོད། ཨ་ཧྥེ་རི་ཁ་གླིང་གི་ཉི་ལུའོ་གཙང་པོ་དང་གླིང་ཆེན་ཨ་མེ་རི་ཁ་ལྷོ་མའི་ཡ་མ་ཤུན་གཙང་པོ་མ་གཏོགས་འཛམ་གླིང་གི་ཆུ་རྒྱུན་རིང་མོ་ཨང་གསུམ་པ་ཡིན། རྨ་ཆུའི་ཆུ་རྒྱུན་ནི་ཀྲུང་གོའི་གཙང་པོ་ཨང་གཉིས་པ་ཡིན་ལ། རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ5464ཟིན་ཡོད།

3_2_5 མཚེའུ།

གཙོ་བོ་པོ་དབྱང་མཚེའུ་དང་ཏུང་ཐིང་མཚེའུ། ཐའེ་ཧུའུ་མཚེའུ། ཁྲའོ་ཧུའུ་མཚེའུ། མཚོ་སྔོན་པོ། ཧུང་ཙེ་མཚེའུ། ཀའོ་ཡིའུ་མཚེའུ། ནན་སི་ཧུའུ་མཚེའུ། ཧུའུ་ལུན་མཚེའུ། པེ་ཨེར་མཚེའུ། པོ་སི་ཐིང་མཚེའུ། ལྷ་མོའི་བླ་མཚོ། སེར་གླིང་མཚོ། ཏེན་ཁྲི།  ཨེར་ཧེ། ཧྥུ་ཞན་མཚེའུ། ཉི་ཟླ་མཚེའུ། ཧང་ཧུའུ་མཚེའུ། ཞི་ཧུའུ་མཚེའུ། ཆན་ཏའོ་མཚེའུ། ཝེ་ཧྲན་མཚེའུ། རི་བོའི་ཁྲང་པའེ་ལྷ་མཚོ། ཐེན་ཧྲན་ལྷ་མཚོ་སོགས་ཡོད། འབྲི་ཆུའི་དབུས་རྒྱུད་དང་སྨད་རྒྱུད་བདེ་ཐང་གི་པོ་དབྱང་མཚེའུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཚྭ་མེད་ཆུའི་མཚེའུ་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ3583ཡོད། མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་གི་མཚོ་སྔོན་པོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཚྭ་མཚེའུ་ཆེས་ཆེ་བ་དེ་ཡིན་པ་དང་། རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ4583ཟིན་གྱི་ཡོད།

3_2_6 མཚོ་འགྲམ།

ཀྲུང་གོའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་མཚོ་འགྲམ་ཐིག་ནི་བྱང་ལེའོ་ཉིན་ཡ་ལུའུ་གཙང་པོའི་འགྲམ་ནས་ལྷོ་ཀང་ཞི་ཡི་པེ་ལུན་གཙང་པོའི་འགྲམ་དུ་སླེབས་པ་དང་། གླིང་ཕྲན་འགྲམ་ཐིག་གི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ14000ཡོད། (1997ལོའི་བར། )

3_2_7 གླིང་ཕྲན་དང་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚོ་ཁོངས།  

གཙོ་བོ་ཐའེ་ཝན་གླིང་ཕྲན་དང་ཧའེ་ནན་གླིང་ཕྲན། ཁྲུང་མིང་གླིང་ཕྲན། ཀྲོའུ་ཧྲན་གླིང་ཕྲན། ཕིན་ཐན་གླིང་ཕྲན། ཏུང་ཧྲན་གླིང་ཕྲན། ཅིན་མོན་གླིང་ཕྲན། ཡུའེ་ཧན་གླིང་ཕྲན། ཞ་མོན་གླིང་ཕྲན། ཧྲང་ཁྲོན་གླིང་ཕྲན། ཏུང་ཐོའུ་གླིང་ཕྲན། ཏའོ་ཡུའེ་གླིང་ཕྲན། ནན་ཨའོ་གླིང་ཕྲན། ཝེ་ཀྲུའུ་གླིང་ཕྲན། ཧེ་ཞོའོ་ཙི་གླིང་ཕྲན། ཧོང་ཡན་གླིང་ཕྲན། ཁྲང་ཧྲན་གླིང་ཚོམ། ཀྲུའུ་ཧྲན་གླིང་ཕྲན། ནན་རི་གླིང་ཚོམ། ཝན་ཧྲན་གླིང་ཚོམ། ཞི་ཧྲ་གླིང་ཚོམ། ནན་ཧྲ་གླིང་ཚོམ། ཏུང་ཧྲ་གླིང་ཚོམ། ཀྲུང་ཧྲ་གླིང་ཚོམ། ཕེང་ཧུའུ་གླིང་ཕྲན་སོགས་གླིང་ཚོམ་ཡོད།    

མཚོ་ཁོངས། ཀྲུང་གོའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་མཐའ་མཚམས་དང་ཐེ་ཝན་གླིང་ཕྲན་གྱི་རྒྱ་མཚོའི་ནང་རྒྱ་མཚོ་སེར་པོ་དང་ཤར་རྒྱ་མཚོ། ལྷོ་རྒྱ་མཚོ་བཅས་དང་དེ་བཞིན་ཐེ་ཝན་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་ཞི་བདེ་རྒྱ་མཚོ་ཆེན་མོ་ཡོད་པ་དང་། པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་ནང་གི་རྒྱ་མཚོ་ཡིན། པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ་དང་རྒྱ་མཚོ་སེར་པོ། ཤར་རྒྱ་མཚོ། ལྷོ་མཚོ་བཅས་མཚོ་བཞི་པོ་དེ་ཤར་ནུབ་ལ་འཕྲེད་དུ་གཞུང་ཐིག་ཏུའུ32་བརྒལ་ཡོད་པ་དང་། ལྷོ་བྱང་ལ་གཞུང་དུ་འཕྲེད་ཐིག་ཏུའུ44བརྒལ་ཡོད། གཞན་ཡང་པོ་ཧའེ་མཚོ་འགག་དང་ཐེ་ཝན་མཚོ་འགག ཆུང་ཀྲོའུ་མཚོ་འགག་སོགས་མཚོ་འགག་ཆེན་པོ་གསུམ་ཡོད། མཚོ་ཁོངས་ཀྱི་སྤྱིའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི473ཡོད། (1997ལོ་བར)

3_3 ནམ་གཤིས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས།
3_3_1 གནམ་གཤིས།

ཀྲུང་གོའི་གནམ་གཤིས་རྙོག་འཛིང་ཆེ་ཞིང་སྣ་ཁ་མང་བ་སྟེ། དྲོད་ཁུལ་གྱི་དུས་རླུང་གི་གནམ་གཤིས་དང་། ཚ་ཁུལ་ཕལ་བའི་དུས་རླུང་གི་གནམ་གཤིས། ཚ་ཁུལ་གྱི་དུས་རླུང་གི་གནམ་གཤིས། ཚ་ཁུལ་གྱི་ཆར་པའི་ནགས་ཚལ་གྱི་གནམ་གཤིས། དྲོད་ཁུལ་གྱི་སྐམ་སའི་རང་བཞིན་གྱི་གནམ་གཤིས་དང་མཐོ་སྒང་རི་ཁུལ་གྱི་གནམ་གཤིས་སོགས་གནམ་གཤིས་ཀྱི་རིགས་ཡོད་ཅིང་། ལྷོ་ནས་བྱང་བར་ཚ་ཁུལ་དང་། ཚ་ཁུལ་ཕལ་པ། དྲོ་བའི་དྲོད་ཁུལ། དྲོད་ཁུལ་འབྲིང་བ། གྲང་བའི་དྲོད་ཁུལ་གྱི་ནམ་ཟླའི་ཁུལ་བཅས་བརྒལ་ཡོད།    

4 རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས།
4_1 རྡོ་སོལ།  

ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ས་གཤིས་ཆ་རྐྱེན་སྣ་མང་བ། གཏེར་ཁའི་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ། གཏེར་རྫས་སྣ་ཁ171བཅས་ཡོད། རྙེད་ཟིན་པའི་རིགས་157ཡོད། དེའི་ནང་ཝུ་དང་འཐི། ཞི་ཐུའུ། རོན། ཧྥན། ཐེ་སོགས་ཀྱི་འཚོལ་ཞིབ་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་དང་པོར་སླེབས་ཡོད། རྡོ་སོལ་དང་ལྕགས། ཞ་ཚ། ཟངས། དངུལ། དངུལ་ཆུ། གཤའ། ནེ། ལིན་ཐལ་རྡོ། རྡོ་བལ་སོགས་ཚང་མ་འཛམ་གླིང་གི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་ཡོད།     

ཀྲུང་གོའི་གཏེར་རྫས་ཐོན་ཁུངས་ཁྱབ་ཚུལ་གྱི་ཁྱད་ཆོས་གཙོ་བོ་ནི་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྱབ་ཚུལ་ཆ་མི་སྙོམས་པ་དེ་ཡིན། དཔེར་ན་ལྕགས་དེ་གཙོ་བོ་ལིའོ་ཉིན་དང་ཧོ་པེའི་ཤར་རྒྱུད། སི་ཁྲོན་གྱི་ནུབ་རྒྱུད་བཅས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། ནུབ་བྱང་དུ་ལྕགས་ཧ་ཅང་ཉུང་། རྡོ་སོལ་རྣམས་གཙོ་བོ་ཧྭ་བྱང་དང་ནུབ་བྱང་། བྱང་ཤར། ལྷོ་ནུབ་ས་ཁུལ་བཅས་སུ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། དེའི་ནང་ཧྲན་ཞི་དང་ནང་སོག ཞིན་ཅང་སོགས་ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་སུ་འདུས་ཚད་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་དང་། ཤར་ལྷོའི་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་ཞིང་ཆེན་ཁག་ཏུ་ཧ་ཅང་ཉུང་ཉུང་རེད། ཁྱབ་ཚུལ་སྙོམས་པོ་མིན་པའི་གནས་ཚུལ་དེས་གཏེར་རྫས་ཁ་ཤས་གཅིག་ཏུ་འདུས་ཡོད་པ་དཔེར་ན། ཝུའུ་གཏེར་ལྟ་བུ་ཞིང་ཆེན19རུ་ཁྱབ་ཡོད་ཅིང་། གཙོ་བོ་ཧུའུ་ནན་ཤར་ལྷོ་དང་ཅང་ཞིའི་ལྷོ་རྒྱུད། ཀོང་ཏུང་བྱང་རྒྱུད། ཧྥུ་ཅན་ནུབ་རྒྱུད། ཀང་ཀྲོའུ་ཤར་རྒྱུད་བཅས་སུ་འདུས་ཡོད་པས། གཞི་ཁྱོན་ཆེ་བའི་སྔོག་འདོན་བྱེད་པར་ཕན་པ་ཡོད་མོད། འོན་ཀྱང་སྐྱེལ་འདྲེན་ལ་གནོན་ཤུགས་ཆེན་པོ་བཟོས་ཡོད། ཁྱབ་ཚུལ་ཆ་སྙོམས་མིན་པའི་ཐོན་ཁུངས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཕན་ནུས་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་བཀོལ་སྤྱོད་བྱེད་ཆེད། འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་ཤུགས་སྣོན་རྒྱག་དགོས།   

4_2 ས་ཞིང་།

ཀྲུང་གོའི་ས་ཆའི་ཐོན་ཁུངས་ལ་གཞི་རྩའི་ཁྱད་ཆོས་བཞི་ཡོད་པ་སྟེ། གཅིག བལྟོས་མེད་ཀྱི་གྲངས་འབོར་མང་བ་དང་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་བདག་བཟུང་ཉུང་བ། གཉིས། རིགས་སྣ་མང་ཞིང་། རྨོ་ཞིང་གི་བསྡུར་ཚད་ཆུང་བ། གསུམ། བེད་སྤྱོད་བྱེད་ཚུལ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ་དང་། ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་ས་ཁུལ་གྱི་ཁྱད་པར་མངོན་གསལ་ཡིན་པ། བཞི། ས་ཁུལ་ཁྱབ་ཚུལ་མི་སྙོམས་པ་དང་། སྲུང་སྐྱོང་དང་གསར་སྤེལ་གྱི་གནད་དོན་མངོན་གསལ་དོད་པའོ།། 

4_3 ནགས་ཚལ།

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཐོན་ཁུངས་ཐེངས་བརྒྱད་པའི་འབྲས་བུ་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་དུང་ཕྱུར10.8ཟིན་པ་དང་། ནགས་ཚལ་ཁེབས་ཚད21.63%ཟིན་པ། ནགས་ཚལ་གསོག་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར151.37ཟིན་པ་བཅས་རེད། མིས་བཟོས་ནགས་ཚལ་གྱི་རྒྱ་ཁྱོན་སྤྱི་ཆིང་དུང་ཕྱུར0.69སླེབས་ནས་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར24.83ཟིན་ཏེ་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་དང་པོར་སླེབས་ཡོད།

4_4 ཆུའི་ཐོན་ཁུངས།

ཀྲུང་གོའི་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་ཀྱི་སྤྱི་འབོར་གྱིས་ཆུ་མར་འབབ་ཚད་ཀྱི་བསྡོམས་འབོར་གྱི44.2 %ཟིན་པ་དང་། ཆ་སྙོམས་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་རེ་ནས་ཐོན་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི29ཟིན་ཡོད། ཐོན་ཁུངས་བསྡོམས་འབོར་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར་ཁྲི2.8ཟིན་པ་དེས་འཛམ་གླིང་གི་ཨང6པ་བཟུང་བ་དང་། མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་བཟུང་ཚད་འཛམ་གླིང་གི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་བཟུང་ཚད་ཀྱི1/4ཟིན་པས་ཨང88པར་སླེབས་ཡོད། 

4_5 སྲོག་ཆགས།

ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་སྟེང་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཆེས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པར་གཞིགས་ན། ཀྲུང་གོའི་སྐམ་འཚོའི་སྒལ་ཚིགས་སྲོག་ཆགས་རིགས2070ཙམ་ཡོད་པ་དེས་འཛམ་གླིང་སྐམ་འཚོའི་སྒལ་ཚིགས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི9.8%བཟུང་ཡོད། དེའི་ནང་འདབ་ཆགས་རིགས1170ལྷག་ཙམ་དང་། ཕྱུགས་རིགས་ཀྱི་རིགས400ལྷག་ཙམ། སྐམ་ཆུ་གཉིས་འཚོའི་རིགས184བཅས་ཡོད་པས། འཛམ་གླིང་གི་རིགས་གཅིག་པའི་སྲོག་ཆགས་ཀྱི13.5%དང་། 11.3% 7.3%བཅས་སོ་སོར་བཟུང་ཡོད། ནུབ་ཀྱི་རི་བོ་ཧི་མ་ལ་ཡ།—རི་བོ་ཧང་ཏུན་གྱི་བྱང་རྒྱུད།—ཆིན་ལིན་རི་རྒྱུད།—ཧྥུ་ཉིའུ་རི་རྒྱུད།—ཧོའེ་ཧོ་གཙང་པོ་དང་འབྲི་ཆུའི་བར་གྱི་འཐབ་ས་དང་པོའི་བྱང་ཁུལ་དང་དྲོད་ཁུལ། གྲང་བའི་དྲོད་ཁུལ་གྱི་སྲོག་ཆགས་གཙོ་བོ་ཡིན་པ་དང་། གནའ་བོའི་བྱང་མཚམས་སུ་གཏོགས། ལྷོ་རྒྱུད་ས་ཁུལ་དུ་ཚ་ཁུལ་རང་བཞིན་གྱི་སྲོག་ཆགས་གཙོ་བོ་ཡིན་ལ། རྒྱ་མཚོ་ཤར་མའི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། དོན་དངོས་ཐོག ཤར་རྒྱུད་ས་ཁུལ་ཀྱི་ས་བབ་ཐང་གཞོངས་དང་། ནུབ་རྒྱུད་རི་བོ་ཧང་ཏུན་ལྷོ་བྱང་ཕྱོགས་སུ་བསྲིངས་ནས། ས་མཚམས་གཉིས་ཀྱི་སྲོག་ཆགས་ཕན་ཚུན་མཉམ་བསྲེས་རྙོག་འཛིང་གི་སྣང་ཚུལ་མངོན་གསལ་དོད་ཙམ་ཡོད།

4_6 རྩི་ཤིང་།        

ཀྲུང་གོའི་མངའ་ཁོངས་རྒྱ་ཆེ་བ་དང་། ས་བབ་རྙོག་འཛིང་ཆེ་བ། ནམ་གཤིས་སྣ་མང་བ། རྩི་ཤིང་གི་སྣ་ཁ་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་བཅས་ཡིན། ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་དུས་རླུང་ཁུལ་དུ་ཆར་པའི་ནགས་ཚལ་དང་། ཚ་ཁུལ་གྱི་དུས་ཆར་ནགས་ཚལ། དབུས་དང་ལྷོའི་ཚ་ཁུལ་ཕལ་བའི་རྒྱུན་ལྗང་ལོ་ཆེན་ནགས་ཚལ། བྱང་གི་ཚ་ཁུལ་ཕལ་བའི་ལོ་མ་ལྷུང་ཞིང་ལོ་འདབ་ཆེ་བ་དང་རྒྱུན་ལྗང་ལོ་ཆེན་གྱི་འདྲེས་མའི་ནགས་ཚལ། དྲོད་ཁུལ་གྱི་ལོ་མ་ལྷུང་ཞིང་ལོ་འདབ་ཆེ་བའི་ནགས་ཚལ། གྲང་བའི་དྲོད་ཁུལ་གྱི་ཁབ་ལོ་ནགས་ཚལ། དེ་བཞིན་རི་མཐོ་ཕལ་བའི་ཁབ་ལོ་ནགས་ཚལ། དྲོད་ཁུལ་གྱི་ནགས་ཚལརྩྭ་ཐང་སོགས་ཀྱི་སྔོ་ཁེབས་ཀྱི་རིགས་བཅས་ཡོད། ནུབ་བྱང་རྒྱུད་དང་མཚོ་བོད་མཐོ་སྒང་ས་ཁུལ་དུ་རྩྭ་ཐང་སྐམ་པོ་དང་། ཐང་རྒོད་ཕྱེད་ཙམ་གྱི་རྩྭ་ཐང་གི་སྡོང་ཐུང་། ཐང་རྒོད་རྩྭ་ཐང་སྐམ་པོའི་སྡོང་ཐུང་། མཐོ་སྒང་གྲང་ཐང། རི་མཐོའི་རྩྭ་ཐང་དང་རྩྭ་ཐང་གི་སྡོང་ཐུང་ནགས་རྫོབ་སོགས་སྔོ་ཁེབས་ཀྱི་རིགས་ཡོད། 

རྩི་ཤིང་ལ་རིགས་སྣ་མང་བ་སྟེ། བསྡོམས་རྩིས་བྱས་པ་ལྟར་ན། ས་བོན་རྩི་ཤིང་ལ་ཚན300དང་། ཁོངས2980གཏོགས་ལ་རིགས24600བཅས་ཡོད། དེའི་ནང་སོན་སྣོད་རྩི་ཤིང2946(འཛམ་གླིང་གི་སོན་སྣོད་རྩི་ཤིང་སྤྱིའི་ཁོངས་ཀྱི23.6%ཟིན་པ)ཡོད། གནའ་བོའི་རྩི་ཤིང་གིས་འཛམ་གླིང་གི་སྤྱིའི་ཁོངས་ཀྱི62%ཟིན་ཡོད། རྩི་ཤིང་ལ་ལ་དཔེར་ན་ཐང་ཆུ་དང་ཁམ་བུ་དཀར་པོ་སོགས་འཛམ་གླིང་སྟེང་གི་ས་ཁུལ་གཞན་དག་ཏུ་དེང་སྐབས་འཇིག་ཟིན་པ་དང་། ཚང་མ་ཀྲུང་གོར་ལུས་པའི“འགྱུར་རྡོ་གསོན་པོ”ཡིན། ས་བོན་རྩི་ཤིང་ལ་གྲང་ངར་དང་། དྲོད་ཚད། ཚ་བ་བཅས་རྒྱུད་གསུམ་གྱི་རྩི་ཤིང་ཡོད་ཅིང་། རིགས་སྣ་ཡོ་རོབ་ཡོངས་དང་བསྡུར་ན་ཧ་ཅང་མང་། གཞན་ཡང་ད་དུང་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་འདེབས་གསོ་རྩི་ཤིང་ཡོད། སྤྱོད་སྒོའི་སྟེང་ནས་བཤད་ན། ཤིང་ཆའི་རིགས་ལ་སྣ་ཁ1000ལྷག་དང་། སྨན་གྱི་རིགས་ལ་སྣ་ཁ4000ལྷག་ཙམ། ཤིང་ཏོག་རིགས300ལྷག་ཙམ། ཚི་སྣའི་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་སྣ་ཁ500ལྷག་ཙམ། བསང་ཕྱེ་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་སྣ་ཁ300ལྷག་ཙམ། སྔོ་ཚལ་རྩི་ཤིང་རིགས་ལ་སྣ་ཁ600ལྷག་ཙམ་བཅས་འཛམ་གླིང་ཐོག་རྩི་ཤིང་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།

5 སྲིད་འཛིན་ས་ཁོངས་དབྱེ་སྟངས།       

ཀྲུང་གོའི་རྩ་ཁྲིམས་ནང་གཏན་འབེབས་བྱས་དོན། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ས་ཁོངས་དབྱེ་སྟངས་གཤམ་གསལ། (གཅིག) རྒྱལ་ཡོངས་སུ་ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས། ཐད་སྐྱོང་གྲོང་ཁྱེར་བཅས་དབྱེ་རྒྱུ་དང་། (གཉིས) ཞིང་ཆེན་དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས་ལ་རང་སྐྱོང་ཁུལ་དང་རྫོང་། རང་སྐྱོང་རྫོང་། གྲོང་ཁྱེར་བཅས་དབྱེ་རྒྱུ། (གསུམ) རྫོང་དང་རང་སྐྱོང་རྫོང་ལ་ཞང་དང་མི་རིགས་ཞང་། གྲོང་རྡལ་བཅས་དབྱེ་རྒྱུ།      

ཐད་གཏོགས་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་ཁྱེར་ཅུང་ཆེ་བ་རྣམས་ཁུལ་དང་རྫོང་དུ་དབྱེ། རང་སྐྱོང་ཁུལ་ལ་རྫོང་དང་རང་སྐྱོང་རྫོང་། གྲོང་ཁྱེར་བཅས་དབྱེ།     

རང་སྐྱོང་ལྗོངས་དང་རང་སྐྱོང་ཁུལ། རང་སྐྱོང་རྫོང་བཅས་ཚང་མ་མི་རིགས་རང་སྐྱོང་ས་གནས་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་དགོས་གལ་བྱུང་ཚེ་དམིགས་བསལ་གྱི་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་འཛུགས་དགོས། དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་དུ་ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་ལམ་ལུགས་ནི་གནས་ཚུལ་དངོས་ལ་གཞིགས་ཏེ་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་ཐོག་ནས་གཏན་འབེབས་བྱ།    

སྤྱི་ལོ2017ལོའི་ལོ་མཇུག་བར། ཀྲུང་གོར་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་ཁུལ34(དེའི་ནང་ཞིང་ཆེན23དང་རང་སྐྱོང་ལྗོངས5 ཐད་གཏོགས་གྲོང་ཁྱེར4 དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ2བཅས་ཚུད་ཡོད)དང་། ས་ཁུལ་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་ཁུལ34 རྫོང་རིམ་པའི་སྲིད་འཛིན་ཁུལ2851 པེ་ཅིན་ནི་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ས་ཡིན།

6 རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་རྟགས།
6_1 རྒྱལ་མིང་། 
6_1_1 རྒྱལ་མིང་གོ་དོན།

“ཀྲུང་ཧྭ”ནི་ཀྲུང་གོ་དང་ཧྭ་ཞ་གཉིས་ཀྱི་གོ་དོན་ཡིན།     

“མི་དམངས”ནི་ཆབ་སྲིད་ཀྱི་དོན་སྤྱི་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། དགྲ་བོ་དང་བསྡུར་ནས་བཤད་ན། དེང་རབས་ཀྱི་ཀྲུང་གོར་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་དང་མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་བརྩི་བཀུར་ཞུ་བའི་གྲལ་རིམ་དང་། རིམ་གྲས། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ་བཅས་ཡིན་ཕྱིན་ཚང་མ་མི་དམངས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་ཡིན་པ་དང་། མི་དམངས་ནི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་པ་ཡོངས་རྫོགས་དང་། མེས་རྒྱལ་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་བརྩི་བཀུར་ཞུ་མཁན། སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ལ་བརྩི་བཀུར་ཞུ་མཁན་བཅས་ཡིན།    

“སྤྱི་མཐུན”ནི་དབྱིན་ཡིགrepublicལ་ཏིང་སྐད་ཀྱིrespublicaནས་བྱུང་བ་ཡིན། (ནང་དོན་ནི་མི་དམངས་སྤྱིའི་བྱ་བ)སྤྱི་མཐུན་ནི་སྤྱིར་ན་མཉམ་དུ་དབང་ཆ་སྤྱོད་དབང་དང་མཉམ་དུ་བཅོས་སྐྱོང་བྱེད་པའི་ནང་དོན་འདུས་ཡོད། ཡིན་ནའང་། རྒྱལ་ཁབ་མི་འདྲ་བར་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་སྐབས་མི་འདྲ་བའི་ནང་། སྤྱི་མཐུན་གྱི་དབང་ཆའི་ཁྱབ་ཁོངས་མི་འདྲ་བ་ཚུད་ཡོད། དེང་རབས་ཀྱི་དོན་སྙིང་ཐོག་གི་སྤྱི་མཐུན་ནི་སྤྱི་དམངས་ཚང་མ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་གཏན་འབེབས་ནང་ཞུགས་ནས། སྲིད་ཇུས་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱེད་པ། དེའི་ནང་ཐད་ཀར་ཞུགས་པ་དང་གཞན་བརྒྱུད་ངང་ཞུགས་པ་གཏོགས་ལ། དཔེར་ན། སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་ཐག་གཅོད་པ་དང་ཚབ་གྲོས་ལམ་ལུགས་སོགས་ཚུད་ཡོད།

6_1_2 གཏན་འབེབས་བརྒྱུད་རིམ།  

རི་འགོག་དམག་འཁྲུག་གི་སྐབས་སུ་མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་འབྱུང་འགྱུར་འཛུགས་དགོས་པའི“ཀྲུང་ཧྭ་དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ”ཀྱི་གོ་དོན་རྒྱས་བཤད་ཐེངས་མང་གནང་ཡོད། སྤྱི་ལོ1948ལོའི་ཟླ12པའི་ཚེས30ཉིན། མའོ་ཙེ་ཏུང་གིས་ཞིན་ཧྭ་གསར་འགྱུར་ཁང་ལ་བྲིས་གནང་བའི1949ལོའི་ལོ་གསར་གྱི་ཤིས་ཚིག《གསར་བརྗེ་མཐར་ཕྱིན་པར་བྱ་དགོས》ཞེས་པ་ལས། “སྤྱི་ལོ1949ལོར་ལོག་སྤྱོད་པ་ཞུགས་མེད་པའི་མི་དམངས་གསར་བརྗེའི་ལས་འགན་ལེགས་འགྲུབ་བྱ་རྒྱུ་དམིགས་ཡུལ་དུ་བཟུང་བའི་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་བསྡུས་ཏེ། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱེད་པ་མ་ཟད། སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་ཡང་འཛུགས་རྒྱུ་ཡིན”ཞེས་བཤད།     

སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ6ཚེས16ཉིན། སྲིད་གྲོས་གསར་པའི་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་འདུའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོའི་ཐོག་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བའི《ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་གསར་པའི་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་འདུའི་རྩ་འཛུགས་སྲོལ་ཡིག》གི་དོན་ཚན་གསུམ་པའི་ནང་གསེས་དོན་ཚན་ལྔ་པ་ནི“ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་གཞུང་འཛུགས་རྒྱུའི་ཇུས་གཞི་འདོན་དགོས”ཞེས་པ་དེ་རེད།     

ལོ་དེའི་ཟླ6པའི་ཚེས19ཉིན། སྲིད་གྲོས་གསར་བའི་གྲ་སྒྲིག་ཚོགས་པའི་ཚན་ཆུང་བཞི་བས་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་སྐབས། ཆིང་ཧྭ་སློབ་ཆེན་གྱི་དགེ་རྒན་ཆེན་མོ་ཀྲང་ཞི་རུའོ་ཡིས“ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་དམངས་གཙོའི་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ”ཀྱི་རྒྱལ་མིང་ལ་དོགས་འདྲི་བཏོན། ཁོང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མཚན་སྙན་རིང་དྲག་པས“དམངས་གཙོ”ཞེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་གཉིས་མེད་པར་བཟོ་རྒྱུའི་གྲོས་འགོ་བཏོན་པ་རེད། མཐར“ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ”བེད་སྤྱོད་བྱས།

ལོ་དེའི་ཟླ9བའི་ཚེས27ཉིན། སྲིད་གྲོས་སྐབས་དང་པོའི་ཚང་འཛོམས་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་གྲོས་ཆོད་ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་ནས་དངོས་སུ“རྒྱལ་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་གཏན་འཁེལ་བྱས། རྒྱལ་རྟགས་རྒྱབ་ཀྱི“ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པའི་བསྡུས་མིང་དེ་མེད་པར་བཟོས་པ་རེད། དེ་ནས་བཟུང་ཆབ་གྲོས་ཀྱི་གྲོས་ཚོགས་ཐོག་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བའི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་ཡིག་ཆར“ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པའི་ཡིག་འབྲུ་བཞི་པོ་དེ་ཡོངས་སུ་དོར་བ་རེད། ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་རྗེས། “ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ”ཅེས་པ་དེ་མི་རྣམས་ཀྱི་གོམས་གཤིས་རང་བཞིན་གྱི་འབོད་སྲོལ་ཁྲོད་རིམ་བཞིན“ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ”ཀྱིས་ཚབ་བྱས་པ་རེད།

6_2 རྒྱལ་རྟགས།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་རྟགས་ཀྱི་ནང་དོན་ནི་རྒྱལ་དར་དང་གནས་བདེ་སྒོ་མོ་ཆེ། སོ་འཁོར། གྲོ་སྙེ་བཅས་ཡིན།

6_3 རྒྱལ་དར།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་དར་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྟགས་མཚན་དང་མཚོན་རྟགས་ཡིན། སྤྱི་དམངས་དང་རྩ་འཛུགས་ཚང་མས་རྒྱལ་དར་ལ་བརྩི་བཀུར་དང་གཅེས་སྐྱོང་བྱེད་དགོས།

6_4 རྒྱལ་གླུ།

རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་ཚོགས་སྐབས་བཅུ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་གཉིས་པའི་ཐོག་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བའི《རྩ་ཁྲིམས(དག་བཅོས་འཆར་ཟིན)》ཀྱིས་རྩ་ཁྲིམས་ཀྱི་དོན་ཚན་བརྒྱ་དང་སོ་དྲུག་པའི་ནང་ནང་གསེས་དོན་ཚན་གཅིག་བསྣན་ནས་གཏན་འབེབས་བྱས་དོན། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་གླུ་ནི《བློས་བླངས་དམག་གི་མདུན་སྐྱོད་གླུ་གཞས》ཡིན།

7 མི་འབོར།  

《རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་སྲོལ་ཡིག》དང《རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་དྲུག་པའི་སྐོར་གྱི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་བརྡ་ཐོ》གཞིར་བཟུང་ནས། ཀྲུང་གོས་སྤྱི་ལོ2010ལོའི་ཟླ11ཚེས1ཉིན་གྱི་ཆུ་ཚོད་ཀླད་ཀོར་ཚད་གཞིར་བྱས་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་དྲུག་པ་བྱས།

7_1 མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར།       

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་དྲུག་པའི་མཇུག་འབྲས་ལ་གཞིགས་ན། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱིའི་མི་འབོར1370536875ཡོད་པ་རེད། དེའི་ནང་ཡོངས་བཤེར་ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་ཞིང་ཆེན31དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས། ཐད་སྐྱོང་གྲོང་ཁྱེར། དངོས་ཞབས་དམག་མི་བཅས་ཁྱོན་བསྡོམས་མི་གྲངས1339724852ཡོད། ཞང་ཀང་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་ལ་མི་གྲངས7097600ཡོད། ཨའོ་མོན་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ཁུལ་ལ་མི་གྲངས552300ཡོད། ཐེ་ཝན་ས་ཁུལ་ལ་མི་གྲངས23162123ཡོད།    

སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་མཇུག་བར། རྒྱལ་ཡོངས་སྐམ་ས་ཆེ་མོའི་སྤྱིའི་མི་འབོར་ཁྲི་139538ཟིན།

7_2 མི་རིགས་ཀྱི་གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།     

ཀྲུང་གོའི་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱིས་ཁས་བླངས་པའི་མི་རིགས56ཡོད་པའི་ནང་སོག་རིགས་དང་ཧུའེ་རིགས། བོད་རིགས། ཡུ་གུར་རིགས། མིའོ་རིགས། མིའོ་རིགས། དབྱི་རིགས། ཀྲོང་རིགས། པུའུ་དབྱི་རིགས། བྱང་ཁོ་རེ་ཡ་རིགས། མན་ཇུ་རིགས། ཏུང་རིགས། ཡའོ་རིགས། པའེ་རིགས། ཐུའུ་ཅཱ་རིགས། ཧ་ཉི་རིགས། ཧ་ས་ཁུ་རིགས། ཏའེ་རིགས། ལི་རིགས། ལི་སུའུ་རིགས། ཝ་རིགས། ཧྲི་རིགས། ཀའོ་ཧྲན་རིགས། ལ་ཧུའུ་རིགས། ཧྲུའེ་རིགས། ཏུང་ཞང་རིགས། ན་ཞི་རིགས། འཇང་རིགས། ཁུ་ཨེར་ཁུ་མུའུ་རིགས།  ཐུའུ་རིགས། ཏ་ཝོ་ཨེར་རིགས། མུའུ་ལའོ་རིགས། ཆང་རིགས། པུའུ་ལིང་རིགས། ས་ལར་རིགས། མའོ་ནན་རིགས། ཀུ་ལའོ་རིགས། ཞི་པོ་རིགས། ཨ་ཁྲང་རིགས། ཕུའུ་སྨི་རིགས། ཐཱ་ཅེ་ཁུ་རིགས། ནུའུ་རིགས། ཝུའུ་མུའུ་པེ་ཁུ་རིགས། ཨུ་རུ་སུ་རིགས། ཨུ་ཝུན་ཁུ་རིགས། ཏི་ཨང་རིགས། པའོ་ཨན་རིགས། ཡུའུ་ཀུའུ་རིགས། ཅིང་རིགས། ཐཱ་ཐཱ་ཨེར་རིགས། ཏུའུ་ལུང་རིགས། ཨུ་ལོན་ཁྲོན་རིགས། ཧི་ཀྲི་རིགས། མིན་པ་རིགས། ལུའོ་པཱ་རིགས། ཅི་ནུའོ་རིགས། རྒྱ་རིགས་བཅས་སོ།།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱིམ་ཚང་ཆེན་པོའི་ནང་རྒྱ་རིགས་ཀྱི་མི་འབོར་མང་ཤོས་ཡིན་པ་དེས་རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱིའི་མི་འབོར་གྱི90%ཡན་བཟུང་ཡོད། གཞན་པའི་མི་རིགས55ཡི་མི་གྲངས་ཅུང་ཉུང་བས། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཞེས་འབོད།      

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་ཁྱབ་ཞིབ་བཤེར་ཐེངས་དྲུག་པར་གཞིགས་ན། སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་ཞིང་ཆེན31དང་། རང་གཏོགས་ལྗོངས། ཐད་གཏོགས་གྲོང་ཁྱེར། དངོས་ཞབས་དམག་མི་བཅས་མི་འབོར་ཁྲོད་རྒྱ་རིགས་མི་གྲངས1225932641ཡོད་པ་དེས91.51%བཟུང་བ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་གྲངས113792211ཡོད་པ་དེས8.49%བཟུང་ཡོད། སྤྱི་ལོ2000ལོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་ཁྱབ་ཞིབ་བཤེར་ཐེངས་ལྔ་པ་དང་བསྡུར་ན་རྒྱ་རིགས་མི་གྲངས66537177མང་དུ་སོང་ནས5.74%འཕར་བ་དང་། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གི་མི་འབོར7362627འཕར་ནས6.92%འཕར་ཡོད།

7_3 ཕོ་མོའི་གྲུབ་ཚུལ།  

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་དྲུག་པར་གཞིགས་ན། སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་ཞིང་ཆེན31དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས། ཐད་གཏོགས་གྲོང་ཁྱེར། དངོས་ཞབས་དམག་མི་བཅས་ཀྱི་མི་འབོར་ཁྲོད་སྐྱེས་པའི་མི་འབོར686852572ཡོད་པ་དེས50.27%བཟུང་བ་དང་། བུད་མེད་མི་གྲངས652872ཡོད་པ་དེས48.73%བཟུང་ཡོད། མི་གྲངས་བསྡོམས་འབོར་གྱི་ཕོ་མོའི་བསྡུར་ཚད་སྤྱི་ལོ2000ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་ལྔ་པའི106.74ནས105.20བར་ཆག་ཡོད།    

7_4 ན་ཚོད་གྲུབ་ཚུལ།     

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་དྲུག་པར་གཞིགས་ན། སྐམ་ས་ཆེན་མོའི་ཞིང་ཆེན31དང་། རང་སྐྱོང་ལྗོངས། ཐད་གཏོགས་གྲོང་ཁྱེར། དངོས་ཞབས་དམག་མི་བཅས་ཀྱི་མི་འབོར་ཁྲོད་ལོ0ནས14བར་གྱི་མི་འབོར222459737ཟིན་པ་དེས16.60%བཟུང་བ་དང་། ལོ15ནས59བར་གྱི་མི་འབོར939616410ཟིན་པ་དེས13.14%བཟུང་། ལོ60དང་དེ་ཡན་གྱི་མི་འབོར177648705ཡོད་པ་དེས13.26%བཟུང་། དེའི་ནང་ལོ65དང་དེ་ཡན་གྱི་མི་འབོར118831709ཟིན་པ་དེས8.87%བཟུང་ཡོད། སྤྱི་ལོ2000ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་ལྔ་པ་དང་བསྡུར་ན་ལོ0ནས14བར་གྱི་མི་འབོར་གྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས6.29ཆག་པ་དང་། ལོ15ནས59བར་གྱི་མི་འབོར་གྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས3.36འཕར། ལོ60དང་དེ་ཡན་གྱི་མི་འབོར་གྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས2.93འཕར། ལོ65དང་དེ་ཡན་གྱི་མི་འབོར་གྱི་བསྡུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས1.91འཕར་བ་བཅས་རེད།

8 ཆབ་སྲིད།
8_1 རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས།    

ཀྲུང་གོས་ད་ལྟ་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་པའི་རྩ་ཁྲིམས་ནི་སྤྱི་ལོ1982ལོའི་ཟླ12ཚེས4ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་སྐབས་ལྔ་པའི་གྲོས་ཚོགས་ཐེངས་ལྔ་པའི་ཐོག་གྲོས་འཆམ་བྱུང་བ་དང་། སྤྱི་ལོ1982ལོའི་ཟླ12ཚེས4ཉིན་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་གྱིས་སྤྱི་བསྒྲགས་བྱས་ནས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་ཁྱབ་བསྒྲགས་བྱས། དེའི་རྗེས་སུ་སོ་སོར་སྤྱི་ལོ1988ལོའི་ཟླ4ཚེས12ཉིན་དང་། སྤྱི་ལོ1993ལོའི་ཟླ3ཚེས29ཉིན། སྤྱི་ལོ1999ལོའི་ཟླ3ཚེས15ཉིན། སྤྱི་ལོ2004ལོའི་ཟླ3ཚེས14ཉིན། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ3ཚེས་11ཉིན་བཅས་བརྒྱུད་ནས《ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩ་ཁྲིམས་དག་བཅོས་འཆར་ཟིན》ལ་གྲོས་འཆམ་བྱུང་།

8_2 དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས་མཐོ་ཤོས་ཡིན། དེའི་རྒྱུན་གནས་ལས་ཁུངས་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ཡིན། རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མིའི་ཚོགས་ཆེན་དང་རྒྱལ་ཡོངས་མི་དམངས་འཐུས་མི་ཚོགས་ཆེན་གྱི་རྒྱུན་ལས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁྲིམས་འཛུགས་དབང་ཆ་སྤྱོད་ཀྱི་ཡོད།

8_3 སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས།        

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་སྟེ་ཀྲུང་དབྱང་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་ནི། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་དབང་འཛིན་ལས་ཁུངས་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་ལས་འཛིན་ལས་ཁུངས་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་མཐོ་ཤོས་ཡིན། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཙུང་ལིས་འགན་འཁུར་བའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྡེ་ཁག་སོ་སོ་དང་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་སོ་སོའི་པུའུ་ཀྲང་དང་ཀྲུའུ་རེན་གྱིས་འགན་འཁུར་བའི་ལམ་ལུགས་ལག་བསྟར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

8_4 ལྟ་ཞིབ་ལས་ཁུངས།      

གཙོ་ཚིག ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ལྟ་ཞིབ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་།     

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིམ་པ་ཁག་གི་ལྟ་ཞིབ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟ་ཞིབ་ལས་ཁུངས་ཡིན། ལྟ་ཞིབ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་ལྟར་རང་ཚུགས་ཀྱིས་ལྟ་ཞིབ་བྱེད་དབང་སྤྱོད་རྒྱུ་ལས། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ། མི་སྒེར་བཅས་ཀྱི་ཐེ་གཏོགས་འཁུར་མི་དགོས། ལྟ་ཞིབ་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་ལས་གནས་ཁྲིམས་འགལ་དང་ལས་གནས་ཉེས་གསོག་གི་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་དུ་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས་དང་ཁྲིམས་འཛིན་སྡེ་ཚན་དབར་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་དང་ཕན་ཚུན་ཚོད་འཛིན་བྱེད་དགོས།

8_5 ཁྲིམས་འཛིན་ལས་ཁུངས།      

སྤྱིར་བཏང་དུ་ཀྲུང་གོའི་ཁྲིམས་འཛིན་ལས་ཁུངས་ལ“སྤྱི་བདེ་དང་ཞིབ་དཔྱོད། ཁྲིམས་ཁང་། བདེ་འཇགས”བཅས་ཀྱི་ལས་ཁུངས་ཚུད་ཡོད། “སྤྱི”ཞེས་པ་ནི་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་ལ་ཟེར་བ་དང་། “ཞིབ་དཔྱོད”ཅེས་པ་ནི་ཞིབ་དཔྱོད་ལས་ཁུངས(མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང)དང་། “ཁྲིམས”ཞེས་པ་ནི(མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང)ལ་ཟེར། “སི”ཞེས་པ་ནི་ཁྲིམས་འཛིན་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ལ་ཟེར། “བདེ”ཞེས་པ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་བདེ་སྲུང་ལས་ཁུངས་ལ་ཟེར། “སྤྱི། བདེ། ཞིབ་དཔྱོད། ཁྲིམས། སི། བདེ”བཅས་ལས་ཁུངས་ཀྱིས་འགན་ནུས་གཞིར་བཟུང་ཁྲིམས་ལྟར་འགན་འཁྲི་མི་འདྲ་བ་བསྒྲུབས་ཡོད། ཀྲུང་གོར་སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་དང་། རྒྱལ་ཁབ་བདེ་སྲུང་ལས་ཁུངས། ཁྲིམས་འཛིན་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་བཅས་ནི་སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཡིན་མོད། འོན་ཀྱང་ཁྲིམས་འཛིན་ཐད་ཀྱི་འགན་ནུས་ཁག་གཅིག་ཀྱང་འཁུར་གྱི་ཡོད། མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དང་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་ནི་ཆེད་མངགས་ཉེས་གསོག་དང་ཞིབ་དཔྱོད་དབང་ཆ་སྤྱོད་པའི་ཁྲིམས་འཛིན་ལས་ཁུངས་ཤིག་ཡིན།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་ཡིན། མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་གིས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་ལྟར་རང་ཚུགས་ཀྱིས་གཞུང་སྲིད་ལས་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ། མི་སྒེར་བཅས་ཀྱི་ཐེ་གཏོགས་འཁུར་མི་དགོས།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བཅའ་ཁྲིམས་ལྟ་སྐུལ་ལས་ཁུངས་ཡིན། མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་གིས་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་གཏན་འབེབས་ལྟར་རང་ཚུགས་ཀྱིས་ཞིབ་དཔྱོད་དབང་ཆ་སྤྱོད་རྒྱུ་ལས། སྲིད་འཛིན་ལས་ཁུངས་དང་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ཚོགས་པ། མི་སྒེར་བཅས་ཀྱི་ཐེ་གཏོགས་འཁུར་མི་དགོས།

མི་དམངས་ཁྲིམས་ཁང་དང་། མི་དམངས་ཞིབ་དཔྱོད་ཁང་། སྤྱི་བདེ་ལས་ཁུངས་བཅས་ཀྱིས་ཉེས་དོན་གྱི་གྱོད་གཞི་ཞིབ་གཅོད་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་དུ་ཕན་ཚུན་གཞོགས་འདེགས་དང་། ཕན་ཚུན་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཏེ། བཅའ་ཁྲིམས་ལག་ལེན་གནད་ཁེལ་ནུས་ལྡན་ཡོང་བའི་འགན་ལེན་བྱ་དགོས།

8_6 སྲིད་ཏང་ལམ་ལུགས།      

ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་འཛིན་ཏང་ཡིན། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་ནི་ཀྲུང་གོའི་བཟོ་པའི་གྲལ་རིམ་གྱི་གདོང་ལེན་རུ་ཁག་ཡིན་པ་དང་། དུས་མཚུངས་སུ་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་དང་ཀྲུང་ཧྭ་མི་རིགས་ཀྱི་གདོང་ལེན་རུ་ཁག་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་བྱ་གཞག་གི་འགོ་ཁྲིད་སྲོག་ཤིང་ཡང་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ནུས་ཤུགས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་བླང་བྱ་མཚོན་ལ། ཀྲུང་གོའི་སྔོན་ཐོན་རིག་གནས་གོང་དུ་སྤེལ་བའི་ཁ་ཕྱོགས་མཚོན། ཀྲུང་གོའི་ཆེས་རྒྱ་ཆེ་བའི་མི་དམངས་ཀྱི་རྩ་བའི་ཁེ་ཕན་མཚོན་པ་བཅས་ཡིན། ཏང་གི་ཆེས་མཐོའི་ཕུགས་བསམ་དང་མཐར་ཐུག་གི་དམིགས་ཡུལ་ནི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་མངོན་འགྱུར་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཡིན། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་མར་ཁེ་སི་ལེ་ཉིན་རིང་ལུགས་དང་། མའོ་ཙེ་ཏུང་གི་དགོངས་པ། ཏེང་ཞའོ་ཕིན་གྱི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས། “མཚོན་བྱེད་གསུམ”གྱི་དགོངས་པ་གལ་ཆེན། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པའི་འཕེལ་རྒྱས་ལྟ་བ། ཞི་ཅིན་ཕིང་གི་དུས་རབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དགོངས་པ་བཅས་རང་ཉིད་ཀྱི་བྱ་སྤྱོད་ཕྱོགས་སྟོན་དུ་བཟུང་།     

ཀྲུང་གོའི་སྲིད་ཞུགས་ཏང་ནི་ཀྲུང་གོའི་དམངས་གཙོའི་ཏང་ཤོག་བརྒྱད་ཡིན་ཞིང་། དེ་དག་ནི་ཀྲུང་གོའི་གོ་མིན་ཏང་གསར་བརྗེ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་དང་ཀྲུང་གོའི་དམངས་གཙོའི་མནའ་མཐུན། ཀྲུང་གོའི་དམངས་གཙོའི་རྒྱལ་འཛུགས་ཚོགས་པ། ཀྲུང་གོའི་དམངས་གཙོའི་སྐུལ་འདེད་ཚོགས་པ། ཀྲུང་གོའི་ཞིང་བཟོ་དམངས་གཙོ་ཏང་། ཀྲུང་གོའི་ཀྲི་ཀུང་ཏང་། དགུ་གསུམ་སློབ་ཚོགས། ཐེ་ཝན་དམངས་གཙོ་རང་སྐྱོང་མནའ་མཐུན་ནོ།།     

ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ཏང་མང་མཉམ་ལས་དང་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ལམ་ལུགས་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གཞི་རྩའི་ཆབ་སྲིད་ལམ་ལུགས་ཤིག་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་ཚོགས་འདུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱལ་གཅེས་འཐབ་ཕྱོགས་གཅིག་གྱུར་གྱི་རྩ་འཛུགས་ཤིག་དང་། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གིས་འགོ་ཁྲིད་བྱེད་པའི་ཏང་མང་མཉམ་ལས་དང་ཆབ་སྲིད་གྲོས་མོལ་གྱི་སྒྲིག་གཞི་གལ་ཆེན། ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་ནང་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་དམངས་གཙོ་དར་སྤེལ་གཏོང་བའི་རྣམ་པ་གལ་ཆེན། རྒྱལ་ཁབ་བཅོས་སྐྱོང་མ་ལག་གི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན། ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ལམ་ལུགས་ཀྱི་བཀོད་སྒྲིག་བཅས་ཡིན།

8_7 སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ།     

སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ་ནི་དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་ཆབ་སྲིད་འཚོ་བའི་གྲུབ་ཆ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་ཚོགས་ཚོགས་པ་ཚང་མར་གཞུང་ཕྱོགས་ཀྱི་ངོ་བོ་ལྡན་ཡོད།

ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཚོགས་པ་ཆེན་པོ་བརྒྱད་ནི། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་སྤྱི་ཁྱབ་བཟོ་ཚོགས་དང་ཀྲུང་གོའི་གུང་ཁྲན་རིང་ལུགས་ན་གཞོན་ཚོགས་པ། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་བུད་མེད་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས། ཀྲུང་གོའི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་མཐུན་ཚོགས། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་རྒྱལ་ནང་དུ་ལོག་པའི་ཕྱིར་སྡོད་རང་མིའི་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་ཐེ་ཝན་སྤུན་ཟླའི་མཛའ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་ན་གཞོན་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས། ཀྲུང་ཧྭ་རྒྱལ་ཡོངས་དཔྱ་ཁྲལ་མཉམ་འབྲེལ་ལྷན་ཚོགས་བཅས་ཡིན།

9 དཔལ་འབྱོར།

ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་ཨང་གཉིས་པ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་བཟོ་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཨང་དང་པོ། འཛམ་གླིང་གི་ཞིང་ལས་རྒྱལ་ཁབ་ཨང་དང་པོ་བཅས་ཡིན།     

ཐོག་མའི་ཞིབ་རྩིས་བྱས་པ་བརྒྱུད་སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་ཧྲིལ་པོའི་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ནང་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར(GDP)སྒོར་དུང་ཕྱུར900309ཟིན་པ་དང་དཔལ་འབྱོར་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར་ཁྲི90ཡི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་སྐས་རིམ་གསར་པར་ཐོག་མར་སླེབས་ནས་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་གཉིས་པར་གནས་ཡོད།       

བསྡུར་གཞི་ཡོད་པའི་རིན་གོང་ལྟར་བརྩིས་ན། སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཀྲུང་གོའིGDPལོ་གོང་མ་ལས6.6%འཕར་ནས6.5%ཡས་མས་ཀྱི་སྔོན་དཔག་འཕེལ་རྒྱས་དམིགས་ཚད་མངོན་འགྱུར་བྱུང་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་བས་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་རྒྱུར་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་ཚད30%ཙམ་ཟིན་ནས་འཛམ་གླིང་གི་དཔལ་འབྱོར་འཕར་རྒྱུར་ལེགས་སྐྱེས་འབུལ་མཁན་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ཡོད།

10 རིག་གནས།
10_1 སྐད་ཆ་དང་ཡི་གེ
10_1_1 སྐད་རིགས།   

གྲངས་ཉུང་མི་རིགས55ཡི་ཁྲོད་དུ། ཧུའེ་རིགས་དང་མན་རིགས་གཉིས་ཀྱིས་རྒྱ་སྐད་སྤྱོད་པ་ལས་གཞན། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་གཞན53ལ་རང་མི་རིགས་ཀྱི་སྐད་ཆ་སྤྱོད་བཞིན་ཡོད། ཡི་གེ་ཡོད་པའི་མི་རིགས21ཡོད་པ་དང་། ཁྱོན་བསྡོམས་ཡིག་རིགས27ཡོད།    

10_1_2  སྐད་ཁོངས།     

སྐད་ཡིག་གི་ཁོངས་གཏོགས་ནས་བལྟས་ན། ཀྲུང་གོའི་མི་རིགས56གིས་སྤྱོད་པའི་སྐད་རིགས་ཁག་སོ་སོར་སྐད་རིགས་ཆེན་པོ་ལྔ་སྟེ། བོད་སྐད་དང་རྒྱ་སྐད་ཀྱི་སྐད་རྒྱུད། ཨ་ཨེར་ཐའེ་སྐད་རྒྱུད། གླིང་ཕྲན་ལྷོ་མའི་སྐད་རྒྱུད། ཨེ་ཤ་ཡ་ལྷོ་མའི་སྐད་རྒྱུད། ཧིན་རྡུ་དང་ཡོ་རོབ་ཀྱི་སྐད་རྒྱུད་བཅས་ཡིན།

10_2 རྩོམ་རིག 

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྩོམ་རིག་ནི་ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་ཁྱབ་ཁོངས་ཡིན། སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ7པར“རིག་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཐེངས་དང་པོ”འཚོགས་པ་དེ་ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་རིག་གསར་པའི་འགོ་འཛུགས་ས་བྱས་ནས་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གི་དུས་མཚམས་སུ་སླེབས་པ་མཚོན་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་ཀྲུང་གོའི་ཉེ་རབས་རྩོམ་རིག་དང་མི་འདྲ་བའི་ངོ་བོ་ལྡན་ཡོད་པ་སྟེ། དེ་ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་གི་སྤྱི་ཚོགས་རིང་ལུགས་ཀྱི་སྣ་མང་རྩོམ་རིག་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱས་ཡོད། ངོ་བོ་དེ་རིགས་ཀྱི་དབང་གིས་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ལ་རྙོག་འཛིང་ཧ་ཅང་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་དང་ཁྱད་ཆོས་ཀྱི་ཐོག་ནས་དེ་སྔའི་དུས་རབས་གང་རུང་གི་རྩོམ་རིག་དང་ཁྱད་པར་མངོན་གསལ་ཆེ་བ་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ཕལ་ཆེར་ཀྲུང་གོ་གསར་པ་དབུ་བརྙེས་རྗེས་ཀྱི་སྔོན་གྱི་ལོ་བཅུ་བདུན(སྤྱི་ལོ1949ལོ་ནསསྤྱི་ལོ1966ལོའི་བར)དང“རིག་གནས་གསར་བརྗེ་ཆེན་པོའི”ལོ་བཅུ(སྤྱི་ལོ1966ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ1976ལོ་བར)དང་། དུས་སྐབས་གསར་བའི(སྤྱི་ལོ1976ལོའི་རྗེས)བཅས་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་དུས་རིམ་གསུམ་བརྒྱུད་ཡོད། དུས་རབས21པའི་དུས་འགོ་ནས་བཟུང་སླར་ཡང་ཀྲུང་གོའི་རང་མོས་རྩོམ་པ་པོ་དང་ཀྲུང་གོའི་རང་མོས་རྩོམ་རིག་སོགས་ཀྱི་ཐ་སྙད་བྱུང་ནས་ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་གསར་པ་ཞིག་ཏུ་རིམ་སྤོར་བྱས་པ་དང་། ལོ་རྒྱུས་ཐོག་བྱུང་མྱོང་མེད་པའི་མཐོ་ཚད་ཐོག་ནས་ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་དེ་བས་རབ་རིབ་ཏུ་གྱུར་པ་དང་མི་སྒེར་གྱི་བསམ་ཚུལ་ཅན་དུ་གྱུར་ནས་རྩོམ་རིག་གི་ངོ་བོ་ཕྱིར་ལོག་པའི་ལོ་རབས་ངོ་མ་ཞིག་ཐོན་བཞིན་ཡོད།     

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་རྗེས་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་བཅུ་ལྷག་ཙམ་སྤྲད་པ་དེའི་ནང་ཅུང་དབང་གྲགས་ལྡན་པའི་མའོ་ཏུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་དང་། ལུའུ་ཞུན་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ། ལོ་འཁོར་རེ་རེའི་ཀྲུང་ཧྭ་རྩོམ་རིག་མི་སྣ་དཔྱད་འདེམས་སོགས་ཡོད་པ་རེད། སྤྱི་ལོ2000ལོར་པེ་ཅིན་དུ་བསྐྲུན་པའི་ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རྩོམ་རིག་ཁང་གིས་སྐད་གྲགས་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཀྲུང་གོའི་རྩོམ་པ་པོ18ཀྱིས་སྤྱོད་མྱོང་བའི་དཔེ་སྒྲོམ་དང་། རྐུབ་སྟེགས། འབྲི་བྱེད་ཡོ་བྱད་བཅས་དང་དེ་བཞིན་རྩོམ་རིག་བརྩམས་ཆོས། ཕྱག་བྲིས། སྒྱུར་ཡིག འཕྲིན་ཡིག དཔྱད་ཡིག་གཞན་དག་བཅས་བསྡུ་རུབ་བྱས་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2012ལོའི་ཟླ10ཚེས11ཉིན། མོ་ཡན་ལ་སྤྱི་ལོ2012ལོའི་ནོ་པེ་ཨེར་རྩོམ་རིག་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་རེད། འདི་ནི་ཀྲུང་གོར་བྱ་དགའ་དེ་ཐོབ་ཐེངས་དང་པོ་རེད།

10_3 བཟའ་བཏུང་།       

ཀྲུང་གོར་གནའ་སྔ་མོ་ནས་བཟུང“ཟས་ནི་མི་ཡི་འཚོ་རྟེན་ཡིན”ཞེས་པ་དང་། “དམག་དཔུང་མ་འགུལ་ན། འབྲུ་རིགས་དང་རྩྭ་རིགས་སྔོན་ལ་སྤེལ་”ཞེས་པའི་གདམ་ཚིག་ཡོད་ཅིང་། ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་རིང་གི་འཕེལ་རྒྱས་བརྒྱུད་ཀྲུང་གོའི་བཟའ་བཏུང་རིག་གནས་རང་རྐྱ་འཕེལ་བར་ཆགས་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་བཟའ་བཏུང་རིག་གནས་ནི་མཐོང་རྒྱ་ཡངས་བ་དང་གཏིང་ཟབ་པ། ཟུར་མང་བ། རིམ་པ་མཐོ་བ་བཅས་ཀྱི་དུས་ཡུན་རིང་བའི་ས་ཁོངས་རིག་གནས་ཤིག་ཡིན། ལོ་ཁྲི100ལྷག་ཙམ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་དང་འཚོ་བའི་ལག་ལེན་ཁྲོད་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཀྱིས་བཟའ་བཅའི་འབྱུང་ཁུངས་གསར་སྤེལ་དང་། བཟའ་བཅའི་ཡོ་བྱད་ཞིབ་བཟོ། བཟའ་བཅའི་སྙོམས་སྒྲིག འཚོ་བཅུད་བདེ་སྲུང་། བཟའ་བཏུང་གི་མཛེས་དཔྱོད་སོགས་ཀྱི་ཐད་གསར་གཏོད་དང་ཉམས་མྱོང་བསྡུ་ཉར་བྱས་ནས། ཉེ་འཁོར་རྒྱལ་ཁབ་དང་འཛམ་གླིང་གི་དངོས་པོའི་རྒྱུ་ནོར་དང་དེ་བཞིན་བསམ་པའི་རྒྱུ་ནོར་ལ་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་ཡོད།

10_4 ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག 

ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་ནི་ཀྲུང་གོའི་གནའ་བོའི་རྒྱ་མི་རིགས་ཀྱི་གསོ་རིག་ལག་ལེན་གཙོ་བོ་ཡིན་པའི་སྲོལ་རྒྱུན་གསོ་རིག་ཅིག་ཡིན་པ་དང་། ད་ལྟའི་བར་ལོ་ངོ་སྟོང་ཕྲག་གི་ལོ་རྒྱུས་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་ཡོངས་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་ཐ་སྙད་ཞིབ་བཤེར་གཏན་འབེབས་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གིས་ཞིབ་བཤེར་གཏན་འབེབས་བྱས་པའི་ཐ་སྙད་ལ་གཞིགས་ན། ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་ནི་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་གི་རིགས་པའི་གཞུང་ལུགས་དང་ལག་ལེན་གྱི་ཉམས་མྱོང་གཙོ་བོར་བྱས་ཏེ་མིའི་རིགས་ཀྱི་ཚེ་སྲོག་བྱེད་སྒོའི་ཁྲོད་ཀྱི་བདེ་ཐང་དང་ནད་ཡམས་གཞན་སྒྱུར་གྱི་ཆོས་ཉིད་དང་དེའི་སྔོན་འགོག ནད་དཔྱད། སྨན་བཅོས། ལུས་གསོ། ལུས་ཁམས་བདེ་སྲུང་བཅས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་ཚན་རིག་ཅིག་རེད།

10_5 སྲོལ་རྒྱུན་གྱི་དུས་ཆེན།

《རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ལོ་རེའི་དུས་ཆེན་དང་དྲན་གསོའི་ཉིན་མོར་གུང་སེང་གཏོང་བའི་བྱེད་ཐབས》ནང་གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཀྱི་གོམས་སྲོལ་ལྡན་པའི་དུས་ཆེན་ལ། གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་འདུས་སྡོད་ས་ཁུལ་ཁག་གི་ས་གནས་མི་དམངས་སྲིད་གཞུང་གིས། མི་རིགས་ཁག་གི་གོམས་སྲོལ་ལྟར། གུང་སེང་གཏོང་བའི་དུས་ཚོད་གཏན་འབེབས་བྱ་རྒྱུ།

ཀྲུང་གོའི་གལ་འགངས་ཆེ་བའི་ལོ་གསར་དུས་ཆེན་དང་། ཟླ་དང་པོའི་བཅོ་ལྔའི་དུས་ཆེན། དྭངས་གསལ་དུས་ཆེན། ལྔ་པའི་ཚེས་ལྔའི་དུས་ཆེན། ཟླ་མཆོད་དུས་ཆེན་སོགས་ཡོད། དེ་མིན།  གྲངས་ཉུང་མི་རིགས་ཁག་གིས་ཀྱང་རང་ཉིད་ཀྱི་སྲོལ་རྒྱུན་དུས་ཆེན་རྒྱུན་འཛིན་བྱས་ཡོད་ལ། དཔེར་ན་ཏའེ་རིགས་ཀྱི་ཆུ་རྩེད་དུས་ཆེན་དང་སོག་རིགས་ཀྱི་ན་ཏ་མུའུ་ཚོགས་ཆེན། དབྱི་རིགས་ཀྱི་མེ་ཕུང་དུས་ཆེན། ཡའོ་རིགས་ཀྱི་ཏ་ནུའུ་དུས་ཆེན། པའེ་རིགས་ཀྱི་ཟླ་གསུམ་པའི་ཁྲོམ་ལམ། ཀྲོང་རིགས་ཀྱི་གཞས་ཞུས། བོད་རིགས་ཀྱི་བོད་ཀྱི་ལོ་གསར་དང་འོང་སྐོར་དུས་ཆེན། མིའོ་རིགས་ཀྱི་མེ་ཏོག་དུས་ཆེན་སོགས་ཡོད།

11 དམག་དོན།   

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་། བློ་མཐུན་མའོ་ཙེ་ཏུང་དང་ཏེང་ཞའོ་ཕིན། ཅང་ཙེ་རྨིན། ཧུའུ་ཅིན་ཐའོ་བཅས་ཀྱིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་གི་ཀྲུང་དབྱང་འགོ་ཁྲིད་ཚན་པ་རབས་བཞི་དང་། བློ་མཐུན་ཞི་ཅིན་ཕིང་གིས་སྲོག་ཤིང་གནང་བའི་ཏང་ཀྲུང་དབྱང་གིས། རྒྱལ་སྤྱི་རྒྱལ་ནང་གི་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁ་ཕྱོགས་ཁྱོན་ཡོངས་ནས་ཁོང་དུ་འཕྱུགས་མེད་ཆུད་པ་དང་། ཚན་རིག་དང་མཐུན་པར་རྒྱལ་སྲུང་འཐབ་ཇུས་གཏན་འཁེལ། དུས་དང་མཐུན་པར་ཐབས་ཇུས་དང་། བཀོད་སྒྲིག་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་བཅས་བྱས་ཏེ་དམག་དཔུང་ལ་འགན་ནུས་དང་ལས་འགན་གསར་པ་ཟམ་མི་ཆད་པར་སྤྲད་དེ། ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་འཛུགས་སྐྱོང་གི་བྱ་གཞག་གོམ་སྟབས་ཆེན་པོས་མདུན་དུ་བསྐྱོད་པར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བཞིན་ཡོད།     

ཀྲུང་གོས་འགོག་སྲུང་རང་བཞིན་གྱི་རྒྱལ་སྲུང་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱེད་བཞིན་ཡོད། ཀྲུང་གོས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང་བདེ་འཇགས། མངའ་ཁོངས་ཆ་ཚང་བཅས་སྲུང་སྐྱོང་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་ཁེ་ཕན་དང་མི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་འགན་སྲུང་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཐམས་ཅད་ལས་མཐོ་བའི་གོ་གནས་སུ་བཞག་སྟེ། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་དང་མཐུན་པའི་རྒྱལ་སྲུང་དང་། དམག་དཔུང་སྟོབས་ཆེན་ཧུར་ཐག་གིས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཏེ། འབྱོར་འབྲིང་སྤྱི་ཚོགས་སྒོ་ཀུན་ནས་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པའི་བརྒྱུད་རིམ་ཁྲོད། རྒྱལ་ཁབ་ཕྱུག་པོ་དང་དམག་དཔུང་སྟོབས་ལྡན་གཅིག་གྱུར་ཡོང་བར་བྱ་དགོས།       

དུས་སྐབས་གསར་པའི་ཀྲུང་གོའི་རྒྱལ་སྲུང་གི་དམིགས་འབེན་དང་ལས་འགན། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདག་དབང་དང་བདེ་འཇགས། འཕེལ་རྒྱས་བཅས་ཀྱི་ཁེ་ཕན་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་འཆམ་མཐུན་དང་བརྟན་ལྷིང་ཡོང་བར་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་དགོས། རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་གཏོང་རྒྱུ། འཛམ་གླིང་གི་ཞི་བདེ་དང་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་དགོས།    

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་དགོས་མཁོ་དང་དཔལ་འབྱོར། སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་ཆུ་ཚད་ལ་གཞིགས་ནས། ཀྲུང་གོས་རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྱོང“གོམ་སྟབས་གསུམ་བགྲོད”ཀྱི་འཕེལ་རྒྱས་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། འཆར་གཞི་དང་གོ་རིམ་ལྡན་པའི་སྒོ་ནས་རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་དེང་རབས་ཅན་དུ་འགྱུར་བའི་འཛུགས་སྐྱོང་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་དགོས། འཐབ་ཇུས་ཀྱི་བསམ་བཀོད་དེའི་ནང་གཙོ་བོ་ནི། རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་ཆ་འཕྲིན་ཅན་དུ་འགྱུར་བར་སྐུལ་འདེད་དང་། དཔལ་འབྱོར་འཛུགས་སྐྲུན་དང་རྒྱལ་སྲུང་འཛུགས་སྐྲུན་གཅིག་གྱུར་གྱིས་འཆར་འགོད། རྒྱལ་སྲུང་དང་དམག་དཔུང་བསྒྱུར་བཅོས་ཟབ་སྤེལ། ཐོལ་བརྒལ་ལྟ་བུའི་འཕེལ་རྒྱས་གཏོང་བའི་ལམ་བུར་སྐྱོད་པ།     

ཞི་བདེའི་དུས་སྐབས་ཀྱི་ཀྲུང་གོའི་དྲག་ཆས་སྟོབས་ཤུགས་སྣ་མང་ཅན་གྱི་བཀོལ་སྤྱོད་ནི། མཐའ་སྲུང་དང་མཚོ་སྲུང་། མཁའ་སྲུང་བཅས་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་། སྤྱི་ཚོགས་བརྟན་ལྷིང་སྲུང་སྐྱོང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འཛུགས་སྐྲུན་དང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་བདེ་འཇགས་སྲུང་སྐྱོང་ནང་ཞུགས་པ། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་ཀྱི་ཞི་བདེ་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་སྤྱོད་ནང་ཞུགས་པ། ཡ་ཏིང་མཚོ་ཁུག་དང་སའོ་མཱ་ལི་མཚོ་ཁོངས་ཀྱི་མཚོ་འགྲུལ་སྲུང་སྐྱོང་། ཀྲུང་གོ་དང་ཕྱི་རྒྱལ་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་སྦྱོང་བརྡར་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནོད་འཚེ་སེལ་བར་རོགས་སྐྱོར་བྱེད་པ་བཅས་རེད།

12 འགྲིམ་འགྲུལ།     

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་རྗེས། འགྲིམ་འགྲུལ་ལམ་ཐིག་གི་སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་འཕེལ་རྒྱས་ཆེན་པོ་བྱུང་ནས་དར་རྒྱས་ཆེ་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་འགྲིམ་འགྲུལ་དྲ་བ་ལས་མང་བ་ཡོད། འགྲིམ་འགྲུལ་མ་ལམ་དེ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་སྐམ་སའི་དབུས་ཁུལ་དང་མཐའ་མཚམས་སུ་བསྲིངས་པ་དང་། སྐྱེལ་འདྲེན་དྲ་བ་ཟམ་མི་ཆད་པར་རྒྱ་ཆེར་བཏང་བ། སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ནུས་ཀྱང་རིམ་བཞིན་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ཡོད།

13 སྤྱི་ཚོགས།
13_1 སློབ་གསོ། 

ཀྲུང་གོའི་སློབ་གསོ་ནི་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སློབ་གསོ་སྡེ་ཁག་གིས་གཙོ་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག་ཅིག་ཡིན། སྤྱི་ལོ1986ལོར་ལོ་དགུའི་འོས་འགན་སློབ་གསོ་ཁྱབ་སྤེལ་བྱས། སློབ་གསོའི་དུས་རིམ་ལ་བྱིས་སྐྱོང་ཁང་དང་སློབ་ཆུང་། དམའ་རིམ་སློབ་འབྲིང་། མཐོ་རིམ་སློབ་འབྲིང་། སློབ་ཆེན་བཅས་དབྱེ་ཡོད། ཀྲུང་གོར་སློབ་ཆེན་མང་པོ་ཡོད་པ་དང་སློབ་ཆེན་སློབ་མའི་གྲངས་འབོར་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་དང་པོ་ཡིན། སློབ་ཆེན་ཁ་ཤས་ཀྱིས་ཞིབ་འཇུག་སློབ་མའི་སློབ་གསོ་གཉེར་བར་འབུམ་རམས་པའི་བསླབ་གནས་ཡོད།

13_2 སྨྱན་སྦྱོར།    

སྤྱི་ཚོགས་འཕེལ་རྒྱས་དང་དཔལ་འབྱོར་ཡར་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་བསྟུན་ནས། ཀྲུང་གོ་ཀྲུང་དབྱང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཀྱང་སྨྱན་སྦྱོར་ལ་ཚོད་འཛིན་བྱ་རྒྱུ་ལོ་རེ་བཞིན་ལྷོད་དུ་བཏང་ཡོད་ལ། ཀྲུང་གོ་སྲིད་གཞུང་གིས་བཀག་འགོག་བྱས་མེད་པ་མ་ཟད། ཐ་ན་རྒྱལ་ཁབ་སྨྱན་སྦྱོར་ཕན་ཚུན་དབར་ཀློག་པ་པོའི་ཡིད་དབང་འགུག་པ་དང་བརྡ་ཁྱབ་ཀྱི་ཡོང་འབབ་མང་དུ་གཏོང་ཆེད་འགྲན་རྩོད་བྱ་རྒྱུའི་ལྕག་སྐུལ་ཡང་བྱས་པ་རེད། ཀྲུང་གོའི་སྨྱན་སྦྱོར་གྱིས་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་གསོན་ཤུགས་དང་རྒྱུ་མང་རང་བཞིན་མངོན། དུས་མཚུངས་སུ་ཚད་ངེས་ཅན་ཞིག་གི་ཐོག་ནས་སྤྱི་ཁྱབ་རང་བཞིན་གྱིས་སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་གྲོས་དོན་དང་སྤྱི་བའི་སྲིད་ཇུས་གྲོས་བསྡུར་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།

13_3 གསར་འགྱུར་དཔེ་སྐྲུན།  

བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཚུན། ཀྲུང་གོ་སྲིད་གཞུང་གིས་གསར་འགྱུར་དཔེ་སྐྲུན་ལས་དོན་ལ་ཚད་མཐོའི་མཐོང་ཆེན་བྱས་ནས། བཀོད་སྒྲིག་དང་ཐབས་ཇུས་གལ་ཆེན་རབ་དང་རིམ་པ་བཏོན་ནས། ཀྲུང་གོའི་གསར་འགྱུར་དཔེ་སྐྲུན་ལས་རིགས་དེ་མགྱོགས་མྱུར་སྐྱོན་བྲལ་དང་རྒྱུན་མཐུད་ངང་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བའི་དུས་མཚམས་གསར་པར་སླེབས་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་དཔེ་དེབ་དང་ཚགས་པར། གློག་རྡུལ་དཔེ་སྐྲུན། པར་འདེབས་ལས་རིགས་བཅས་ཚང་མ་འཛམ་གླིང་གི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་པ་དང་། མིང་དོན་མཚུངས་པའི་དཔེ་སྐྲུན་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད།

13_4 འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་ལས།    

བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་ཚུན། ཀྲུང་གོའི་གྲུབ་འཕྲོད་བསྟེན་བྱ་ལས་ལ་འབྲས་མངོན་གསལ་དོད་པོ་ཐོབ་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ལ་ཁྱབ་པའི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་གཞི་རྩའི་ཆ་ནས་གྲུབ་ཏེ། ནད་ཡམས་འགོག་བཅོས་ནུས་པ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཆེ་རུ་ཕྱིན་ལ། སྨན་བཅོས་འགན་སྲུང་ཁྱབ་ཚད་ཀྱི་མི་འབོར་རིམ་བཞིན་ཆེ་རུ་ཕྱིན། འཕྲོད་བསྟེན་ཚན་རྩལ་ཆུ་ཚད་མགྱོགས་མྱུར་མཐོ་རུ་ཕྱིན། མི་དམངས་མང་ཚོགས་ཀྱི་བདེ་ཐང་ཆུ་ཚད་མངོན་གསལ་དོད་པོས་ལེགས་སུ་ཕྱིན། སྡོད་མིའི་བདེ་ཐང་དམིགས་ཚད་གཙོ་བོ་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་བཞིན་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་མདུན་གྲལ་དུ་སླེབས་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2005ལོའི་མི་འབོར་ཡོངས་བཤེར་ཐེངས་ལྔ་པའི་གྲངས་གཞིར་གཞིགས་ན། ཀྲུང་གོའི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཚེ་ཚད་ལོ73.0ཡིན། སྤྱི་ལོ2011ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་སྦྲུམ་མ་ཤི་ཚད་ཁྲི26.1/10ཡིན་པ་དང་། ཕྲུ་གུ་དམར་འབྱར་ཤི་ཚད་སྟོང་ཆའི12.1ཡིན།

13_5 ངལ་རྩོལ་ལས་ཞུགས།

ཀྲུང་གོས་ལས་ཞུགས་སྔོན་ཐོབ་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་པ་དང་། དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་ལ་བརྟེན་ནས་ལས་ཞུགས་སྐུལ་ཁྲིད་བྱ་རྒྱུ་མཐའ་འཁྱོངས་བྱས་ཏེ། ལས་ཞུགས་ལ་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་སྤྱི་ཁོག་གི་སྲིད་ཇུས་རབ་དང་རིམ་པ་གཏན་འབེབས་དང་ལག་བསྟར་བྱས་ལ། སྤྱི་ཁོག་སྙོམས་སྒྲིག་ལ་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་ཤུགས་སྣོན་དང་ལེགས་བཅོས་བྱས། དཔལ་འབྱོར་རྒྱུན་མཐུད་དང་མགྱོགས་མྱུར། སྐྱོན་བྲལ་བཅས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཡོང་བ་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱས་པས། ལས་ཞུགས་ཀྱི་གཞི་ཁྱོན་ཆེ་རུ་གཏོང་བར་རྨང་གཞི་བརྟན་པོ་བཏིང་ཡོད། སྤྱི་ལོ2008ལོ་ནས་བཟུང་། ཀྲུང་གོའི་ལོ་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་གསར་འཕར་ལས་ཞུགས་མི་ཁྲི1100ཡན་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱུང་བ་དང་། ཞིང་ལས་ཀྱི་ངལ་རྩོལ་ནུས་ཤུགས་མི་ཁྲི800ཡན་སྤོ་སྣུར་བྱས། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ལས་ཞུགས་མི་སྣ་སྤྱི་ལོ2008ལོའི་ལོ་མཇུག་གི་མི་ཁྲི75564ནས་སྤྱི་ལོ2011ལོའི་ལོ་མཇུག་གི་མི་ཁྲི76420བར་འཕར།

14 ཕྱི་འབྲེལ།

ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་གསུམ་པའི་རྒྱལ་ཁབ་ལ་གཏོགས་པ་དང་། རང་བཙན་རང་བདག་གི་ཞི་བདེའི་ཕྱི་འབྲེལ་སྲིད་ཇུས་ལག་བསྟར་བྱས་ཏེ། རང་རྒྱལ་གྱི་མི་དམངས་དང་འཛམ་གླིང་མི་དམངས་ཀྱི་རྒྱང་རིང་གི་ཁེ་ཕན་དང་རྩ་བའི་ཁེ་ཕན་ལ་གཞིགས་ནས་བཙན་དབང་རིང་ལུགས་ལ་ངོ་རྒོལ་དང་འཛམ་གླིང་གི་ཞི་བདེ་སྲུང་སྐྱོང་། རྒྱལ་ཁབ་ཁག་གི་མཛའ་མཐུན་མཉམ་ལས་གོང་སྤེལ། ཐུན་མོང་གི་དཔལ་འབྱོར་དར་རྒྱས་ཡོང་བར་སྐུལ་སྤེལ་བཅས་བྱ་རྒྱུ་དེ་རང་ཉིད་ཀྱི་ཕྱི་ཕྱོགས་ལས་དོན་གྱི་རྩ་བའི་དམིགས་ཡུལ་དུ་འཛིན་དགོས། རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བར་གྱི་འབྲེལ་བ་ཐག་གཅོད་བྱེད་སྐབས། ཀྲུང་གོས་རྒྱུན་དུ་ཕན་ཚུན་ནང་སྲིད་ལ་ཐེ་གཏོགས་མི་བྱེད་པར་ཞི་བདེ་མཉམ་གནས་ཀྱི་རྩ་དོན་ལྔ་སློབ་སྟོན་དུ་འཛིན་གྱི་ཡོད་ལ། སྤྱི་ཚོགས་ལམ་ལུགས་དང་འདུ་ཤེས་འཛིན་སྟངས། རིན་ཐང་ལྟ་བའི་གཞན་དང་མི་འདྲ་བའི་ཚད་གཞི་འཛིན་པ་མ་ཡིན་པ་ནི། མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་བདེ་འཇགས་ལས་འཛིན་ལྷན་ཚོགས་ཀྱི་ལས་འགན་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་མཁན་རྒྱལ་ཁབ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རང་བཞིན་གྱི་རྩ་འཛུགས་མང་པོའི་ཁོངས་མིའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན། 

15 ཡུལ་སྐོར།  

ཀྲུང་གོར་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་ཡོད། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་སྤྱི་ལོ1985ལོའི་ཟླ12ཚེས12ཉིན《འཛམ་གླིང་གི་རིག་གནས་དང་རང་བྱུང་ཤུལ་བཞག་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཆིངས》ལ་ཞུགས་ནས་ཆིངས་ཡིག་འཇོག་མཁན་ཕྱོགས་ཁག་ཏུ་གྱུར། སྤྱི་ལོ1999ལོའི་ཟླ10པའི་ཚེས29ཉིན། ཀྲུང་གོ་འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་གི་ཁོངས་མིར་བདམས། སྤྱི་ལོ1986ལོ་ནས་བཟུང་ཀྲུང་གོས་མཉམ་འབྲེལ་རྒྱལ་ཚོགས་སློབ་གསོ་ཚན་རིག་རིག་གནས་རྩ་འཛུགས་ལ་འཛམ་གླིང་ཤུལ་བཞག་རྣམ་གྲངས་རེ་ཞུ་བྱས་པ་རེད། སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ཟླ6པར། ཀྲུང་གོར“འཛམ་གླིང་གི་ཤུལ་བཞག”རྣམ་གྲངས་52ཡོད་པར་གྱུར་བ་དང་། འཛམ་གླིང་གི་ཨང་གཉིས་པར་སླེབས། དེའི་ནང་། “རང་བྱུང་ཤུལ་བཞག”རྣམ་གྲངས12དང་། “རང་བྱུང་དང་རིག་གནས་གཉིས་ཀྱི་ཤུལ་བཞག”རྣམ་གྲངས4ཡོད་ལ། དེ་དག་ཚང་མ་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་དང་པོར་སླེབས།

16 སྒྱུ་རྩལ།
16_1 ཡིག་གཟུགས་དང་རི་མོ།   

ཀྲུང་གོའི་རྒྱ་ཡིག་ནི་རི་མོ་དང་མཚོན་རྟགས་ནས་རིམ་བཞིན་རིམ་འགྱུར་བྱུང་བ་དང་། རྒྱ་ཡིག་འབྲི་བ་དང་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གོ་རིམ་གྱིས་ཡིག་གཟུགས་འབྲི་རྩལ་བྱུང་བ་རེད། ཀྲུང་གོར་ཡིག་གཟུགས་མཁན་ཆེན་པོ་ཡོད་པ་དང་དེའི་ཡིག་གཟུགས་སྒྱུ་རྩལ་དང་ཉམས་འགྱུར་ནི་རྒྱལ་རབས་དེའི་ཡིག་གཟུགས་འབྲི་རྩལ་གྱི་དཔེ་མཚོན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ཡོད། མི་རྣམས་ཡིག་གཟུགས་ལ་ཧ་ཅང་དགའ།

དེང་རབས་ཀྲུང་གོའི་ཡིག་གཟུགས་དང་རི་མོ་ཧ་ཅང་འཁྲུག་ཆ་དོད་པོ་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་མཛེས་རྩལ་ཁང་སོགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་གིས་ལོ་མང་རིང་མི་སྒེར་གྱི་རི་མོའི་འགྲེམས་སྟོན་ནམ་ཡང་ན་མཉམ་འབྲེལ་འགྲེམས་སྟོན་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་གཉེར། ཀྲུང་གོའི་རི་མོ་ལོ་ལྟར་ཕྱི་རྒྱལ་དུ་བསྐྱོད་དེ་འཇར་པན་དང་ལྷོ་ཁོ་རེ་ཡ། ཨ་རི། ཁ་ན་ཏ། ཡོ་རོབ་སོགས་སུ་འགྲེམས་སྟོན་བྱས་པ་རེད། ཀྲུང་གོའི་རི་མོ་ཕུད་སྣུམ་ཚོན་རི་མོ་དང་པར་རིས། ཆུ་ཚོན་རི་མོ་སོགས་ནུབ་གླིང་རི་མོ་ཡང་ཀྲུང་གོར་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་ཡོད།

སྒྱུ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཧབ་ཚོང་སྐུལ་བའི་ལས་རིགས་འཕེལ་རྒྱས་བྱུང་བ་དང་མཉམ་དུ། རི་མོའི་བར་ཁྱམས་ལས་རིགས་ཀྱང་རྒྱལ་སྤྱིའི་རྒྱུན་སྲོལ་དང་རིམ་གྱིས་འབྲེལ་མཐུད་བྱུང་། ལོ་རེར་པེ་ཅིང་དང་ཧྲང་ཧའེ། ཀོང་ཀྲོའུ་བཅས་སུ་སྒྱུ་རྩལ་དངོས་མང་སྟོན་ཚོགས་ཐེངས་རེ་གཉེར་ཏེ། སྒྱུ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཉོ་ཚོང་གི་ཐབས་ལམ་གཞན་ཞིག་ཏུ་གྱུར་པ་དང་། དེའི་ནང་ཧྲང་ཧའེ་སྒྱུ་རྩལ་དངོས་མང་སྟོན་ཚོགས་པ་ནི་ཨེ་ཤ་ཡའི་སྒྱུ་རྩལ་ཐོན་རྫས་འགྲེམས་སྟོན་རིགས་ཆེས་འཛོམས་པའི་སྒྱུ་རྩལ་དངོས་མང་སྟོན་ཚོགས་ཤིག་ཡིན།

16_2 བཟོ་རྩལ་མཛེས་རྩལ།    

ཀྲུང་གོའི་བཟོ་རྩལ་མཛེས་རྩལ་རིགས་ཧ་ཅང་མང་ལ། ལག་རྩལ་ཕུལ་དུ་བྱུང་། བརྩམས་ཆོས་མང་ཤོས་ཤིག་གཞན་ལས་ཁྱད་དུ་འཕགས་པ་ཞིག་ཡིན། བཟོ་རྩལ་མཛེས་རྩལ་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་བཟོ་རྩལ་དང་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བཟོ་རྩལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཆོག     

འབྲེག་པ་དང་འཚེམ་པ། སྒྲིག་པ། འཐག་པ། འཚེམ་པ། རྐོ་བ། འཇིམ་བཟོ། རི་མོ་འབྲི་བ་སོགས་ཀྱི་ལག་རྩལ་ལ་བརྟེན་ནས་བཟོས་པའི་དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་སྣ་ཚོགས་ལ་ཉམས་འགྱུར་འདྲ་མིན་སྣ་ཚོགས་ལྡན་པས། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་དང་མི་རིགས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་ཆེས་ཆེར་ལྡན།

16_3 རོལ་དབྱངས།    

ཀྲུང་གོས་འཛམ་གླིང་གི་དེང་རབས་རོལ་དབྱངས་རིག་གནས་ཁྲོད་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མ་ལག་དང་། དམིགས་བསལ་གྱི་བསམ་གཞིགས། དམིགས་བསལ་གྱི་ཉམས་འགྱུར་བཅས་རྒྱུན་འཁྱོངས་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པས་འཛམ་གླིང་རོལ་དབྱངས་ལ་དམིགས་བསལ་གྱི་ལེགས་སྐྱེས་ཕུལ་བའི་གྲུབ་ཆ་ཞིག་རེད། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་རྗེས། ཀྲུང་གོའི་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ལ་སྔར་བྱུང་མེད་པའི་དུས་མཚམས་གསར་རྐྱང་ཞིག་ཏུ་སླེབས་པ་དང་འབྲེལ་འོད་སྟོང་འཕྲོ་བའི་ལེའུ་གསར་པ་ཞིག་གི་མགོ་ཡང་བརྩམས་ཡོད། གླུ་དབྱངས་དང་རོལ་དབྱངས། རོལ་དབྱངས་ཆེ་གྲས་ཀྱི་རྩོམ་སྟངས། དེ་བཞིན་གླུ་གར་དང་བྲོ་གར། གློག་བརྙན་རོལ་དབྱངས་སོགས་ཀྱི་ཐད་འཕེལ་རྒྱས་དང་གྲུབ་འབྲས་ཧ་ཅང་ཆེན་པོ་ཐོབ་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་དེང་རབས་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་བརྩམས་ཆོས་ཁ་ཤས་འཛམ་གླིང་རོལ་དབྱངས་ཀྱི་གསུང་རབ་བང་མཛོད་ནང་བཅུག་ཆོག

དུས་རབས20བའི་ལོ་རབས30བར་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རོལ་དབྱངས་བྱུང་བ་དང་། སྤྱི་ལོ1949ལོར་ཞང་ཀང་དང་ཐེ་ཝན་ས་ཁུལ་དུ་འཕེལ་རྒྱས་སུ་ཕྱིན། སྤྱི་ལོ1977ལོ་ནས་བཟུང་ཤང་ཀང་དང་ཐེ་ཝན་གཉིས་ཀྱི་དར་ཁྱབ་ཆེ་བའི་རོལ་དབྱངས་ནང་ལོགས་སུ་བསྐྱོད་འགོ་ཚུགས། དུས་རབས21པར་མཉམ་བསྲེས་དང་སིམ་པ། ཕན་ཚུན་ཤུགས་རྐྱེན་ཐེབས་པའི་རྣམ་པ་ཞིག་མངོན་ཡོད།

16_4 ཟློས་གར།     

ཀྲུང་གོའི་སྲོལ་རྒྱུན་ཟློས་གར་ལ་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་མཚན་སྙན་ཞིག་ཡོད་པ་སྟེ། ཟློས་གར་གླུ་གཞས་ཟེར། དེ་དང་ཀེ་རི་སིའི་སྐྱོ་གར་དང་སྤྲོ་གར། རྒྱ་གར་གྱི་ཚངས་པའི་ཟློས་གར་ལ་འཛམ་གླིང་གི་གནའ་བོའི་ཟློས་གར་རིག་གནས་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད། ཀྲུང་གོའི་ཟློས་གར་ལ་ཟློས་གར300ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། གླུ་གར་གྱི་རྣམ་པ་སྤྱད་པ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཟློས་གར་གྱི་བྱེད་ཐབས་གཙོ་བོ་ཡིན། ཅིན་ཟློས་གར་ནི་ཁྱབ་རྒྱ་ཆེ་ཤོས་དང་ཤུགས་རྐྱེན་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་ཟློས་གར་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཁུན་གཞས་ལས་བྱུང་།(ཁུན་གཞས་ནི་གནའ་བོའི་ཟློས་གར་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིགས་ཤིག་ཡིན)གཞས་གཏོང་སྟངས་དེ་དུས་རབས་བཅུ་དགུ་པའི་དུས་འགོར་པེ་ཅིན་ནས་བྱུང་བ་དང་། ལོ200ལྷག་ཙམ་གྱི་ལག་ལེན་བརྒྱུད། སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་ལྡན་པའི་འཁྲབ་གཞུང1000ཡན་གསོག་འཇོག་བྱས་ནས་སྒྱུ་རྩལ་གྱི་རིན་ཐང་ཆེས་ཆེར་ཡོད་པས་ཟློས་གར་རྣམ་གྲངས་ཤིག་ཡིན་ལ། རོལ་དབྱངས་ཀྱི་རྣམ་པ་ཞིག་དང་འཁྲབ་སྟོན་གྱི་གོ་རིམ་ཞིག་ཆགས་ཡོད།     

ས་གནས་ཟློས་གར་གྱིས་སྲོལ་རྒྱུན་རྒྱུན་འཛིན་བྱེད་པའི་རྨང་གཞིའི་ཐོག་རྒྱུན་ཆད་མེད་པར་བསྒྱུར་བཅོས་དང་གསར་གཏོད་བྱ་དགོས། འཁྲུག་ཆ་དོད་པའི་ས་གནས་ཟློས་གར་ལ་ཡུའེ་ཟློས་གར་དང་ཧོང་མེ་ཟློས་གར། སི་ཁྲོན་ཟློས་གར། ཧི་ནན་ཟློས་གར། ཀོང་ཏུང་ཟློས་གར་སོགས་ཡོད། བོད་ཀྱི་ལྷ་མོའི་ཟློས་གར་ལ་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་དང་བོད་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད་ཅིང་། དེའི་འཁྲབ་སྟོན་ཧ་ཅང་ཡག་པོ་ཡོད།     

དུས་རབས20པའི་དུས་འགོར་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་ཕྱི་རྒྱལ་ནས་དར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ1920ལོ་ནས་བཟུང་། གར་སྟེགས་ཐོག་དེང་རབས་རིང་ལུགས་དང་མངོན་མཚོན་རིང་ལུགས་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་ཐོན་པའི་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་འཁྲབ་འགོ་ཚུགས། ལོ་རབས་སུམ་ཅུ་པར་སླེབས་སྐབས། ཀྲུང་གོར་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་ཡོངས་སུ་དར། ཟློས་གར་མཁས་ཅན་ཚའོ་ཡུས་ཀྱི་སྐབས་དེའི་རོལ་དབྱངས་ཁག་གསུམ་ཏེ། 《འབྲུག་ཆར》དང《ཉི་ཤར》དང་《ཐང་རྒོད》ཞེས་པ་བཅས་ཀྱི་གཏིང་ཟབ་པའི་ནང་དོན་དང་བྱང་ཆུབ་པའི་ཐབས་རྩལ་ནི། ཀྲུང་གོའི་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་བརྩམས་ཆོས་ཀྱི་ལེགས་རྩོམ་དུ་ངོས་འཛིན་བྱེད་ཀྱི་ཡོད། སྤྱི་ལོ1952ལོར་བཙུགས་པའི་པེ་ཅིན་མི་དམངས་སྒྱུ་རྩལ་ཟློས་གར་ཁང་གི་བརྩམས་ཆོས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཆུ་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་གཏམ་བརྗོད་ཟློས་གར་མཚོན་པ་དང་། དེའི་ནང《ཇ་ཁང》དང《ལུང་ཤུའུ་ཤུར》སོགས་ཟློས་གར་རྣམ་གྲངས་ལ་སྐད་གྲགས་ཆེན་པོ་ཡོད།

16_5 གླུ་གར།     

ཀྲུང་དབྱང་ཟློས་གར་སློབ་གླིང་གི་ཚོགས་པའི་མི་སྣས་བཙུགས་པའི་གནའ་གསོ་ཀྲུང་གོའི་ཞབས་བྲོའི་མ་ལག་སྟེ། ཀྲུང་གོའི་གནའ་བོའི་བྲོ་གར་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཟློས་གར་ཁྲོད་ནས་རྒྱུ་ཆ་ལེན་པ་དང་། འཛམ་གླིང་པ་ལིའི་ཞབས་བྲོ་སྦྱོང་བརྡར་གྱི་ཞབས་བྲོའི་རིགས་སྤྱད་དེ། དར་སྤེལ་དང་གསར་འཛུགས་བྱས་པའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་སྡེབ་སྦྱོར་དང་། གཟུགས་དབྱིབས་ཀྱི་སྐད་བརྡ། མཛེས་དཔྱོད་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་བཅས་ལྡན་པའི་ཀྲུང་གོའི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་པའི་ཞབས་བྲོ་ཞིག་ཡིན།    

སྤྱི་ལོ1990ལོའི་རྗེས་སུ་བྱུང་བའི《ཐེ་ཅི་ཡི་བག་ཆགས》དང《ལྷ་སྒྲུང་གི་ཀྲུང་གོ》《ཆིའུ་ཧྲུའེ་དབྱི་མི》《རླུང་གཡབ་དམར་པོ》《སྐད་སྐུར》《གཉིད་མི་ཁུག་པའི་མཚན་མོ》《རླབས་རྒྱུན》《ལུས་པོ་གཉིས》སོགས་དཔེ་གསར་གྱི་བརྩམས་ཆོས་ཡོད། དུས་མཚུངས་སུ་ཀྲུང་གོའི་ཞབས་བྲོ་དེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་ཕྱོགས་སུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ནས་རྒྱལ་སྤྱི་ཅན་དུ་མགོ་ཚུགས་པ་དང་། རྒྱལ་སྤྱིའི་བྱ་དགའ་མང་པོ་ཐོབ། དུས་རབས21པར་བསྐྱོད་པའི་ཞབས་བྲོའི་ཟློས་གར་ཆེ་གྲས་དར་འགོ་ཚུགས་ཤིང་། དཔེར་ན《མ་ལེ་གནམ་མཐའ་རུ་འཚམས་འདྲིར་བསྐྱོད་པ》དང《རྨི་ལམ་ཆེན་པོའི་ཏུན་ཧོང》《བཙན་རྒྱལ་རྒྱལ་པོ་བཙུན་མོ་ཇི་དང་བྲལ་བ》《དཀར་ཡོལ་གྱི་བླ་སྲོག》《ཁ་སུར་སྐྱུར་བོ་ཞིག》ཅེས་པ་སོགས་འདི་འདྲའི་ཀྲུང་གོའི་གནའ་བོའི་ཞབས་བྲོའི་ཉམས་འགྱུར་ལ་ཕྱོགས་པའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཞབས་བྲོའི་ཟློས་གར་ཡོད་ལ། ཡང《ལྒང་ཞུ་དམར་པོ་མཐོན་པོར་བཀལ་བ》ཞེས་པ་འདི་འདྲའི་མི་རིགས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་པ་ལིའི་ཞབས་བྲོའི་ཟློས་གར་ཡོད། གཞན་ཡང《ཐོག་དང་ཆར》ཞེས་པ་འདི་འདྲའི་དེང་རབས་བྲོ་གར་གྱི་རང་གཤིས་ལྡན་པའི་བྲོ་གར་ལ་རིམ་བཞིན་ལྟད་མོ་བའི་དགའ་བསུ་ཐོབ།   

16_6 གློག་བརྙན་བརྙན་འཕྲིན།     

དངོས་ཡོད་ཀྱི་བརྗོད་བྱ་དེ་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་འཕེལ་ཕྱོགས་གཙོ་བོར་གྱུར་ཡོད། དུས་རབས20པའི་ལོ་རབས80པའི་དུས་དཀྱིལ་དུ་དར་བའི་རེས་སྐོར་གསར་པའི་གློག་བརྙན་གསར་རྩོམ་གྱི་མཐོ་རླབས་ནང་། 《གྲོང་ཁྱེར་ལྷོ་རྒྱུད་ཀྱི་བྱ་བ་རྙིང་བ》དང《རི་རྒོད》《ཕུའུ་རུང་གྲོང་བརྡལ》《རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་པའི་མཛད་སྒོ》《ཐག་གཅོད་དམག་འཐབ་ཆེན་མོ》སོགས་དུས་སྐབས་དེའི་མཚོན་བྱེད་བརྩམས་ཆོས་སུ་གྱུར་ལ། བརྩམས་ཆོས་འདི་དག་གིས་འཚོ་བའི་འཚོ་བའི་ཟབ་ཚད་དང་རྒྱ་ཆེའི་ཚད། བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོ་མངོན་འགྱུར་དང་ཉམས་འགྱུར། རྣམ་པ་སྣ་མང་ཅན་གྱི་ཐད་སོགས་བསྟན་ཡོད་ལ། གློག་བརྙན་སྐད་བརྡ་འཚོལ་ཞིབ་དང་གསར་གཏོད་ཐད་ཆུ་ཚད་མཐོ་བའི་འཇོན་ནུས་ཡོད། དེའི་རིང“རབས་ལྔ་པའི”འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ཀྲང་དབྱི་མོའུ་དང་ཁྲེན་ཁའེ་ཀུ ཧོང་ཅན་ཞིན་སོགས་ཀྱི་མི་སྣ་བྱུང་བ་དེས་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་ལས་རིགས་ལ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་ཀྱི་ཡོད།     

དུས་རབས20པའི་ལོ་རབས90པའི་དུས་མཇུག་ཏུ། ལོ་རབས་དྲུག་ཅུ་པ་དང་བདུན་ཅུ་པར་སྐྱེས་པའི་གློག་བརྙན་པ་ཁག་གཅིག་ཀྲུང་གོའི་གློག་བརྙན་ལས་རིགས་ཀྱི་འཁྲབ་ཁྲིད་པ་རབས་དྲུག་པར་གྱུར་པ་དང་། དེའི་ཚབ་མཚོན་པར་ཅ་ཀྲང་ཁི་དང་ཝང་ཞའོ་ཧྲོའུ། ཀྲང་ཡོན་སོགས་ཡོད། ཁོ་ཚོའི་གློག་བརྙན་བརྩམས་ཆོས་དེ་མང་ཚོགས་ཅན་དུ་གྱུར་པ་དང་། མང་ཆེ་བ་ནི་དངོས་བྲིས་བྱ་ཐབས་ཐོག་ནས་མངོན་གྱི་ཡོད། འཁྲབ་ཁྲིད་པ་ཧྥིན་ཞའོ་ཀང་ཀྲུང་གོའི་ཚོང་ལས་གློག་བརྙན་གྱི་སྤ་སེའི་ཟིན་ཐོ་ཆེས་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་འཐུས་མིར་གྱུར།     

ཀྲུང་གོས་ལོ་རེ་རེར་གཉེར་བའི་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་ལས། རྒྱལ་སྤྱིའི་ཐོག་ཤུགས་རྐྱེན་ལྡན་པ་ཁྲང་ཁྲུན་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་དང་ཧྲང་ཧའེ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གློག་བརྙན་དུས་ཆེན་ཡོད། “གསེར་བྱའི་བྱ་དགའ”ནི་ཀྲུང་གོའི་ཕུལ་བྱུང་གློག་བརྙན་གྱི་བྱ་དགའ་ཆེས་མཐོ་ཤོས་དེ་ཡིན། གཞན་ཡང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་གཙོ་རྒྱུན་གློག་བརྙན་འཕེལ་རྒྱས་འགྲོ་རྒྱུར་སྐུལ་མ་གཏོང་ཆེད“ཧྭ་ཚབ་བྱ་དགའ”ཆེད་སྒྲིག་བྱས་པ་མ་ཟད། ད་དུང་ལྟད་མོ་བས་དཔྱད་འདེམས་བྱས་པའི“མེ་ཏོག་སྣ་བརྒྱའི་བྱ་དགའ”ཡོད།

17 ཆོས་ལུགས།  

ཀྲུང་གོ་ནི་ཆོས་ལུགས་མང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། ཀྲུང་གོའི་ཆོས་ལུགས་པ་རྣམས་ཀྱིས་དད་པ་བྱེད་ས་གཙོ་བོ་ནི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་དང་ཏའོ་ཅའོ་ཆོས་ལུགས། དབྱི་སི་ལན་ཆོས་ལུགས། གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས། ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་བཅས་ཡིན་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་སྤྱི་དམངས་ཀྱིས་རང་མོས་ཀྱི་སྒོ་ནས་འདེམས་ཏེ། རང་ཉིད་ཀྱི་དད་མོས་དང་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་ཐོབ་ཐང་མཚོན་ཆོག     

ཀྲུང་གོར་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་ཆོས་ལུགས་ཚོགས་པར་ཀྲུང་གོའི་སངས་རྒྱས་ཆོས་ལུགས་མཐུན་ཚོགས་དང་ཀྲུང་གོའི་ཏའོ་ཅའོ་ཆོས་ལུགས་མཐུན་ཚོགས། ཀྲུང་གོའི་དབྱི་སི་ལན་ཆོས་ལུགས་མཐུན་ཚོགས། ཀྲུང་གོའི་གནམ་བདག་ཆོས་ལུགས་རྒྱལ་གཅེས་ལྷན་ཚོགས། ཀྲུང་གོའི་གནམ་བདག་ཆོས་དཔོན་ཆོས་ཚོགས། ཀྲུང་གོའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་རང་གཅེས་གསུམ་གྱི་རྒྱལ་གཅེས་ལས་འགུལ་ཨུ་ཡོན་ལྷན་ཁང་། ཀྲུང་གོའི་ཡེ་ཤུའི་ཆོས་ལུགས་མཐུན་ཚོགས་སོགས་ཡོད།

ཆོས་དད་རང་མོས་ལ་བརྩི་འཇོག་དང་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་ནི་ཀྲུང་གོའི་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆོས་ལུགས་ཀྱི་གནད་དོན་ལ་འཛིན་པའི་ཡུན་རིང་གི་གཞི་རྩའི་སྲིད་ཇུས་ཤིག་ཡིན། ཆོས་དད་རང་མོས་དེ་སྤྱི་དམངས་ཀྱི་ཁེ་དབང་ཞིག་ཡིན་པའི་ཆ་ནས་རྩ་ཁྲིམས་དང་བཅའ་ཁྲིམས་ཀྱི་འགན་སྲུང་ཐོབ།

18 ཚན་རྩལ།   

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་པ་ནས་བཟུང་། ལྷག་པར་དུ་དུས་རབས20པའི་ལོ་རབས70པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་བཅོས་བསྒྱུར་སྒོ་འབྱེད་བྱས་རྗེས། ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཚན་རིག་ལག་རྩལ་གྱི་ཆུ་ཚད་མཐོར་འདེགས་ཆེན་པོ་བྱུང་ལ། རྩིས་འཁོར་དང་མཁའ་འགྲུལ་མཁའ་སྐྱོད། སྐྱེ་དངོས་ལས་གཞི། ནུས་ཁུངས་གསར་པ། རྒྱུ་ཆ་གསར་པ། སྐུལ་འོད་ལག་རྩལ་སོགས་ཀྱི་ཁྱབ་ཁོངས་སུ་ཚན་རྩལ་གྲུབ་འབྲས་གལ་ཆེན་ཐོབ་ཡོད།

19 ལུས་རྩལ།     

ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་དབུ་བརྙེས་ཚུན། ཀྲུང་གོའི་ལུས་རྩལ་བྱ་གཞག་ཕྱོགས་ཡོངས་ནས་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་པ་དང་དམངས་ཡོངས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་དབྱར་མཚོ་རྒྱས་པ་ལྟར་འཕེལ་རྒྱས་ཕྱིན་ནས་རྩལ་འགྲན་ལུས་རྩལ་ལ་ལོ་རྒྱུས་རང་བཞིན་གྱི་ཚད་བརྒལ་བྱུང་། ལུས་རྩལ་ར་བ་སྣ་ཚོགས་ཁྲི100ལས་བརྒལ་བ་དང་། སྤྱི་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་ཁྲིད་སྟོན་པ་ཁྲི65ལས་བརྒལ་ཡོད། “ལོ་ལྔའི་འཆརགཞི་ཐེངས་བཅུ་གཅིག་པའི”ཁྲོད་ཀྲུང་གོའི་ལུས་རྩལ་པར་འཛམ་གླིང་གི་ཨང་དང་པོ་ཁྱོན634ཐོབ་ནས། འཛམ་གླིང་གི་ཟིན་ཐོ88བཏོད་ཡོད། སྐྱེ་བོ་ཀུན་གྱིས་དོ་སྣང་བྱེད་པའི་པེ་ཅིན་ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་གྲུབ་འབྲས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོའི་ངང་ལེགས་གྲུབ་བྱུང་ནས་ཀྲུང་གོའི་མི་དམངས་ཀྱི་ལོ་བརྒྱའི་རེ་སྒུག་མངོན་འགྱུར་བྱུང་བ་དང་། ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་འགྲན་ཟླ་བྲལ་བའི་ངོ་མཚར་ཆེ་བའི་རྣམ་པ་ཞིག་ཏུ་གྱུར་ནས་ཀྲུང་གོ་བའི་རྒྱལ་གཅེས་སྤྲོ་སེམས་དང་མི་རིགས་ཀྱི་བརྩེ་སེམས་ཆེས་ཆེར་འཕེལ་བ་རེད། ཀྲུང་གོའི་ལུས་རྩལ་འཐུས་མི་ཚོགས་པར་གསེར་གྱི་རྟགས་མ51དང་། དངུལ་གྱི་རྟགས་མ21 ཟངས་ཀྱི་རྟགས་མ28བཅས་ཐོབ་ཡོད། ཟླ8ཚེས8ཉིན་ནི“དམངས་ཡོངས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་སྦྱོང་བརྡར་ཉིན་མོར”གཏན་འཁེལ་བྱས་ནས་ཀྲུང་གོ་གསར་པའི་རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་ལུས་རྩལ་དུས་ཆེན་དང་པོར་གྱུར།     

སྤྱི་ལོ2007ལོ་ནས་སྤྱི་ལོ2018ལོའི་བར་ཀྲུང་ཧྭ་མི་དམངས་སྤྱི་མཐུན་རྒྱལ་ཁབ་ནི་རྒྱལ་སྤྱིའི་ལུས་རྩལ་གཉེར་བའི་འགྲན་བསྡུར་བྱེད་པ་མང་ཤོས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཅིག་ཡིན། ཀྲུང་གོ་ནི་འཛམ་གླིང་གི་སི་ནུའོ་ཁེ་ལས་རིགས་འགྲན་བསྡུར་སྤེལ་སའི་ས་གནས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ད་དུངF1ཀྲུང་གོའི་བྱ་དགའ་ཆེན་པོའི་འགྲན་བསྡུར་དང་ཀྲུང་གོའི་དྲྭ་གྲུག་ཡོངས་བསྒྲགས་འགྲན་བསྡུར་སོགས་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲན་བསྡུར་གལ་ཆེན་གཉེར་གྱི་ཡོད།     

སྤྱི་ལོ1994ལོ་ནས་བཟུང་ཀྲུང་གོ་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་འགྲན་སྡུར་ལས་རིགས་ཅན་དུ་འགྱུར་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ཀ་པའི་ཚོ་ཆུངAཡི་འགྲན་སྡུར་ནི་སྔོན་ཀྲུང་གོའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་རིམ་པ་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་འགྲན་སྡུར་ཡིན་ལ། དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་རིམ་འདས་འགྲན་སྡུར་གྱི་ཐོག་མའི་རྣམ་པ་རེད། སྤྱི་ལོ2004ལོར། ཀྲུང་གོའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་མཐུན་ཚོགས་ཀྱིས“ཀྲུང་གོའི་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་མཐུན་ཚོགས་རིམ་འདས་འགྲན་སྡུར”དངོས་སུ་བཏོན་པ་རེད།(བསྡུས་མིང་ལ“ཀྲུང་རིམ་འདས་འགྲན་སྡུར”ཟེར)


དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
སྡུད་པ། འགྲེམ་པ།
འབྲེལ་ཡོད་འོས་སྦྱོར།
བརྡ་འགྲེལ་སྡོམ་རྩིས།

ཀློག་གྲངས། : 0

རྩོམ་སྒྲིག་ཁ་གྲངས།:2  སྔ་མའི་པར་གཞི།

ཉེ་ཆར་དག་བཅོས།:2019-10-28

གསར་སྤེལ་མཁན། :ལ་ཁ་གནམ་ལྷ་ཚེ་རིང

བརྡ་འགྲེལ་འདིའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ།
རིགས་འགྲེ་བརྡ་འགྲེལ།