ཆིན་ཧོང་ཏའོ།
མཉམ་སྤྱོད། QQབར་སྟོང་། སིན་ནཱ་ཟིན་ཕྲན། ཐིན་ཞུན་ཟིན་ཕྲན། སྐད་འཕྲིན།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ།
ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་བསྡུས་མིང་ལ“ཆིན”ཞེས་འབོད་ཅིང་། མིང་གཞན་ལ་ཀང་ཁྲེང་དང་ལིན་ཡུས་ཟེར། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་གྲགས་ཅན། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཚ་གཡོལ་གྲོང་ཁྱེར་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་འགྲིམ་འགྲུལ་ལྟེ་གནས། ཀྲུང་གོའི་མཚོ་འགྲམ་གྲོང་ཁྱེར། ཀྲུང་གོའི་ཁག་དང་པོའི་མཚོ་རྒྱུད་སྒོ་འབྱེད་གྲོང་ཁྱེར་ཟེར། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཤར་རྒྱུད་དུ་གནས་པ་དང་། ལྷོ་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ་དང་འབྲེལ་བ། བྱང་ཡན་ཧྲན་རི་བོ་དང་ཤར་ལིའོ་ཉིན་དང་འབྲེལ་ཡོད། ནུབ་པེ་ཅིན་དང་ཐེན་ཅིན་དང་ཐག་ཉེ། 《ལང་ཐའོ་ཧྲ་པེ་ཏའེ་ཆུ་བོ》ཞེས་པའི་དབང་གིས་སྐད་གྲགས་གང་སར་ཁྱབ། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་རྒྱལ་སའི་དཔལ་འབྱོར་ཁུལ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཁུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། པེ་ཅིང་དང་། ཐེན་ཅིན། ཧོ་པེ་བཅས་ཀྱིས་བྱང་ཤར་ལ་ཁྱབ་འགྱེད་བྱེད་པའི་སྒོ་མོ་དང་མཚམས་ཚིགས་གྲོང་ཁྱེར་གལ་ཆེན། ཀྲུང་གོའི་ཧ་ཡང་ཐོན་རྫས་ཐོན་སྐྱེད་ལས་སྣོན་རྟེན་གཞི་ཆེ་ཤོས། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲུ་སྣུམ་ལས་སྣོན་རྟེན་གཞི་ཆེ་ཤོས་བཅས་ཡིན་པས“འཁོར་ལོའི་བཟོ་སྐྲུན་གྲོང་ཁྱེར”ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན།
གཞི་རྩའི་གནས་ཚུལ།

རྒྱ་ཡིག་གི་མིང་།
秦皇岛
ཕྱི་ཡིག་གི་མིང་།
Qinhuangdao/Chinwangtao/Циньхуандао
སྲིད་འཛིན་ས་ཁོངས་ཀྱི་རིགས་དབྱེ།
ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར།
ཁོངས་གཏོགས་ས་ཁུལ།
ཀྲུང་གོའི་ཧྭ་པེ་ས་ཁུལ།
མངའ་ཁོངས།
ཆུས4དང་། རྫོང2རང་སྐྱོང་རྫོང1བཅས་ཡོད།
སྲིད་གཞུང་གནས་ཡུལ།
མཚོ་ཁའིས་ཁུལ་གྱི་ཚུའེ་གླིང་ཕྲན་གྱི་ཁྲོམ་གཞུང་ཨང1(ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་གྲོང་མིའི་ལྟེ་གནས)
གནས་ཡུལ།
ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཤར་རྒྱུད་དང་། བྱང་དུ་ཡན་ཧྲན་དང་། ལྷོ་རུ་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ།
རྒྱ་ཁྱོན།
སྟོང་སྨི་གྲུ་བཞི་མ7813ཡོད།
མི་གྲངས།
ཁྲི314.63ཡོད།
མཛེས་ལྗོངས་གྲགས་ཅན།
ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མས་དྲང་སྲོང་མཚོར་འཛུལ་ས། པེ་ཏའེ་ཧོ། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོ། ཡུས་ཚུའེ་གླིང་ཕྲན། གསེར་གྱི་མཚོ་འགྲམ། མེས་པོའི་རི་བོ། ཅའོ་ཧྲན་རི་བོ་བཅས་ཡོད།
ས་ཁོངས་ཁ་པར་ཨང་རྟགས།
(+86)0335
སྦྲག་སྲིད་ཨང་རྟགས།
066000
སྲིད་འཛིན་ཚབ་ཨང་།
130300
རླངས་འཁོར་ཚབ་ཨང་།
ཅི(冀)C
ནམ་ཟླ།
དྲོད་རྒྱུད་དུས་རླུང་ནམ་ཟླ།
གནམ་གྲུ་ས་ཚིགས།
ཆིན་ཧོང་ཏའོ་པེ་ཏའེ་ཧོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་གནམ་གྲུ་ཐང་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཧྲན་འགག་སྒོའི་གནམ་གྲུ་ཐང་།
མེ་འཁོར་ས་ཚིགས།
ཆིན་ཧོང་ས་ཚིགས།
དཀར་ཆག
1   ​ངོ་སྤྲོད།
2   ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ།
3   ས་མིང་འབྱུང་ཁུངས།
4   སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ།
4.1 དབྱེ་མཚམས་འཕེལ་རིམ།
5   ཁུལ་ཁོངས་གནས་ཚུལ།
6   ས་ཁམས་ཁོར་ཡུག
6.1 གནས་སའི་ཡུལ་ཁོངས།
7   རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས།
7.1 ཆུའི་ཐོན་ཁུངས།
7.2 རྒྱ་མཚོའི་ཐོན་ཁུངས།
7.3 གཏེར་རྫས་ཐོན་ཁུངས།
7.4 སྲོག་ཆགས་ཐོན་ཁུངས།
7.5 རྩི་ཤིང་ཐོན་ཁུངས།
8   མི་གྲངས།
9   ཆབ་སྲིད།
10   དཔལ་འབྱོར།
10.1 གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།
11   སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན།
11.1 སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག
11.2 ཚན་རིག་ལག་རྩལ།
11.3 རིག་གནས་ལས་དོན།
11.4 ལུས་རྩལ་བྱ་གཞག
11.5 སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན།
11.6 སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་།
11.7 ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་།
11.8 ཚོགས་འགྲེམ།
12   འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན།
13   རིག་གནས།
13.1 ཁྱད་རྫས།
14   ཡུལ་སྐོར།
15   མཛེས་ལྗོངས།
16   མི་སྣ་གྲགས་ཅན།
17   གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཟི་བརྗིད།
1 ​ངོ་སྤྲོད།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་བསྡུས་མིང་ལ“ཆིན”ཞེས་འབོད་ཅིང་། མིང་གཞན་ལ་ཀང་ཁྲེང་དང་ལིན་ཡུས་ཟེར། འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་གྲགས་ཅན། གོ་ལ་ཧྲིལ་པོའི་ཚ་གཡོལ་གྲོང་ཁྱེར་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན། རྒྱལ་ཡོངས་རང་བཞིན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་འགྲིམ་འགྲུལ་ལྟེ་གནས། ཀྲུང་གོའི་མཚོ་འགྲམ་གྲོང་ཁྱེར། ཀྲུང་གོའི་ཁག་དང་པོའི་མཚོ་རྒྱུད་སྒོ་འབྱེད་གྲོང་ཁྱེར་ཟེར། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཤར་རྒྱུད་དུ་གནས་པ་དང་། ལྷོ་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོ་དང་འབྲེལ་བ། བྱང་ཡན་ཧྲན་རི་བོ་དང་ཤར་ལིའོ་ཉིན་དང་འབྲེལ་ཡོད། ནུབ་པེ་ཅིན་དང་ཐེན་ཅིན་དང་ཐག་ཉེ། 《ལང་ཐའོ་ཧྲ་པེ་ཏའེ་ཆུ་བོ》ཞེས་པའི་དབང་གིས་སྐད་གྲགས་གང་སར་ཁྱབ། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་རྒྱལ་སའི་དཔལ་འབྱོར་ཁུལ་གྱི་བྱེད་ནུས་ཁུལ་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། པེ་ཅིང་དང་། ཐེན་ཅིན། ཧོ་པེ་བཅས་ཀྱིས་བྱང་ཤར་ལ་ཁྱབ་འགྱེད་བྱེད་པའི་སྒོ་མོ་དང་མཚམས་ཚིགས་གྲོང་ཁྱེར་གལ་ཆེན། ཀྲུང་གོའི་ཧ་ཡང་ཐོན་རྫས་ཐོན་སྐྱེད་ལས་སྣོན་རྟེན་གཞི་ཆེ་ཤོས། བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་འབྲུ་སྣུམ་ལས་སྣོན་རྟེན་གཞི་ཆེ་ཤོས་བཅས་ཡིན་པས“འཁོར་ལོའི་བཟོ་སྐྲུན་གྲོང་ཁྱེར”ཞེས་གྲགས་པ་ཡིན།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་གྲགས་ཅན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གིས་ཤར་ཕྱོགས་སུ་མྱུལ་ནས་གནས་འདིར་མི་མངགས་ཏེ་རྒྱ་མཚོ་ནས་དྲང་སྲོང་འཚོལ་དུ་བཅུག་པས་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་དང་། དེ་ནི་ཀྲུང་གོའི་གོང་མའི་མཚན་ལ་བརྟེན་ནས་མིང་དུ་གྲགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཉེ་རབས་ཀྱི་ཡུལ་སྐོར་ལས་རིགས་ཀྱི་འབྱུང་གནས་ཡིན་ཞིང་། དེའི་ནང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པའི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་འདུས་ཡོད་པ་དང་གནམ་གཤིས་དྲོ་པོ་ཡོད་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱི་ནང་དུ་སྐད་གྲགས་ཆོད་པའི་ཡུལ་སྐོར་སྤྲོ་གསེང་བྱ་ཡུལ་ཞིག་ཡིན་པ་དང“ལྷ་ཡུལ་གྱི་གྲོང་ཁྱེར”ཞེས་པའི་མཚན་སྙན་ཡོད། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་གསར་གཏོད་རྣམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན་པའི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ལ་མཐོ་རིམ་སློབ་གླིང13ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་དམིགས་བསལ་ཕོགས་སྣོན་ལོངས་སྤྱོད་བྱེད་མཁན་རིགས་གཅིག་མཁས་པ་བརྒྱད་ཅུ་ལྷག་ཡོད་པ། སློབ་གྲྭར་ཡོད་པའི་སློབ་ཆེན་སློབ་མ་ཁྲི15ཡོད་པ། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་འདུས་ཚད་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོ་ཡིན།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གླིང་ཕྲན་ནི་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་འཁོར་ས་ཁུལ་གྱི་གྲུ་ཁའི་གྲོང་ཁྱེར་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཧྭ་བྱང་དང་། བྱང་ཤར། ནུབ་བྱང་ས་ཁུལ་བཅས་ཀྱི་མཚོ་ཐོག་ནས་འགྲོ་འོང་བྱེད་ས་གལ་ཆེན་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། པེ་ཅིང་དང་། ཐེན་ཅིན། ཧོ་པེ་བཅས་མཐུན་སྦྱོར་འཕེལ་རྒྱས་དང་བྱང་ཤར་བཟོ་ལས་རྟེན་གཞི་རྙིང་པ་དར་རྒྱས་གཏོང་བའི་རྒྱལ་ཁབ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་འཐབ་ཇུས་ཀྱི་སྣོལ་གནས་ཤིག་རེད། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲུ་ཁ་ནི་ཀྲུང་གོའི་རང་བརྟེན་ཚོང་འགྲུལ་འགག་སྒོ་སྔ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་དང་། མིག་སྔར་འཛམ་གླིང་ཐོག་གི་ནུས་རྒྱུ་ཕྱིར་གཏོང་གྲུ་ཁ་ཆེ་ཤོས་དེ་ཡིན་པ་དང་དེར་རྒྱལ་དམངས་དཔལ་འབྱོར་གྱི“གནམ་གཤིས་དྭངས་ཆས”ཞེས་འབོད་ཀྱི་ཡོད།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ལ་དེ་སྔ་ཀྲུང་གོའི་མཚོ་འགྲམ་གྲོང་ཁྱེར་ཡག་ཤོས་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྣོད་བཅུད་ཤེས་དཔལ་གྲོང་ཁྱེར་ཡག་ཤོས་བཅུ། ཀྲུང་གོའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་སྡོད་གནས་འཚམ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར། ཀྲུང་གོའི་སྤྲོ་གསེང་གྲོང་ཁྱེར་ཡག་ཤོས། ཀྲུང་གོའི་གཅེས་སེམས་ལྡན་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར། ཀྲུང་གོའི་བདེ་སྐྱིད་ལྡན་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་སོགས་ཀྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་གྱིས་པེ་ཅིན་གྱི་ཨེ་ཤ་ཡའི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དང་པེ་ཅིན་ཨོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ནི་ཀྲུང་གོའི་ཨོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དང་ཨེ་ཤ་ཡའི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱིས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་པུ་ཡིན། སྤྱི་ལོ2017ལོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་ཡོད། སྤྱི་ལོ2018ལོར་རྒྱལ་ཁབ་ནགས་ཚལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མཚན་སྙན་ཐོབ་པ་རེད།

2 ལོ་རྒྱུས་འཕེལ་རིམ།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་ནི་ལོ་རྒྱུས་ཡུན་རིང་ལྡན་པའི་གནའ་མཁར་ཞིག་ཡིན། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི215ལོར་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་ཤར་ལ་སྐོར་ནས“ཏན་ཧྲི”ཞེས་པ་དེའི་མིང་ལ་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཞེས་བཏགས།

ལུའུ་ལུང་རྫོང་ཝུའུ་ཧྲན་ཁ་སི་ཐེ་བྲག་ཕུག་ནས་ཐོན་པའི་རིག་དངོས་ལས་ལོ་ཁྲི་ལྔ་དང་དྲུག་འབུམ་ཡན་གྱི་གོང་དུ་དེ་གར་མིའི་རིགས་འཚོ་སྡོད་བྱེད་ཀྱི་ཡོད་པ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ཆུས་མེང་ཅང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ཞའོ་མའོ་ཧྲན་རྡོ་ཆས་གསར་པའི་རྗེས་ཤུལ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ཆུས་ཀའོ་ཅན་ཀྲོང་གི་དམག་དཔོན་ཐའེ་ཞིན་རྡོ་ཆས་གསར་པའི་གནའ་ཤུལ་བཅས་ཀྱི་ཐོག་ནས་རྡོ་ཆས་གསར་པའི་དུས་རབས་ར་སྤྲོད་བྱས་ཡོད། དེ་གའི་མེས་པོས་སྔོན་ཐོན་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་ཡོ་བྱད་ཁོང་དུ་ཆུད་ནས་རིག་གནས་ཅུང་མཐོན་པོ་བཏོད་ཡོད།

ཡིག་ཐོག་ཏུ་བཀོད་པ་ལྟར་ན། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་མངའ་ཁོངས་སུ་ཆེས་སྔ་བའི་ས་མིང་ནི《ཡུས་ཀུང》ཁྲོད་དུ་བཀོད་པའི་རྡོ་ཡིན་ལ། ཅི་ཀྲོའུ་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། གནའ་བོའི་ཡན་ཧྲི་ས་ཁུལ་དུ་གནས་པའི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཧྲང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དཔལ་ཡོན་དར་ཞིང་རྒྱས་པའི་ཁེར་སྨྱུག་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རྒྱལ་ས་ནི་དེང་གི་ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད། ཚོང་རྩ་མེད་དུ་བཏང་རྗེས་སྨྱུག་ཁེར་ཡང་ཀྲུའུ་རྒྱལ་རབས་ལ་དབང་བ་དང་། སྤྱི་ལོའི་སྔོན་གྱི664ལོར་སླེབས་སྐབས་ཁེར་སྨྱུག་བསྣུབས་པ་དང་ཁེར་སྨྱུག་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིས་ལོ་ངོ1100ལྷག་ཙམ་བརྒྱུད་ཡོད། ཀུའུ་ཀྲུའུ་ནི་བྱང་ཤར་གྱི་གནའ་བོའི་རྒྱལ་ཁབ་ཡིན།

ལོ6000གོང་གི་ཧུང་ཧྲན་རིག་གནས་ཚོང་རིགས་ནས་མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྤྱི་ལོ1381ལོའི་གོང་གི་ལོ4000ལྷག་ཙམ་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ས་ཁུལ་ནི་ཐོག་མཐའ་བར་གསུམ་དུ་ལེའོ་ཤིས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་མིང་ཧྲན་འགག་སྒོས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་དང་བྱང་ཤར་དུམ་བུར་བཅད་མོད། འོན་ཀྱང་རིག་གནས་ཐད་སྔར་བཞིན་བྱང་ཤར་གྱི་ལེའོ་ཤིས་རིག་གནས་རེད།

ཧྲང་ཀྲོའུ་ཡི་དུས་སྐབས་སུ་ཀུའུ་ཀྲུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལྟེ་བའི་ས་ཁོངས་ཡིན་པ་དང་། ཁྲུན་ཆིའུ་དུས་སྐབས་སུ་ལུད་བསྣུབས་པ་དང་། ལུད་པ་ཡན་རྒྱལ་ཁབ་ལ་བྲོས་ཤིང་། ཡན་ཙི་ཡིས་ས་དེར་ལུད་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་བསྐྲུན་དུ་བཅུག ཀྲན་གོའི་དུས་སྐབས་སུ། ས་ཆ་འདི་ནི་ཡན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ལའོ་ཞི་ཅུན་དུ་གཏོགས། ཆིན་རྒྱལ་རབས་དང་ཧན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སྐབས་སུ། འདི་ནི་ཤར་དུ་མཇལ་སྐོར་དང་དམག་མིས་ངེས་པར་དུ་བརྒྱུད་དགོས་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན། ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གིས་ཐེངས་བཞི་བར་རྡོ་བླངས་ནས་རྡོ་བརྐོས་ནས་རྡོ་བརྐོས་པ། ཡན་རེན་ལུའུ་ཧྲེང་དང་། ཧན་ཧྲེང་། ཧོའུ་ཀུང་། ཧྲི་ཧྲེང་སོགས་ཧྥང་ཧྲི་རྒྱ་མཚོར་ཕྱིན་ནས་དྲང་སྲོང་བ་དང་འཆི་མེད་སྨན་སོགས་བཏང་བས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ལ་དུས་དེ་ནས་བཟུང་མིང་དེ་ལྟར་ཐོགས་པ་རེད།

ཁྲུན་ཆིའུ་ཀྲན་གོའི་དུས་སུ། འདི་ནི་ཁུག་རྟ་ཡིན། ཧྥེ་ཙི་པིན་ཡན་དེང་གི་ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་ནུབ་བྱང་དུ་ཧོའུ་རྒྱལ་ཁབ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་། ཡན་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཆེས་འབྱོར་ཕྱུག་ལྡན་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཏུ་གྱུར།

གོང་མ་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གིས་ཀྲུང་གོ་གཅིག་གྱུར་བྱས་པ་དང་། གནམ་འོག་གི་ཅུན་སོ་དྲུག་བགོས་ཤིང་། ས་ཆ་འདི་ནི་ལིའོ་ཞི་ཅུན་དུ་གཏོགས།

ཧན་ནུབ་མའི་དུས་སུ་ཡིའུ་ཀྲོའུ་རུ་གཏོགས། ཧྥུ་ཉིན་གྱི་བྱང་རྒྱུད་དང་ཆིན་ལུང་ནི་པེ་ཕིན་ཅུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཧྥུ་ཉིན་གྱི་མཁར་གྱི་ནུབ་ངོས་སུ་ཆི་ཁྲེང་རྫོང་སྐྱོང་བཙུགས་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་དང་། ཁྲང་ལི། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལིའོ་ཞི་ཅུན། ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལུད་རྫས་འཛུགས་རྒྱུ་དཔེར་ན་རྫོང་གིས་སྐྱོང་རྒྱུ་དང་། ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་ཆི་རྫོང་བཙུགས་ནས་སྐྱོང་རྒྱུ།

ཧན་རྒྱལ་རབས་ཤར་མ་ནས་རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་ཝེ་དང་། དེ་ནས་ཅིན་རྒྱལ་རབས་ནུབ་མའི་བར་དུ། ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་ཚང་མ་ཡིའུ་ཀྲོའུ་ལིའོ་ཞི་ཅུན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས། ཧན་ཤར་མ་ནི་སྔོན་ཆད་དེང་གི་ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལུད་རྫས་འཛུགས་པ་དཔེར་ན་རྫོང་གིས་སྐྱོང་བ་དང་། ཧྥུ་ཉིན་ཡུས་ཀོན་གྱི་ས་ཆར་ལིན་ཡུས་རྫོང་གིས་སྐྱོང་བ་རེད། ནུབ་རྒྱུད་ཀྱི་ལུད་རྫས་རྫོང་དང་། ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་རྫོང་དུ་གཏོགས་པ་ཡིན། རྒྱལ་ཁབ་གསུམ་གྱི་ཝེ་ཧྲི་ཡི་སྐབས་སུ། ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལུད་རྫས་འཛུགས་པ་དཔེར་ན་རྫོང་གིས་སྐྱོང་བ་དང་། མཁར་ཤར་དུ་ལིའོ་ཞི་ཅུན་དང་དབྱང་ལེ་རྫོང་གིས་སྐྱོང་བ་རེད། ཅིན་རྒྱལ་རབས་ནུབ་མའི་སྐབས་སུ་ཅུན་ཀྲི་ཧོ་དབྱང་ལེ་རྫོང་གིས་སྐྱོང་རྒྱུ་དེ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཤར་ངོས་སུ་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ལུད་རྒྱག་པ་དཔེར་ན་རྫོང་གིས་སྐྱོང་བ་དང་། ཡུས་ཀོན་ཁུལ་དུ་ལིན་ཡུས་གྲོང་རྡལ་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། དེང་སང་ལུའུ་ལུང་གི་བྱང་རྒྱུད་དང་ཆིན་ལུང་གི་ས་ཆ་མང་ཆེ་བ་ནི་རྫོང་གི་ས་ཆར་ལུད་རྒྱག་གི་ཡོད་པ་དང་། ཁྲང་ལིའི་ནུབ་རྒྱུད་ནི་ཧའེ་དབྱང་ས་ཁུལ་དང་དེ་བྱིངས་དབྱང་ལེ་རྫོང་གི་ས་ཆ་རེད།

ཅིན་རྒྱལ་རབས་ཤར་མའི་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་དྲུག་གི་སྐབས་སུ། ས་ཆ་འདི་ནི་སྔ་རྗེས་སུ་ཆན་ཡན་དང་། ཆན་ཆིན། ཧོའུ་ཡན། པེ་ཡན་བཅས་ཀྱི་ལིའོ་ཞི་ཅུན་ཡིན་པ་དང་། ཅུན་ཀྲི་ནི་ཧྥུ་ཉིན་མཁར་གྱི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ཡོད། རྒྱལ་རབས་ལྷོ་མ་དང་བྱང་མའི་དུས་སུ་ཕིན་ཀྲོའུ་ལ་དབང་བ་ཡིན། ཝེ་བྱང་མ་ནི་ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཕིང་ཀྲོའུ་དང་། ལིའོ་ཞི་ཅུན། ཧྥེ་རུའུ་རྫོང་སྐྱོང་། ལུའུ་ལུང་མཁར་དུ་པེ་ཕིང་ཅུན་དང་ཞིན་ཁྲང་རྫོང་སྐྱོང་བཅས་བཙུགས་ཡོད། ཧྥུ་ཉིན་གྲོང་ནུབ་ཏུ་དབྱང་ལེ་རྫོང་བཙུགས་ཡོད། ཝེ་ཤར་མར་སྔར་བཞིན་ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཕིན་ཀྲོའུ་དང་ལིའོ་ཞི་ཅུན་གྱིས་སྐྱོང་རྒྱུ་དང་། ཀྲོའུ་ཅུན་གྱིས་གྲོང་ཁྱེར་གཅིག་སྐྱོང་རྒྱུ། ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་པེ་ཕིན་ཅུན་གྱིས་སྐྱོང་རྒྱུ་བཅས་བཀོད་ཡོད། ཆི་བྱང་མ་རུ་ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཀྲོའུ་སྐྱོང་བཙུགས་ཡོད་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་མཁར་དུ་ཅུན་སྐྱོང་བཙུགས་ཡོད་ལ། ཅུན་འོག་ཏུ་ཧྥེ་རུའུ་རྫོང་དང་ཞིན་ཁྲང་རྫོང་བཙུགས་ཡོད།

སུའེ་ཡིས་རྒྱལ་རབས་ལྷོ་བྱང་གཅིག་གྱུར་བྱས་ཏེ་གནམ་འོག་ཅུན་ང་བདུན་དུ་བགོས། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་དེང་གི་ཏའེ་ཧོ་དང་ཡུས་ཀོན་གཉིས་ཤར་ནུབ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད་པ་སྟེ། ཤར་ཕྱེད་དང་ཆིན་ལུང་ནི་ལིའོ་ཞི་ཅུན་གྱི་ལིའུ་ཁྲེང་རྫོང་གི་ས་ཁུལ་ཡིན་པ་དང་། ཅུན་རྫོང་ནི་ད་ལྟའི་ལིའོ་ཉིང་ཞིང་ཆེན་ཁྲའོ་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་སྐྱོང་རྒྱུ་དང་། ནུབ་ཀྱི་དམག་དཔུང་ཕྱེད་ཀ་ནི་ཐོག་མར་ཕིན་ཀྲོའུ་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ཞིན་ཁྲང་དང་ཧྥེ་རུའུ་རྫོང་གཉིས་བླངས་པ་དང་། ཁའེ་ཧོང་ཁྲི་ལོ་དྲུག(སྤྱི་ལོ586ལོ)དང་། ཡང་ལུད་ཞིན་ཁྲང་དུ་བཏང་བ་ལྟར་ཁའེ་ཧོང་ཁྲི་ལོ་བཅོ་བརྒྱད(སྤྱི་ལོ598ལོ)བར་གྱི་མིང་དེ་ལུའུ་ལུང་ཞེས་པར་བསྒྱུར། ཅུན་རྫོང་སྐྱོང་ཞེས་པ་དེང་གི་ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཙུགས་ཡོད།

ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ་ཁུལ་གཉིས་སུ་དབྱེ་ཡོད། ཡུས་ཀོན་གྱི་ནུབ་ངོས་ནི་ཧོ་པེའི་ཏའོ་ཕིན་ཀྲོའུ་ཡིན་པ་དང་། ཐང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་འགོར་པེ་ཕིན་ཅུན་ཡིན་པ། ཝུའུ་ཏེ་ཁྲི་ལོ་གཉིས(སྤྱི་ལོ619ལོ)ཡིན་པ་དེ་ཕིན་ཀྲོའུ་ཞེས་པར་བསྒྱུར་ཞིང་། ཀྲི་པུའུ་ཞེས་པ་དེ་དེང་གི་ལུའུ་ལུང་ཁྲེང་དུ་བཙུགས་ཡོད་ཅིང་། ལིན་ཡུས་རྫོང(ཀྲི་ཁང་ནི་ཧྥུ་ཉིན་ཡུས་ཀོན་དུ་ཡོད་པ)དང་། ལོ་དེར་ཧྥེ་རུའུ་ལུའུ་ལུང་ཞེས་པར་བསྒྱུར་ནས་ཧྥུ་ཉིང་རྫོང(སྐྱོང་གནས་ཧྥུ་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད)དུ་བསྒྱུར།

ཝུའུ་ཏེ་ཁྲི་ལོ་བདུན་པར་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་ཡུས་དང་ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་ལ་འབྱོར་ནས་ལུའུ་ལུང་རྫོང་ལ་དབང་ཞིང་། ཀྲེན་ཀོན་ཁྲི་ལོ་བཅོ་ལྔ(སྤྱི་ལོ641ལོ)ཡིན་པ་དང་། དེ་ནས་ཡང་ཡུས་རྫོང་ལ་འབྱོར་ཞིང་། བསྐལ་ཁྲི་ལོའི་ཟླ2པར(སྤྱི་ལོ697ལོ)ཧྲི་ཁྲེང་རྫོང་དུ་མིང་བསྒྱུར་ཅིང་། ཐེན་པའོ་ཁྲི་ལོ་གཉིས(སྤྱི་ལོ742ལོ)ཡིན་ཞིང་། ཕིན་ཀྲོའུ་དེ་པེ་ཕིན་ཅུན་དུ་བསྒྱུར། ཆན་ཡོན་ཁྲི་ལོ་དང་པོར(སྤྱི་ལོ778ལོ)སླར་ཡང་ཕིན་ཀྲོའུ་རུ་བསྒྱུར། ཁའེ་ཡོན་གྱི་ལོ་གཉིས(སྤྱི་ལོ714ལོ)ནས་ཁའེ་པའོ་ལོ་གཉིས(སྤྱི་ལོ743ལོ)བར་ལུའུ་ལུང་གྲོང་དུ་ཐོག་མར་ཨན་ཏུང་ཏུའུ་ཧུའུ་ཧྥུ་ཞེས་པ་བཙུགས་པ་དང་། ཁའེ་པའོ་ཁྲི་ལོ་གཉིས(སྤྱི་ལོ743ལོ)ལུའུ་ལུང་ཅུན་དུ་བསྒྱུར། ཡུས་ཀོན་ཤར་ངོས་དང་ལྕགས་རི་རིང་པོ་བྱང་ཕྱོགས་ནི་ཧོ་པེའི་ཏའོ་ཡིང་ཀྲོའུ་ལིའུ་ཁྲེང་རྫོང་གི་ས་ཁུལ་ཡིན་པ་དང་། ཀྲོའུ་དང་རྫོང་སྐྱོང་ནི་ད་ལྟའི་ལིའོ་ཉིང་ཞིང་ཆེན་ཁྲའོ་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཉེ་འདབས་སུ་ཡོད། དེ་རིང་ཡུས་ཀོན་གྱིས་ཡུས་ཀོན་གྲོང་ཁྱེར་བསྲུངས།

མི་རབས་ལྔ་དང་རྒྱལ་ཁབ་བཅུ་ནི་དབྱིན་ཀྲོའུ་དང་ཕིན་ཀྲོའུ་ཡི་ས་ཆ་ཡིན། ལིའང་ཧོ་ཐང་གི་སྐབས་སུ། ལུའུ་ལུང་མཁར་དུ་ཕིང་ཀྲོའུ་དང་ལུའུ་ལུང་རྫོང་བཙུགས། ཐུང་ཀོང་ལོ་གསུམ(སྤྱི་ལོ925ལོ)ཆི་ཏན་གྱིས་ཡིང་དང་ཕིང་ཀྲོའུ་བཟུང་ཞིང་། ཅིན་དང་། ཧན། ཀྲོའུ་བཅས་ཀྱི་དུས་སུ་ཆི་ཏན་གྱི་གཞི་འཛིན་ས་ཡིན་པ་དང་། ཕྱིས་སུ་ཆི་ཏན་གྱིས་རྒྱལ་མིང་ལིའོ་ལ་བསྒྱུར།

ལིའོ་ཉིན་གྱི་སྐབས་སུ་ཡུས་ཀོན་དང་ཏའེ་ཧོ་ཡི་ནུབ་ཕྱོགས་སུ་ནན་ཅིན་གྱི་ལམ་དུ་གཏོགས་ཤིང་། ལུའུ་ལུང་མཁར་དུ་ཕིན་ཀྲོའུ་དང་ལུའུ་ལུང་རྫོང་གིས་སྐྱོང་རྒྱུ་དང་། ལིའོ་ཞིན་དམག་ཀྱང་བཙུགས། ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡིང་ཀྲོའུ་དང་ཀོང་ཉིང་རྫོང་བཙུགས་ནས་སྐྱོང་བ་མ་ཟད། ཁྱིམ་མཚེས་མཚོ་དམག་བཙུགས། ལུའུ་ལུང་མཁར་གྱི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་ཝང་ཏུའུ་རྫོང་གིས་སྐྱོང་བ། ཧྥུ་ཉིན་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཞིན་ཨན་གྲོང་བརྡལ་ཡིན། ཡིང་ཀྲོའུ་དང་རྫོང་ཁག་ཚང་མ་ཕིན་ཀྲོའུ་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཡུས་ཀོན་དང་ཏའེ་ཧོ་ཡི་ཤར་ངོས་དང་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀྲུང་ཅིན་ལམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོར་ཀྲོའུ་དང་མིང་རྫོང་དུ་གནས་སྤོས་ནས་བཅོས་སྐྱོང་བྱས་པ་མ་ཟད། ཞིན་ཧྲན་དམག་བཙུགས། ཧྥུ་ཉིང་ཧའེ་དབྱང་གྲོང་རྡལ་དུ་རུན་ཀྲོའུ་དང་ཧའེ་དབྱང་རྫོང་བཙུགས་པ་མ་ཟད། ཧའེ་དབྱང་དམག་ཀྱང་བཙུགས།

ཅིན་གྱིས་ལིའོ་བསྣུབས་རྗེས། ད་ལྟའི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཅིན་ཏི་ཡིན། ཡུས་ཀོན་དང་ཏའེ་ཧོ་ནུབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ཀྲུང་ཏུའུ་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཕིན་ཀྲོའུ། ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕིན་ཀྲོའུ་དང་ལུའུ་ལུང་རྫོང་གི་ཀྲི་བཙུགས་པར་མ་ཟད། ཞིན་ཕིན་དམག་དཔུང་སྲུང་སྡོད་ཀྱང་བྱས་པ་དང་། ཅིན་ཁྲུའུ། ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར་ནི་སྔར་བཞིན་ཀོང་ཉིང་རྫོང་གིས་སྐྱོང་ཞིང་། ཏ་ཏིང་ཁྲི་ལོ་ཉེར་དགུར(སྤྱི་ལོ1189ལོ)ཁྲང་ལི་རྫོང་ཞེས་མིང་བསྒྱུར་ཡོད། ལོ་དེར་ཞིན་ཨན་གྲོང་བརྡལ་ཧྥུ་ཉིན་རྫོང(སྐྱོང་གནས་དེང་གི་ཧྥུ་ཉིན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད)དང་། ལིའོ་ཉིན་གྱི་ཝང་ཏུའུ་རྫོང་སྔར་བཞིན་རང་སོར་བཞག་པ་དང་། ཅིན་ཏ་ཏིང་ཁྲི་ལོ་བདུན(སྤྱི་ལོ1167ལོ)ཡིན་ཞིང་། མིང་ལ་ཧའེ་ཧྲན་རྫོང་ཞེས་པར་བསྒྱུར། ཡུས་ཀོན་དང་ཏའེ་ཧོ་ཤར་ཕྱོགས། ལྕགས་རི་རིང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་བཅས་པེ་ཅིན་ལམ་གྱི་རུའེ་ཀྲོའུ་རུ་གཏོགས་ཤིང་། དེང་སྐབས་ཧྥུ་ཉིང་ཧའེ་དབྱང་གྲོང་རྡལ་དུ་ཧའེ་དབྱང་རྫོང་གིས་སྐྱོང་རྒྱུ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ནི་གནས་སྤོས་གྲོང་རྡལ་ཡིན།

ཡོན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་སུ། ཡུས་ཀོན་དང་ཏའེ་ཧོ་ནུབ་ཕྱོགས་ནི་ཀྲུང་ཧྲུའུ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཕིན་ཀྲོའུ་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཡོན་ཐའེ་ཙུའུ་ཁྲི་ལོ་བཅུ(སྤྱི་ལོ1215ལོ)ནས་ཕིན་ཀྲོའུ་ཞིན་ཕིན་གྱི་དམག་ལ་བསྒྱུར་ཏེ་ཞིན་ཕིན་གྱི་གཞུང་ལ་བསྐོས། ཀྲུང་ཐུང་ཁྲི་ལོ་དང་པོར(སྤྱི་ལོ1260ལོ)ཞིན་ཕིན་ཧྥུ་ཕིན་ལོན་ལམ་དུ་འཕར་བ་དང་། ཏ་ཏེ་ཁྲི་ལོ་བཞི་པར(སྤྱི་ལོ1300ལོ)གནས་དེར་རྟག་པར་ཆུ་སྐྱོན་ཡོང་གི་ཡོད་པས་ཕིན་ལོན་ལམ་དེ་ཡུང་ཕིན་ལམ་དུ་མིང་བསྒྱུར་ཅིང་། ལུའུ་ཀྲི་དང་ལུའུ་ལུང་རྫོང་གི་སྲིད་གཞུང་ཚང་མ་ད་ལྟའི་ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བཙུགས་ཡོད། ཡོན་ལོ་གཉིས་པ(སྤྱི་ལོ1265ལོ)བར་ཧྥུ་ཉིན(ད་ལྟའི་ཧྥུ་ཉིན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད)དང་ཧའེ་ཧྲན(དེ་སྔའི་ཧའེ་ཧྲན་རྫོང་གི་སྡོད་ཡུལ)གཉིས་ཁྲང་ལི་རྫོང(ད་ལྟའི་ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པ)དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་བ་དང་། ལོ་གཅིག་སོང་རྗེས་ཁྲང་ལི་རྫོང་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ་ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་དང་ཧའེ་ཧྲན་རྫོང་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། ཡོན་ལོ་བཞི་ལ་སླེབས་དུས་ཧྥུ་ཉིན་དང་ཧའེ་ཧྲན་ཞིང་ཆེན་ཁྲང་ལི་རྫོང་དུ་བཏང་བ་རེད། ཡོན་ལོ་བདུན་གྱི་རིང་ལ་ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་བསྐྱར་དུ་བཞག་པ་དང་། ཁྲང་ལི་དང་ཧའེ་ཧྲན་ཞིང་ཆེན་གཉིས་ཧྥུ་ཉིན་དུ་སླེབས་པ། ཡོན་ལོ་བཅུ་གཉིས་ཀྱི་རིང་ལ་ཡང་ཁྲང་ལི་རྫོང་དུ་བསྐྱར་དུ་བཙུགས་པ་དང་། ཡུས་ཀོན་དང་ཏའེ་ཧོ་ཡི་ཤར་ངོས་དང་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་བྱང་ཕྱོགས་ཀྱི་ལིའོ་དབྱང་ཞིན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཏ་ཉིང་ལམ་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ལྷོ་རྒྱུད་ནི་རུའེ་ཀྲོའུ་ཡི་སྤྱི་ཁྱབ་དོ་དམ་ལས་ཤག་གིས་དོ་དམ་བྱས་ཤིང་། ཧའེ་དབྱང་གྲོང་རྡལ་དུ་ཏ་ཉིང་ཧའེ་དབྱང་སྟོང་དཔོན་གྱི་སྡོད་གནས་བཀོད་སྒྲིག་བྱས། བྱང་རྒྱུད་ལུའུ་ཧྲན་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།

མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་འགོར། གནས་འདི་ནི་ཡུང་ཕིན་ལམ་ཡིན་པ་དང་། ཧྲན་ཏུང་ཞིན་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ཧུང་ཝུའུ་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པ(སྤྱི་ལོ1369ལོ)ཕིང་ལོན་ལམ་དུ་བསྒྱུར་ཏེ། པེ་ཕིན་ཞིན་ཞིང་ཆེན་དུ་བསྒྱུར། ཧུང་ཝུའུ་ཡིས་ལོ་བཞི་ལ་མིང་ཡུང་ཕིང་སྲིད་གཞུང་དུ་བསྒྱུར། ཡུང་ལེ་ཁྲི་ལོ་བཅུ་དགུ། ཀྲི་ལི་ཅིན་ཧྲི། སྲིད་གཞུང་གི་མངའ་འོག་ཏུ་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་ལུའུ་ལུང་རྫོང་དང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་བཅས་ཡོད་པ་དང་། རྫོང་སྐྱོང་ཚང་མ་ད་ལྟའི་རྫོང་གི་གྲོང་ཁྱེར་གནས་ཡུལ་དུ་ཡོད། དེའི་སྐབས་སུ། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་གི་མངའ་ཁོངས་ནི་ཤར་གྱི་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་འགག་སྒོའི་ཕྱི་རོལ་དང་། བྱང་གི་ཆིན་ལུང་རྫོང་གི་ལྷོ་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས། ཧུང་ཝུའུ་ཡིས་ལོ་བཞི་བར་ཧྥུ་ཀྲི་ནན་དུ་ཡུང་ཕིན་ཝེ་བཙུགས་པ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོར་ཧྲན་ཧའེ་སྲུང་བཙུགས། ཡུང་ལེ་ཁྲི་ལོ་དང་པོར(སྤྱི་ལོ1403ལོ)ཧྥུ་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་བྱང་ཕྱོགས་སུ་ཧྥུ་ཉིང་ཝེ་བཙུགས་པ་དང་། ཧྥུ་ཀྲི་བྱང་ཤར་དུ་ཏུང་ཧྲེང་གཡོན་སྲུང་བཙུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཧྥུ་ནན་དུ་ལུའུ་ལུང་ཝེ་གསར་འཛུགས་བྱས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཡུང་ཕིང་ཝེ་རུ་སོང་། ལུང་ཆིང་གིས་ལོ་གསུམ་གྱི(སྤྱི་ལོ1569ལོ)སླར་ཡང་ཡན་ཧོ་ཡི་སྒར་ལམ་དང་། ཐའེ་ཐོའུ་ཐོའུ་ཡི་ལམ། ཧྲི་མོན་ཀྲའེ་ལམ་དང་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ལམ་བཅས་བསྣན་པ་དང་། དེ་དག་ནི་ཅི་ཀྲོའུ་ཡི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་དང་། ལམ་ཁག་ཏུ་བཅའ་སྡོད་ཚན་ཅང་ཅུན1ཡོད།

ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་དེ་ནི་ཀྲི་ལི་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་ཀྱི་ཐུང་ཡུང་ཏའོ་ཡུང་ཕིན་ཧྥུ་ཡི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་གཞུང་སྐྱོང་དང་། ཁོངས་གཏོགས་ལུའུ་ལུང་རྫོང་དང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་བཅས་ཡོད་པ་དང་། རྫོང་སྐྱོང་ཚང་མ་ད་ལྟའི་རྫོང་མཁར་དུ་ཡོད། ཆན་ལུང་ཁྲི་ལོ་གཉིས་པར(སྤྱི་ལོ1737ལོ)ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོར་ལིན་ཡུས་རྫོང་བཙུགས་པ་དང་། ཧྥུ་ཉིང་གཙང་པོའི་ཤར་ཕྱོགས་ཀྱི་ས་ཆ་བཅད་ནས་ཡུས་རྫོང་དུ་ལོག ད་ལྟ་ཆིན་ལུང་མན་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་གི་ཤར་རྒྱུད་ལིན་ཡུས་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་དང་། དབུས་རྒྱུད་ནི་ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཤིང་། ནུབ་རྒྱུད་ནི་ཆན་ཨན་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་ཡོད། ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་འགོར། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོར་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་འགག་སྒོའི་འགོ་འཛིན་གཞོན་པ་བཙུགས་ནས་ཆིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་དུས་མཇུག་བར་ཡིན། དེ་དང་མཉམ་དུ་ད་དུང་ཧྲན་ཧའེ་ཝེ་དང་ཧྥུ་ཉིང་ཝེ་སོར་བཞག་བྱས། ཧྲུན་ཀྲི་ཁྲི་ལོ་དང་པོར(སྤྱི་ལོ1644ལོ)ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་གྲོང་རྡལ་གྱི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་མི་དང་། ཐའེ་ཐོའུ་ཡིང་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་བཅའ་སྡོད་དམག་དཔོན་གཞོན་པ་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ལམ་དང་། ཧྲི་མོན་ཀྲའེ་ལམ། ཡན་ཧོ་ལམ་བཅས་བརྟན་སྲུང་བྱས་ཤིང་། ཧྲུན་ཀྲི་ཡིས་ལོ་དྲུག(སྤྱི་ལོ1649ལོ)ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོའི་སྤྱི་ཁྱབ་དམག་མི་ཉུང་འཕྲི་བྱས་ནས་དམག་དཔོན་གཞོན་པ་བསྐོ་གཞག་བྱེད་རྒྱུ། ཧྲན་ཡུང་ཡིང་གིས་ངེས་མེད་རྒོལ་རྡུང་བྱས་ནས་ཧྲན་ཡུང་མཐུན་ཚོགས་ཀྱི་དམག་དཔོན་གཞོན་པར་བསྒྱུར། ཤན་འབྱེད་ཁང་གི་དམག་དཔོན་གཞོན་པ། ལས་ཁུངས་ཀྱི་འགོ་གཙོའི་འགོ་འཛིན་གཞོན་པ། ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ལམ་དང་། ཧྲི་མོན་གྲོང་ཚོའི་ལམ་དུ་ཞུགས་རྒྱུ་ཡིན་པ་དང་། ས་སེར་གླིང་དུ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ནས་སྤྱོད་ལམ་སྐྱོང་བ། ཁུག་རྟའི་སྒར་ལམ་དུ་ཞུགས་རྒྱུ་རེད། ཧྲུན་ཀྲི་ཁྲི་ལོ་བདུན་པར(སྤྱི་ལོ1650ལོ)ཧྥུ་ཉིན་ཝེ་ནི་ཧྲན་ཧའེ་ཝེ་རུ་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་བ་དང་། ཆན་ལུང་དུ་ལོ་གཉིས་རིང་ཧྲན་ཧའེ་ཝེ་དོར་བ་རེད། ཧྲུན་ཀྲི་ཁྲི་ལོ་དགུ་པར(སྤྱི་ལོ1652ལོར)ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོའི་དམག་དཔོན་གཞོན་པ་ཚང་མ་ཧྲན་ཡུང་ཞེ་ལ་དབང་བ་དང་། ཧྲུན་ཀྲི་རུ་སྲིད་ལོ་བཅུ་གསུམ་ལ་ཕུའུ་ཧོ་ཡིང་གི་ཏུའུ་སི་བཙུགས། ཏའོ་ཀོང་ཁྲི་ལོ་ཉེར་གསུམ་པ(སྤྱི་ལོ1843ལོ)ལ་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཏུའུ་སི་དེ་ངེས་མེད་རྒོལ་རྡུང་དུ་བསྒྱུར་པ་དང་། ཏའོ་ཀོང་སྲིད་ལོ་ཉེར་བརྒྱད་ལ་ཡུང་ཕིན་ཧྥུ་རུ་གནས་སྤོས་པ་རེད། ཀོང་ཞུས་ཁྲི་ལོ་ཉི་ཤུ་རྩ་བཞི(སྤྱི་ལོ1898ལོ)གཏེར་དོན་བློན་ཆེན་ཀྲང་དབྱི་ཞུས་ཀྱིས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཚོང་འགྲུལ་དུ་ཕྱེ་ཆོག་པ་དང་། རིམ་གྱིས་རྡོ་སོལ་སྐྱེལ་འདྲེན་གྲུ་ཁ་བསྐྲུན་པ་ནས་བཟུང་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་དཔལ་འབྱོར་འཕེལ་རྒྱས་མགྱོགས་ཙམ་བྱུང་།

ཀྲུང་ཧྭ་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་བཙུགས་རྗེས་ལུའུ་ལུང་རྫོང་ནས་འཐེན་རྒྱུ་དང་། ཡུང་ཕིན་ཧྥུ་དང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་། ལིན་ཡུས་རྫོང་བཅས་སོར་འཇོག་བྱ་རྒྱུ་དེ་ཐད་གཏོགས་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་རེད། མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་གསུམ་པར(སྤྱི་ལོ1914ལོ)ལུའུ་ལུང་རྫོང་གི་སྒྲིག་གཞི་བསྐྱར་གསོ་བྱས་པ་དང་། ཡུང་ཕིན་སྲིད་གཞུང་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་རྫོང་དང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་། ལིན་ཡུས་རྫོང་བཅས་ནི་ཀྲི་ལི་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཅིན་ཧའེ་ཏའོ་ཁོངས་སུ་གཏོགས། རྫོང་ཁག་ཚང་མ་ད་ལྟའི་རྫོང་མཁར་དུ་ཡོད་ཅིང་། བདག་སྤྲོད་བྱེད་ཁོངས་ནི་ཆིན་རྒྱལ་རབས་དང་མཚུངས། མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་བཅུ་བདུན་པ(སྤྱི་ལོ1928ལོར)ཅིན་ཧའེ་ཏའོ་ནས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ་ཀྲི་ལི་ཞིང་ཆེན་གྱི་མིང་དེ་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་ཞེས་པར་བསྒྱུར་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་རྫོང་དང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་། ལིན་ཡུས་རྫོང་བཅས་ཀྱི་ཐད་གཏོགས་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་ཡོད། ལོ་གཉིས་པ། མཚོ་འབྲུག་ཟུང་རིའི་གྲོང་རྡལ་དུ་བཙུགས་ནས་གཡུ་འབྲུག་རྫོང་དུ་བཙུགས་པ་རེད། མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་ཉེར་གཉིས་པ(སྤྱི་ལོ1933ལོར)ཏ་ཆི་ཙི་གྲོང་བརྡལ(ད་ལྟའི་ཆིན་ལུང་གྲོང་བརྡལ)དུ་ཆིན་ལུང་རྫོང་དངོས་སུ་བཙུགས་ནས་ཆན་ཨན་རྫོང་དང་། ཧྥུ་ཉིན། ལིན་ཡུས་བཅས་རྫོང་དཔོན་མཁར་གཉིས་ཀྱི་བྱང་ངོས་ཀྱི་ཆེས་མང་བ་ཆིན་ལུང་རྫོང་གི་ས་ཆ་ཡིན་ཞིང་། རེ་ཧོ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས། ལོ་དེར《ཐང་ཀུའུ་ཆོད་ཡིག》ལ་མིང་རྟགས་བཀོད་རྗེས། ས་ཆ་འདི་ནི་“དྲག་ཆས་མིན་པའི་ས་ཁུལ”ཟེར་བ་ཡིན།

མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་ཉེར་བཞི་པར(སྤྱི་ལོ1935ལོ)ཐུང་རྫོང་དུ“ཧོ་པེའི་ཤར་རྒྱུད་ཀྱི་གུང་འགོག་རང་སྐྱོང་སྲིད་གཞུང”རྫུས་མ་བཙུགས་པ་དང་། ལུའུ་ལུང་རྫོང་དང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་། ལིན་ཡུས་རྫོང་བཅས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པའི་རྫོང་ཁག་ཏུ་སྔ་རྗེས་སུ་རྫོང་སྲིད་གཞུང་རྫུས་མ་བཙུགས་པ་རེད། མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་སུམ་ཅུ་སོ་གཅིག་པར(སྤྱི་ལོ1942ལོ)བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་བ་ནས་བཟུང་ས་ཆ་འདིར་སྲིད་དབང་ཉིས་རྩེག་བཙུགས་པ་རེད། ཀྲུང་གོ་གུང་ཁྲན་ཏང་གི་འགོ་ཁྲིད་འོག་ཏུ། སྤྱི་ལོ1942ལོར་ཆིང(ལུང)ཧྥུ(ཉིང)ལིན(ཡུས)ལིན(ཡོན)ལིན(ཡོན)ལེན(ཡོན)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དོན་གཅོད་ཁང་དང་། ཧོ(ཨན)ལུའུ(ཨན)ཧྥུ(ཉིང)ཁྲང(ལི)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དོན་གཅོད་ཁང་སོགས་ལྗར་འགོག་དམངས་གཙོའི་སྲིད་དབང་བཙུགས། སྤྱི་ལོ1943ལོར། གོང་གསལ་མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་གི་དོན་གཅོད་ཁང་གཉིས་ཀྱིས་སོ་སོར་ཆིན(ལུང)ལིན(ཡོན)སུའེ(ཀྲུང)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དང་ལིན(ཡུས)ཧྥུ(ཉིན)ཁྲང(ལི)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་། ཆན(ཨན)ལུའུ(ཨན)ཧྥུ(ཉིང)ཁྲང(ལི)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དང་ཁྲང(ལི)ལེ་ཐིན)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་བཅས་བསྐྱར་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་དེའི་ཕྱི་ལོར་ ཡང་ཅན་ཧྥུ(ཉིན)ཁྲང(ལི)མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་ལུའུ་ནན་དོན་གཅོད་ཁང་གིས་ལོ་དེའི་ཟླ4པར་ལུའུ་ཧྥུ་ཁྲང་མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དེ་ལུའུ་ཧྥུ་ཁྲང་མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དུ་བསྒྱུར་རྒྱུ་དང་། ཨན་རྫོང་དུ་སྤོས། ལོ་མཇུག་ཏུ་ལུའུ་ཧྥུ་ཁྲང་ཆིང་མཉམ་འབྲེལ་རྫོང་དུ་བསྒྱུར།

སྤྱི་ལོ1945ལོའི་ཟླ9པར་རི་འགོག་དམག་འཁྲུག་ལ་རྒྱལ་ཁ་ཐོབ་རྗེས་རྫོང་ཁག་དང་མཉམ་འབྲེལ་གྱིས་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ཏེ་རྫོང་ཁག་གི་ལམ་ལུགས་སླར་གསོ་བྱས་པ་དང་། ཆིང་ལུང་རྫོང་ཨུད་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆིང་ལུང་གྲོང་རྡལ་དུ་བཙུགས་པ་དང་། དེ་རྗེས་ཧྲོང་ཧྲན་ཙི་ལ་སྤོས་པ་དང་སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ལོ་མཇུག་ཏུ་ཆིང་ལུང་གྲོང་རྡལ་དུ་སྤོས། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་ཨུ་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཆུ་བོ་གཏིང་ཟབ་ཏུ་བཙུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ཐའེ་ཡིང་དང་ཧོ་ཧྲི་ཧོ་རུ་གནས་སྤོར་བ་དང་། སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ལོ་འགོར་ཧྥུ་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཕྱིར་སྤོས། ལིན་ཡུས་རྫོང་ཏང་ཨུ་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་འགག་སྒོ་ནས་བཙུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་གྲོག་མ་ལུང་བར་སྤོས། སྤྱི་ལོ1948ལོར་ཧྥུ་ཉིང་ཧའེ་དབྱང་གྲོང་རྡལ་དུ་སྤོས། ཁྲང་ལི་རྫོང་ཨུད་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁྲང་ལིའི་ས་རྒོད་བོགས་ལེན་ཁང་བཙུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་ལེ་ཐིང་ཅང་ཀོ་གྲོང་དུ་སྤོས། སྤྱི་ལོ1948ལོར་ཁྲང་ལི་གྲོང་དུ་སྤོས། ལུའུ་ལུང་རྫོང་ཏང་ཨུ་དང་རྫོང་སྲིད་གཞུང་གིས་ལུའུ་ལུང་གྲོང་དུ་བཙུགས་པ་དང་། རྗེས་སུ་རྫོང་མཁར་ནས་གནས་སྤོར་བ་རེད།

སྤྱི་ལོ1945ལོའི་ཟླ11པར། གོ་མིན་ཏང་གི་དམག་དཔུང་གིས་བཅིངས་འགྲོལ་ས་ཁུལ་ལ་ཚུར་རྒོལ་བྱས་པ་དང་། ལིན་ཡུས་རྫོང་གིས་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་འགག་སྒོ་དང་ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་དུ་ཧྥུ་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར། ཁྲང་ལི་རྫོང་དུ་ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར། ལུའུ་ལུང་རྫོང་བཅས་སུ་སྔ་རྗེས་སུ་རྫོང་རྫུན་མའི་སྲིད་གཞུང་བཙུགས། གོང་གསལ་རྫོང་ཁག་ཚང་མར་ཆིན་ལུང་ནི་རེ་ཧོ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས་པ་ཕུད། དེ་བྱིངས་ཚང་མ་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་གཏོགས་ཡོད།

སྤྱི་ལོ1948ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་མངའ་ཁོངས་ཡོངས་རྫོགས་བཅིངས་འགྲོལ་བཏང་།

སྤྱི་ལོ1984ལོའི་ཟླ4པར། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ནི་ཀྲུང་གོས་སྔར་བས་སྒོ་ཕྱེ་བའི་མཚོ་རྒྱུད་གྲོང་ཁྱེར14ཡི་གྲས་སུ་གཏན་འཁེལ་བྱས།

སྤྱི་ལོ2008ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་སྤྱི་ལོ2008ལོའི་པེ་ཅིང་ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་གཉེར་རོགས་གྲོང་ཁྱེར་ཡིན་པའི་ངོས་ནས་འབྲེལ་ཡོད་ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་འགྲན་བསྡུར་གྲུབ་འབྲས་ཐོབ་པའི་ངང་གཉེར་བ་རེད།

3 ས་མིང་འབྱུང་ཁུངས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གླིང་ཕྲན་གྱི་འབྱུང་ཁུངས་ནི་དེང་གི་ཧའེ་ཀང་ཁུལ་གྱི་ཏུང་ཧྲན་ལ་ཟེར་བ་དང་། དེ་ནི་རླུང་ཟད་འཛེང་རྡོ་ལས་གྲུབ་པའི་བཤུ་ཟད་རང་བཞིན་གྱི་རི་བོ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། ས་བབ་མཐོ་ཚད་སྨི20ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ་དང་། ལོ་ངོ200ལྷག་གི་ཡར་སྔོན་དུ་ད་དུང་མིང་དོན་མཚུངས་པའི་གླིང་ཕྲན་ཞིག་ཡིན། དུས་རབས19པའི་དུས་མཇུག་ཏུ་གྲུ་ཁ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱེད་པ་དང་བསྟུན་ནས་གླིང་ཕྲན་དང་སྐམ་ས་འབྲེལ་ནས་སྐམ་ས་ཆེན་པོའི་ཆ་ཤས་ཤིག་ཏུ་གྱུར།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་ནི་ཆིན་ཧྲི་ཧོང་གི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་སྐོར་ཞིབ་བྱས་ནས་མིང་དུ་གྲགས་པ་རེད། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་མིང་ནི་ཆེས་ཐོག་མར་མིན་དབྱིན་ཙུང་ཐེན་ཧྲུན་ལོ་ལྔ་པར(སྤྱི་ལོ1461ལོ)དབྱང་ཅུས་ཀྱི《ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གླིང་ཕྲན》ཞེས་པའི་སྙན་ངག་ལས་མཐོང་རྒྱུ་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་“གནའ་བོའི་ཕོ་བྲང་ནི་སྤྲིན་དང་འབྲེལ་ནས་ཡོད་ཅིང་། ཐང་རྒོད་ནས་ཐུར་ལྟ་བྱེད”ཅེས་པའི་སྙན་ཚིག་ཡོད།

མིང་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཧུང་ཀྲི་ཁྲི་ལོ་བཅུ་བཞི་པར(སྤྱི་ལོ1501ལོ)《ཡུང་ཕིན་གྱི་གཞུང་གི་ལོ་རྒྱུས》ནང་དུ་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གླིང་ཕྲན་སྐོར་བཀོད་ཡོད་པ་སྟེ། “ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཧྥུ་ཉིན་རྫོང་གི་ཤར་ངོས་ཀྱི་ལེ་དབར་བདུན་ཅུ་ལ་ཡོད་པ་དང་། རི་བོ་རྒྱ་མཚོའི་ནང་དུ་ཡོད། ཝན་ལིའི་ལོ་ཟླའི་ནང་ཅང་དབྱི་ཁུའེ་ཡིས《ཁྲང་ཨན་གྱི་མགྲོན་པོ》ཞེས་པའི་ནང་དེ་བས་ཞིབ་ཅིང་ཕྲ་བ་ཞིག་བཀོད་ཡོད་པ་སྟེ། “ཀོན(ཧྲན་འགག་སྒོ)ལྷོ་ཕྱོགས་ལི་ལིའུ་ཧྲན་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་མཚོའི་ཐོག་འགྱིང་ངེར་གནས་པ། ཕྱོགས་བཞི་ཚང་མ་ཆུ་ཡིན་པས། ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་དུ་འབོད་ཀྱི་ཡོད། རྟ་ལས་བབས་ཏེ་ཕྱག་འཚལ། རྡོའི་སྟེང་ན་ཆིན་ཧོང་རྟ་ཡི་ཤུལ་ཡོད། མིང་ལ་ཆིན་ཧོང་རི་བོ་ཟེར། དེའི་རྗེས་སུ། ས་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་རིག་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ཁྲོད་དུ་ཟིན་ཐོ་མང་པོ་བཀོད་ཡོད། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་སྐབས་སུ་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གླིང་ཕྲན་ཞེས་པའི་བཤད་སྲོལ་ཡང་ཡོད། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གླིང་ཕྲན་ཞེས་པའི་མིང་ནི་ཁང་ཞི་ཡི་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི《ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་གི་ལོ་རྒྱུས》ཞེས་པར་གསལ། དེའི་ནང་“ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོའི་གླིང་ཕྲན་གྱིས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གླིང་ཕྲན་གྱི་ནོར་འཁྲུལ་ཤོར་བ་དང་། རྫོང་གི་ཤར་ངོས་སུ་ལེ་དབར་བདུན་ཅུ་ཙམ་ཡོད་ཅིང་། ཕྱོགས་བཞི་རུ་ཆུ་ཡིས་ཁེངས་ཤིང་། གླིང་ཕྲན་དེའི་དཀྱིལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཐང་ཐའེ་ཙུང་གིས་ཀའོ་ཀའོ་ལ་དཔུང་འཇུག་བྱས་ཏེ་དེ་གར་བསྡད་པ་དང་། གླིང་ཕྲན་སྟེང་གི་ལྕུག་ཕྲན་དུ་གསོན་པ་རེད། ངག་རྒྱུན་དུ་ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་རྒྱལ་པོ་མར་ཕྱག་འཚལ། ཆིན་ཝང་ཏའོ་ཞེས་པའི་ངག་རྒྱུན་དེ་ལི་ཧྲི་རྨིན་གྱིས་ཀའོ་ལི་བསྡུས་ནས་ཕྱིར་ལོག་པའི་ལམ་བར་ནས་ས་ཆ་འདི་དང་འབྲེལ་བ་ཡོད། དེ་ནས་བཟུང་མི་སེར་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་སྲིད་ལོ་བར་དུ། ས་གནས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་དེབ་ཐེར་དང་རིག་གནས་པ་རྣམས་ཀྱི་སྙན་རྩོམ་ནང་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་དང་ཆིན་ཝང་ཏའོ་གཉིས་མཉམ་དུ་བཀོལ་བ་རེད།

4 སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ།
4_1 དབྱེ་མཚམས་འཕེལ་རིམ།

སྤྱི་ལོ1948ལོའི་ཟླ11པར་ཆིན་ཡུས་གྲོང་ཁྱེར(ཆིན་ཧོང་ཏའོ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོ། པེ་ཏའེ་ཧོ་བཅས་ཚུད)བཙུགས།

ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར(ཐང་ཧྲན་ཀྲོན་ཡོན་ཀུང་ཧྲུའུ་སྡོད་གནས། ) ལིན་ཡུས་རྫོང་ནི་ཧྥུ་ཉིང་ཧའེ་དབྱང་གྲོང་རྡལ་དུ་ཡོད་པ་དང་། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་ནི་ཧྥུ་ཉིང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པ། ལུའུ་ལུང་རྫོང་ནི་ལུའུ་ལུང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཡོད་པ་བཅས་སྔ་གཞུག་ཏུ་འཛུགས་སྐྲུན་བྱས་ཤིང་། ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཐང་ཧྲན་ཀྲོན་ཆུས་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན།

སྤྱི་ལོ1949ལོའི་ཟླ3པའི་ཚེས11ཉིན། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོས་ལིའོ་ཞི་ཞིང་ཆེན་དུ་བགོས་ནས་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་གྲོང་ཁྱེར་བཙུགས། ཆིན་ཡུས་གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྒྱུར་ནས། ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཐད་སྐྱོང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བསྒྱུར། ཟླ6པར་ཁྲང་ལི་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱིར་འཐེན་བྱས་ནས་ཁྲང་ལི་རྫོང་དུ་བསྐྱོད། ཟླ7པར་ཆིང་ཕིང་རྫོང་དེ་གཡུ་འབྲུག་རྫོང་གི་ཁོངས་སུ་བཅུག་པ་དང་།

སྤྱི་ལོ1952ལོའི་ཟླ11པར་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་གྲོང་ཁྱེར་མེད་པར་བཟོས་ནས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁོངས་སུ་བགོས།

སྤྱི་ལོ1954ལོའི་ཟླ7པར་ལིན་ཡུས་རྫོང་མེད་པར་བཟོས་ནས་ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་དུ་ཟླ་སྒྲིལ་བཏང་།

སྤྱི་ལོ1956ལོའི་ཟླ1པོར་རེ་ཧོ་ཞིང་ཆེན་གྱི་སྒྲིག་གཞི་མེད་པར་བཟོས་པ་དང་། ཆིང་ལུང་རྫོང་ནི་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་ཁྲེང་ཏེ་ཀྲོན་ཆུས་སུ་གཏོགས།

སྤྱི་ལོ1958ལོའི་ཟླ4བར། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ཞིང་ཆེན་ཁོངས་གཏོགས་ཐང་ཧྲན་ཀྲོན་ཆུས་སུ་བསྒྱུར། ལོ་དེའི་ཟླ11པར། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སླེབས་པ་དང་། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་གི་དབྱང་ཧོ་ཆུ་བོའི་ནུབ་ཕྱོགས་ས་ཁུལ་དང་ལུའུ་ལུང་རྫོང་ཁྲང་ལི་རྫོང་དུ་སླེབས་པ་རེད། ལོ་དེར་ཐང་ཧྲན་ཀྲོན་ཧྲུའུ་ཁྲང་ལི་རྫོང་མཁར་ནས་ཐང་ཧྲན་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྤོས།

སྤྱི་ལོ1961ལོའི་ཟླ5པར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དང་། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་། ཁྲང་ལི་རྫོང་། ལུའུ་ལུང་རྫོང་བཅས་སྔར་གྱི་སྒྲིག་གཞི་སླར་གསོ་བྱས་ཤིང་། ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་ཐང་ཧྲན་ཀྲོན་ཆུས་ཀྱི་ཁོངས་གཏོགས་ཡིན།

སྤྱི་ལོ1963ལོར་ཆིང་ལུང་རྫོང་གི་ས་ཁོངས་ལྔ་བགོས་ཏེ་ཁོན་ཁྲིན་རྫོང་བཙུགས་པ་དང་། ཆིང་ལུང་རྫོང་སྔར་བཞིན་ཁྲེང་ཏེ་ཀྲོན་ཆུས་ཀྱི་ཁོངས་སུ་གཏོགས།

སྤྱི་ལོ1983ལོའི་ཟླ5བའི་ཚེས15ཉིན། ཐང་ཧྲན་ས་ཁུལ་མེད་པར་བཟོས་ཏེ། གྲོང་ཁྱེར་དོ་དམ་རྫོང་གི་སྒྲིག་སྲོལ་ལག་བསྟར་བྱས། ཧྥུ་ཉིང་རྫོང་དང་ཁྲང་ལི་རྫོང་། ལུའུ་ལུང་རྫོང་། ཆིང་ལུང་རྫོང་བཅས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མངའ་འོག་ཏུ་བཅུག

སྤྱི་ལོ1987ལོའི་ཟླ5པར། རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གིས་ཆོག་མཆན་བཀོད་པ་བརྒྱུད་ཆིང་ལུང་མན་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་དངོས་སུ་བཙུགས།

སྤྱི་ལོ2015ལོའི་ཟླ7པར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་བརྒྱུད། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ཧྥུའུ་ཉིང་ཆུས་བཙུགས་པ་དང་། ཧྲི་མོན་ཀྲའེ་གྲོང་རྡལ་དང་། ཚའོ་ཡིང་གྲོང་རྡལ། ཏུའུ་ཀྲོང་གྲོང་རྡལ་བཅས་ཧའེ་ཀང་ཆུས་སུ་དབྱེ་བ། ཉིའུ་ཐོའུ་ཡ་གྲོང་རྡལ་པེ་ཏའེ་ཧོ་ཆུས་སུ་དབྱེ་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2016ལོའི་ཟླ9པར་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ཆོག་མཆན་ཐོབ་པ་བརྒྱུད་པེ་ཏའེ་ཧོ་ཡི་ཚེ་སྲོག་བདེ་ཐང་ཐོན་ལས་གསར་གཏོད་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་བཙུགས་པ་དེ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཚེ་སྲོག་བདེ་ཐང་ཐོན་ལས་གསར་གཏོད་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་དང་པོ་དེ་རེད།

5 ཁུལ་ཁོངས་གནས་ཚུལ།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་མངའ་ཁོངས་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཐད་སྐྱོང་ཆུས4(མཚོ་འགག་ཁུལ་དང་། ཧྲན་ཧའེ་འགག་ཁུལ། པེ་ཏའེ་ཧོ་ཆུས། ཧྥུ་ཉིང་ཁུལ)དང་། རྫོང(ཁྲང་ལི་རྫོང་དང་ལུའུ་ལུང་རྫོང)2རང་སྐྱོང་རྫོང1(ཆིན་ལུང་མན་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང)བཅས་ཡོད་པ་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་དཔལ་འབྱོར་ལག་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ཁྲལ་སྲུང་ཁུལ། ཐིང་རིམ་པ་གཞོན་པའི་ཁུལ་གསར་པེ་ཏའེ་ཧོ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་བཅས་བཙུགས་ཡོད།

6 ས་ཁམས་ཁོར་ཡུག
6_1 གནས་སའི་ཡུལ་ཁོངས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་བྱང་ཤར་རྒྱུད་དུ་གནས་ཤིང་། ལྷོ་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ། བྱང་ཡན་ཧྲན་དང་། ཤར་ལིའོ་ཉིང་དང་འབྲེལ་ཞིང་། ནུབ་པེ་ཅིན་དང་ཐེན་ཅིན་དང་ཡོད་པས་ཧྭ་བྱང་དང་བྱང་ཤར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་ཁུལ་ཆེན་པོ་གཉིས་ཀྱི་འབྲེལ་མཚམས་སུ་ཆགས་ཡོད། དེ་ནི་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་འཁོར་གྱི་དཔལ་འབྱོར་མུ་ཁྱུད་ཀྱི་དབུས་ཁུལ་དུ་ཆགས་ཡོད་པ་དང་། བྱང་གི་འཕྲེད་ཐིག39°24′~40°37′ཡོད། ཤར་གྱི་གཞུང་ཐིག118°33′~119°51′བར་དུ། བྱང་ཤར་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཧུའུ་ལུའུ་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སུའེ་ཀྲུང་རྫོང་དང་ཅན་ཁྲང་རྫོང་། ཁྲའོ་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལིན་ཡོན་གྲོང་ཁྱེར་དང་འབྲེལ་ཞིང་། ནུབ་བྱང་དུ་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་ཁྲེང་ཏེ་གྲོང་ཁྱེར་ཁོན་ཁྲེང་མན་ཇུ་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་དང་འབྲེལ་ཡོད། ནུབ་ཐང་ཧྲན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལོན་རྫོང་དང་། ཆན་ཨན། ཆན་ཞི། ལོན་ནན་བཅས་རྫོང་དང་གྲོང་ཁྱེར་བཞི་ལ་བཅར་ནས་ལྷོ་ཕྱོགས་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་དུ་བཅར། བྱང་ནས་ཧྲེན་དབྱང་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ387ཡོད། ཤར་ནས་ཏ་ལེན་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ210ཡོད། ནུབ་ནས་རྒྱལ་ས་པེ་ཅིང་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ265ཡོད། ཐེན་ཅིན་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ218ཡོད། ཧྲི་ཅ་ཀྲོང་གྲོང་ཁྱེར་དང་བར་ཐག་སྤྱི་ལེ479ཡོད།

7 རང་བྱུང་ཐོན་ཁུངས།
7_1 ཆུའི་ཐོན་ཁུངས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འབབ་རྒྱུད་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ500ཡི་གཙང་པོ6ལས་ཆེ་བ་དང་། སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ100ཡི་གཙང་པོ23ལས་ཆེ་བ། སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ30ལས་ཆེ་བ་བཅས་ཀྱི་ཆུ་བོ54ཡོད་པ་རེད། ལོན་ཧོ་ཆུ་བོ་ནི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ཁོངས་ཀྱི་འབབ་རྒྱུད་རྒྱ་ཁྱོན་ལསྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ3773.7དང་། ས་འོག་ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར7.45ཆུའི་ཐོན་ཁུངས་བསྡོམས་འབོར་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར16.40(དེའི་ནང་ས་ངོས་ཀྱི་ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར12.54དང་། ས་འོག་གི་ཆུ་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར7.45དེ་གཉིས་བསྐྱར་ཟློས་བྱེད་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་དུང་ཕྱུར3.59བཅས་ཚུད་ཡོད། ) ཆུ་མཛོད་སྣ་ཚོགས་གསར་སྐྲུན་བྱེད་པ་སྟེ། ཁམ་གླིང་ཁའི་ཆུ་མཛོད283ཚུད་པ་དང་སྤྱིའི་ཆུ་མཛོད་ཤོང་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར14.86ཡོད། ཁམ་བུའི་ནགས་ཚལ་ཁའི་ཆུ་མཛོད282ཚུད་མེད་པ་དང་སྤྱིའི་ཆུ་མཛོད་ཀྱི་ཤོང་ཚད་སྨི་རྒྱ་དཔངས་གྲུ་བཞི་མ་དུང་ཕྱུར6.27ཡོད།

7_2 རྒྱ་མཚོའི་ཐོན་ཁུངས།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་ནི་པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་ནུབ་རྒྱུད་དུ་གནས་པ་དང་། ལིའོ་ཏུང་མཚོ་ཁུག་གི་གཤོག་པ་གཉིས་ཡིན། མཚོ་ངོགས་ཐིག་ནི་ཤར་གྱི་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་འགག་སྒོའི་གསེར་སྐུད་ཆུ་མདོ་ནས་འགོ་ཚུགས་པ་དང་། ནུབ་ཀྱི་ཁྲང་ལི་རྫོང་གི་ལོན་ཧོ་ཁོའུ་བར་ཡིན་པ་དང་། སྤྱིའི་རིང་ཚད་ལ་སྤྱི་ལེ162.7ཡོད། མངའ་ཁོངས་མཚོ་ཁུལ་གྱི་སྨི15ཅན་གྱི་གཏིང་རིང་ཐིག་གི་མཚོ་ཁོངས་རྒྱ་ཁྱོན་ལལ་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ1000ཡོད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡོངས་ཀྱི་ད་ཡོད་འཛིན་རྙབ་ཉ་ར་སྤྱི་ལེ་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི1ཡོད་པ་དང་། འཕེལ་རྒྱས་དང་འཚམ་པའི་མཚོ་གཏིང་མུའུ་ཁྲི80དང་གྲམ་ཐང་མུའུ་ཁྲི2ཡོད་པ་རེད།

7_3 གཏེར་རྫས་ཐོན་ཁུངས།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་གོང་མའི་མངའ་ཁོངས་སུ་གཏེར་ཁའི་ཐོན་ཁུངས་ཅུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པ་དང་སྣ་ཁ་ཅུང་འཛོམས་ཡོད། སྤྱི་ལོ2013ལོའི་བར་རིགས་ཁག་གི་གཏེར་ཐོན་རིགས56རྙེད་པ་དང་། གསར་སྤེལ་བེད་སྤྱོད་བྱས་ཡོད་པའི་རིགས26དང་རྩད་ཆོད་ཐུབ་པའི་གསོག་ཚད་རིགས22ཡོད་པ་རེད། ལེགས་ལྡན་གཏེར་རིགས་ལ་གསེར་དང་། ལྕགས། ཨར་འདམ་ཐལ་རྡོ། ལྕགས་རིགས་མིན་པའི་ཨར་ལས་རྒྱུ་ཆ་བཅས་ཡོད་པ་དེའི་ནང་ལྕགས་གཏེར་གྱི་གཞི་ཁྱོན་ཅུང་ཆེ་བ་དང་། གསོག་ཚད་ཏུན་ཁྲི27515ཡོད་པ། ཆུ་འདམ་རྡོ་ཐལ་རྡོའི་གསོག་ཚད་ཏུན་དུང་ཕྱུར7.5ཡོད་པ། ཤེལ་རིགས་པའེ་ཡུན་བྲག་རྡོ་ཏུན་དུང་ཕྱུར1.5ཡོད་པ། ཆིང་ལུང་མན་རིགས་རང་སྐྱོང་རྫོང་ནི་ཀྲུང་གོའི“གསེར་སྲང་ཁྲི་གཉིས”ཀྱི་རྫོང་གི་གྲས་ཤིག་ཡིན་པ་རེད།

7_4 སྲོག་ཆགས་ཐོན་ཁུངས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ས་ཁུལ་གྱི་སྲོག་ཆགས་ཁུལ་ནི་དྲོད་ཁུལ་གྱི་ནགས་ཚལ་ཡིན་པ་སྟེ། རྩྭ་ཐང་གི་ཞིང་ནང་གི་སྲོག་ཆགས་ཁྱུ་ཚོགས་ཡིན་པ་དང་། དེ་ནི་གནས་སྤོའི་སྲོག་ཆགས་བརྒྱུད་ས་དང་གནས་སྡོད་བྱེད་ས་ཡིན་པ་དང་། ལྷག་པར་དུ་དུས་བྱ་གནས་སྤོ་བྱེད་སྐབས་ངེས་པར་དུ་བརྒྱུད་དགོས་པའི་ས་ཆ་ཞིག་ཡིན་ཞིང་། སྲོག་ཆགས་ཀྱི་ཐོན་ཁུངས་ཅུང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་དང་། སྐམ་སར་འཚོ་བའི་སྒལ་ཚིགས་སྲོག་ཆགས་ཀྱི་སྤྱི་སྡེ4དང་། སྡེ་ཚན29ཚན85ཡི་ཚན417ཡོད་པའི་ནང་དུས་བྱ་རིགས369ཡོད་པས་འཛམ་གླིང་གི“འདབ་ཆགས་ལ་ལྟ་བའི་རྟེན་གཞི་བཞིའི”གྲས་སུ་གྲགས། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིགས་དང་པོའི་སྲུང་སྐྱོང་ནང་བཅུག་པའི་འདབ་ཆགས་རིགས་ལ་ངང་དཀར་དང་། ཁྲུང་ཁྲུང་དཀར་པོ། གསེར་བརྐོས། ཁྲུང་ཁྲུང་རྩེ་དམར་སོགས་རིགས7ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིགས་གཉིས་པའི་འདབ་ཆགས་རིགས54ཡོད་པ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པས་འདབ་ཆགས་རིགས28ལ་སྲུང་སྐྱོང་བྱེད་པ། ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་སྲུང་སྐྱོང་སྲོག་ཆགས6ཡོད་པ་རེད།

7_5 རྩི་ཤིང་ཐོན་ཁུངས།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རི་ཁུལ་གྱི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤར་ཕྱོགས་སུ་གཏོགས་པའི་རི་རྒྱུད་ཀྱི་ཤར་རྒྱུད་དང་། རི་ཁུལ་གྱི་སྔོ་ཁེབས་འཐུས་ཚང་ཡིན་པ་དང་། ནགས་ཁུལ་རྒྱ་ཆེན་པོ་ཡོད། ཤིང་སྣ་གཙོ་བོར་ཐང་ཤིང་དང་། ཧྭ་བྱང་གི་ལོ་ལྷུང་ཐང་ཤིང་། ཤུག་པ། བེ་ཤིང་། སྦྱར་ཤིང་སོགས་རིགས20ལྷག་ཡོད།

ནགས་ལས་ཐད་སྤྱོད་པའི་ས་ཆ་སྤྱི་ཆིང435951ཡོད་པ་དང་། ནགས་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལལ་སྤྱི་ཆིང267664ཡོད་པ། ནགས་ཚལ་ཁྱབ་ཚད34.45%ཡོད་པ་བཅས་ཞིང་ཆེན་དེ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་གཉིས་པར་སླེབས་ནས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆ་སྙོམས་ཆུ་ཚད་ལས་མཐོ་བ་ཡོད་པ་རེད། ནགས་ས་ཡོད་པའི་གྲུབ་ཆའི་ཁྲོད་དཔལ་འབྱོར་ནགས་ཚལ་སྤྱི་ཆིང111626དང་། རྒྱུ་ཆའི་ནགས་ཚལ་སྤྱི་ཆིང23972འགོག་སྲུང་ནགས་ཚལ་སྤྱི་ཆིང125811ཆེད་སྤྱོད་ནགས་ཚལ་སྤྱི་ཆིང6255བཅས་ཡོད་པ་རེད། ད་ཆ་རྒྱལ་གཉེར་ནགས་རྭ6(མཚོ་འགྲམ་དང་། པོ་ཧའེ། ཐོན་ལིན། ཏུའུ་ཧྲན། ལའོ་ལིན། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོ)ཡོད་པ་དང་། སྤྱིའི་གཉེར་སྐྱོང་རྒྱ་ཁྱོན་ལམུའུ་ཁྲི48.82དང་ནགས་སའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལལ་མུའུ་ཁྲི20.54ཡོད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡོངས་ཀྱི་སིལ་སྡོང་འདེབས་ཁྱོན་མུའུ་ཁྲི105ཡོད་པ་དེའི་ནང་སྤྱི་ལོ2004ལོར་སྤུས་ལེགས་སིལ་སྡོང་མུའུ་ཁྲི66.7ཡོད།

ཁྲང་ལི་དང་། ཧྥུའུ་ཉིང་། ཆིང་ལུང་བཅས་རྫོང་དང་ཆུས་གསུམ་རྒྱལ་ཁབ་ནགས་ལས་ཅུས་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་དཔལ་འབྱོར་ནགས་ཚལ་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་སྔོན་ཐོན་རྫོང་ཁུལ་དུ་གཏན་འཁེལ་བྱས་པ་དང་། ཁྲང་ལི་དང་ཆིང་ལུང་རྫོང་གཉིས་དང་དེ་བཞིན་ཧྲན་ཧའེ་ཀོན་ཆུས་སུ་ད་དུང་རྒྱལ་ཁབ་ནགས་ལས་ཅུས་ཀྱིས“ཀྲུང་གོའི་རྒུན་འབྲུམ་གྱི་ཕ་ཡུལ”དང་། “ཀྲུང་གོའི་ཀུ་ཤུ་ཡི་ཕ་ཡུལ”“ཀྲུང་གོའི་སེའུ་དམར་གྱི་ཕ་ཡུལ”བཅས་ཀྱི་མཚན་སྙན་སོ་སོར་སྤྲད་པ་རེད།

8 མི་གྲངས།

སྤྱི་ལོ2019ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་ཁྲི314.63ཡོད་པ་དང་། རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་སྐྱེ་ཚད8.9‰དང་། ཤི་ཚད6.33རང་བཞིན་གྱིས་འཕར་ཚད2.57‰བཅས་ཡོད་པ་རེད། ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་ཁྲིསྤྱི་ལོ191.05ཡོད་པ་དང་རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད60.72%ཡིན་པ་དེ་ཞིང་ཆེན་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་བཞི་པར་སླེབས་ཡོད། ལོ་གོང་མ་དང་བསྡུར་ན་རྒྱུན་སྡོད་མི་འབོར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད་བརྒྱ་ཆའི་གཞི་གྲངས1.3འཕར་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཐེམ་ཐོའི་མི་འབོར་ཁྲི300.08ཡོད་པ་དེ་ལོ་གོང་མའི་ལོ་མཇུག་དང་བསྡུར་ན་མི་ཁྲི1.73འཕར་བ་དང་། ཐེམ་ཐོའི་མི་འབོར་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་ཅན་དུ་འགྱུར་ཚད47.48%ཡོད་པ་དེ་ལོ་གོང་མའི་ལོ་མཇུག་ལས་བརྒྱ་ཆའི་གྲངས1.44འཕར་ཡོད།

9 ཆབ་སྲིད།

གྲོང་ཨུད་ཀྱི་ཧྲུའུ་ཅི། ཀྲུའུ་ཀྲེང་ཞུའོ།

གྲོང་ཨུད་ཀྱི་རྒྱུན་ཨུ་རྒྱུན་ལས་ཧྲི་ཀྲང་གཞོན་པ། ལི་གོ་ཡུང་།

ཧྲི་ཀྲང་གཞོན་པ། ཧྥེང་ཀྲི་ཡུང་།

ཧྲི་ཀྲང་གཞོན་པ། ལེན་རུའུ་ཡན།

ཧྲི་ཀྲང་གཞོན་པ། ལི་ཁྲུན།

ཧྲི་ཀྲང་གཞོན་པ། དབྱང་ཐིའེ་ལིན།

10 དཔལ་འབྱོར།
10_1 གནས་ཚུལ་མདོར་བསྡུས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཧོ་པེ་ཞིང་ཆེན་གྱི་དཔལ་འབྱོར་སྟོབས་ཆེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཁག་དང་པོའི་མཚོ་རྒྱུད་སྒོ་དབྱེའི་གྲོང་ཁྱེར14ཡི་གྲས་ཤིག་ཡིན་ཞིང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་མ་འཇོག་ཁོར་ཡུག་ཡག་ཤོས40ཡི་གྲས་སུ་ཚུད་པ་དང་། རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་དཔལ་འབྱོར་ལག་རྩལ་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཕྱིར་གཏོང་ལས་སྣོན་ཁུལ། ཡན་ཧྲན་སློབ་ཆེན་ཚན་རྩལ་གླིང་བཅས་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་ས་ཁུལ་གྱི་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར1635.56ཡོད་པ་དེ་བསྡུར་གཞི་ཡོད་པའི་རིན་གོང་ལྟར་བརྩིས་ན་ལོ་གོང་མ་ལས7.3%འཕར་ཡོད། ཐོན་ལས་དབྱེ་ནས་བལྟས་ན། ཐོན་ལས་དང་པོའི་འཕར་ཐང་སྒོར་དུང་ཕྱུར203.26ཡོད་པས3.8%འཕར་བ་དང་། ཐོན་ལས་གཉིས་པའི་འཕར་ཐང་སྒོར་དུང་ཕྱུར542.05ཡོད་པས7.0%འཕར་བ། ཐོན་ལས་གསུམ་པའི་འཕར་ཐང་སྒོར་དུང་ཕྱུར890.26ཡོད་པས8.3%འཕར་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡོངས་ཀྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་སྒོར52380ཡོད་པས6.6%འཕར་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམངས་གཉེར་དཔལ་འབྱོར་གྱི་རིན་ཐང་འཕར་མ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1098.70ཡོད་པ་དེ་ལོ་གོང་མ་ལས7.8%འཕར་བ་དེས་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་ཐོན་སྐྱེད་རིན་ཐང་བསྡོམས་འབོར་གྱི་བསྡུར་ཚད་ཀྱི67.2%བཟུང་ཡོད། དངོས་འཇལ་ཁྲལ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར187.80ཡོད་པས་སྤྱི་ལོ20.4%འཕར་བ། ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་ཡོངས་ཀྱི་བསྡུར་ཚད་ནི་བརྒྱ་ཆ72.4ཟིན་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཏན་འཇགས་རྒྱུ་ནོར་གྱི་མ་དངུལ(ཞིང་དུད་ཚུད་མེད)ལོ་གོང་མ་ལས4.9%འཕར་ཡོད། ཐོན་ལས་དང་པོའི་མ་འཇོག10.5%འཕར་བ་དང་། ཐོན་ལས་གཉིས་པའི་མ་འཇོག12.2%འཕར་བ། ཐོན་ལས་གསུམ་པའི་མ་འཇོག1.6%འཕར་བ་བཅས་རེད། བཟོ་ལས་ཀྱི་མ་འཇོག12.2%འཕར་བ་དེའི་ནང་ལག་རྩལ་སྒྱུར་བཅོས་ཀྱི་མ་འཇོག14.0%འཕར་ཡོད། ལག་རྩལ་མཐོ་གསར་གྱི་ཐོན་ལས་ལ་མ་དངུལ་འཇོག་གྲངས་བརྒྱ་ཆ42.1འཕར་བ་དང་། དེའི་ནང་སྐྱེ་དངོས་ལག་རྩལ་དང་། རྒྱུ་ཆ་གསར་པ། ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཐོན་ལས་སོགས་པའི་ལས་རིགས་ཀྱི་མ་དངུལ་འཇོག་གྲངས་སོ་སོར་བརྒྱ་ཆ31.6དང་། ལྡབ1.78། བརྒྱ་ཆ84.0བཅས་འཕར་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ནོར་སྲིད་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར259.43ཡོད་པ་དེ་ལོ་གོང་མ་ལས12.6%འཕར་ཡོད། དེའི་ནང་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར133.43ཡོད་པས12.6%འཕར་ཡོད། སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཡོང་འབབ་ཁྲོད་ཁྲལ་བསྡུའི་ཡོང་འབབ་སྒོར་དུང་ཕྱུར93.58ཡོད་པས11.1%འཕར་ཡོད། ནོར་སྲིད་གཏོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར394.64ཡོད་པས15.1%འཕར་ཡོད། དེའི་ནང་སྤྱིར་བཏང་གི་སྤྱི་པའི་སྔོན་རྩིས་ཀྱི་གཏོང་སྒོ་སྒོར་དུང་ཕྱུར290.39ཡིན་པས10.6%འཕར་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ཡོང་འབབ་སྒོར24555ཡོད་པ་དེ་ལོ་གོང་མ་ལས9.3%འཕར་ཡོད། རྒྱུན་སྡོད་ས་ཆ་ལྟར་དབྱེ་ན། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་གྲོང་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ཡོང་འབབ་སྒོར35386ཡོད་པས7.9%འཕར་བ་དང་། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་བཀོལ་སྤྱོད་ཆོག་པའི་ཡོང་འབབ་སྒོར13719ཡོད་པས9.2%འཕར་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་གྲོང་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་འཛད་སྤྱོད་གཏོང་སྒོ་སྒོར24506ཡོད་པ་དེ8.0%འཕར་བ། གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་མི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་འཛད་སྤྱོད་གཏོང་སྒོ་སྒོར11252ཡིན་པ་དེ9.1%འཕར་ཡོད།

11 སྤྱི་ཚོགས་ལས་དོན།
11_1 སློབ་གསོའི་བྱ་གཞག

སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་རིགས་ཁག་གི་བུ་བཅོལ་ཁང442དང་བུ་བཅོལ་ཁང་དུ་ཡོད་པའི་བྱིས་པ་ཁྲི7.72ཡོད་པ་རེད། སློབ་ཆུང4སྤྱི་ལོ19ལ་སློབ་མ་ཁྲི3.79བསྡུ་བ་དང་སློབ་གྲྭར་འགྲོ་མུས་ཀྱི་སློབ་མ་ཁྲི20.57ཡོད་པ་རེད། སློབ་འབྲིང་དཀྱུས་མ158ཡོད་པ་དང་སློབ་མ་ཁྲི4.90བསྡུས་པ་དང་སློབ་གྲྭར་ཡོད་མུས་ཀྱི་སློབ་མ་ཁྲི14.12ཡོད། དམིགས་བསལ་སློབ་གསོའི་སློབ་གྲྭ5ཡོད་པར་སློབ་མ95དང་སློབ་གྲྭར་ཡོད་མུས་ཀྱི་སློབ་མ640ཡོད། འབྲིང་རིམ་ལས་རིགས་སློབ་གསོའི་སློབ་གྲྭ42ལ་སློབ་མ་ཁྲི1.08ཡོད་པ་དང་སློབ་གྲྭར་ཡོད་པའི་སློབ་མ་ཁྲི3.29ཡོད། སྤྱིར་བཏང་མཐོ་རིམ་སློབ་གླིང13ལ་སློབ་མ་ཁྲི5.སྤྱི་ལོ19བསྡུ་རྒྱུ་དང་སློབ་གྲྭར་ཡོད་མུས་ཀྱི་སློབ་མ་ཁྲི15.13ཡོད་པ་རེད།

11_2 ཚན་རིག་ལག་རྩལ།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་ཚན་རྩལ་འཆར་གཞིའི་རྣམ་གྲངས522ལག་བསྟར་བྱ་རྒྱུའི་སྒྲིག་འཛུགས་བྱས་པའི་ནང་རྣམ་གྲངས80ལ་རྒྱལ་ཁབ་དང་ཞིང་ཆེན་གྱི་མ་དངུལ་རྒྱབ་སྐྱོར་སྒོར་ཁྲི1913དང་རྣམ་གྲངས23ལ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཚན་རྩལ་ཡར་ཐོན་གྱི་བྱ་དགའ་ཐོབ་པ་དང་། ཚོང་འགྲིག་པའི་ལག་རྩལ་གན་རྒྱ་ཁག415དང་ཚོང་འགྲིག་ཚད་སྒོར་དུང་ཕྱུར32ཟིན་ཡོད། མཐོ་གསར་ལག་རྩལ་ཁེ་ལསསྤྱི་ལོ197དང་ཚན་རྩལ་གྱད་མི་ཁེ་ལས114གཏན་འཁེལ་བྱས་པའི་ཚན་རྩལ་རྣམ་པའི་ཁེ་ལས་འབྲིང་ཆུང2429ཡོད་པ་རེད། ཁེ་བེད་བདག་ཐོབ་རེ་ཞུ་བྱེད་ཚད་དང་དབང་ཆ་སྤྲོད་ཚད་ཁག་སོ་སོར5438དང2884ཡོད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པ་ཡན་གྱི་ལས་གྲྭའི་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས(གཙོ་གནད་ཚོད་ལྟ་ཁང)42གསར་སྐྲུན་བྱས་ཡོད། ལོ་མཇུག་ཏུ་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་སུ་ཞིང་ཆེན་རིམ་པའི་ཐོན་ལས་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཁང6བཙུགས་པ་དང་གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པ་ཡན་གྱི་ལས་གྲྭའི་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ལྟེ་གནས(གཙོ་གནད་ཚོད་ལྟ་ཁང)211ཡོད།

ཀྲུང་ཀོན་ཚུན་ཧའེ་ཏན་གླིང་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡན་ལག་གླིང་ནི་ཀྲུང་ཀོན་གྲོང་ཚོའི་ཧའེ་ཏན་གླིང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་བཙུགས་པའི་ཡན་ལག་གླིང་དང་པོ་དེ་ཡིན་པ་དང་། གླིང་བཙུགས་པ་ནས་བཟུང་རྣམ་གྲངས68ནང་འདྲེན་བྱས་ཡོད།

ཆིན་ཧོང་ཏོན(ཀྲུང་གོ་ཚན་རིག་ཁང)གི་ལག་རྩལ་གསར་གཏོད་གྲུབ་འབྲས་གཞན་སྒྱུར་རྟེན་གཞིས་ཚན་ཞིབ་ཁང12ཀྱི་རྣམ་གྲངས19ནང་འདྲེན་བྱས་པ་དང་། དངོས་ཚན་ཁེ་ལས16དང་ཁེ་ལས3མཉམ་སྐྲུན་ལས་སྟེགས་བཙུགས་པ། གྲངས་ཀུའུ་ཞང་ཡོན་པེ་ཅིང་དང་ཐེན་ཅིན་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཚན་རྩལ་གྲུབ་འབྲས་གཞན་སྒྱུར་རྟེན་གཞིས་ཆིང་ཧྭ་སློབ་ཆེན་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་རིག་ནུས་སྒྲིག་ཆས་ཞིབ་འཇུག་ཁང་དང་། ཐེན་ཅིན་སློབ་ཆེན་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་ཞིབ་འཇུག་ཁང་སོགས་མཐོ་སློབ་ཀྱི་ཐོན་ལས་ལག་རྩལ་ཞིབ་འཇུག་ཁང4ནང་འདྲེན་བྱས་པ་དང་གསར་སྤེལ་ཁུལ་དང་པེ་ཅིང་དང་ཐེན་ཅིན་མཐོ་སློབ་དབར་གྱི་མཉམ་ལས་གོམ་སྟབས་རིམ་པ་མཐོ་བ་དང་ཁྱབ་ཁོངས་ཡངས་པ་རེད།

11_3 རིག་གནས་ལས་དོན།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྒྱུ་རྩལ་འཁྲབ་སྟོན་ཚོགས་པ15དང་སྤྱི་པའི་དཔེ་མཛོད་ཁང8ཡོད་པ་རེད།

སོ་མ། ཟློས་གར་ཁང་། གློག་བརྙན་ཟློས་གར་ཁང15 མང་ཚོགས་སྒྱུ་རྩལ་ཁང་དང་རིག་གནས་ཁང8རིག་གནས་ས་ཚིགས106གྲོང་ཚོ་དང་སྡེ་ཁུལ་གྱི་རིག་གནས་ཐང་ཆེན(རིག་གནས་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་ཡུལ)2304བཅས་ཡོད་པ་རེད། རྫོང་རིམ་པ་ཡན་གྱི་རླུང་འཕྲིན་ལས་ཁུངས5ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ནང་གི་རླུང་འཕྲིན་ལེ་ཚན16(རང་ཉིད་ཀྱིས་ཆ་ཚང9དང་བརྒྱུད་སྒྲོག་ཁག7)བྱས་ཡོད། རྫོང་རིམ་པ་ཡན་གྱི་བརྙན་འཕྲིན་ལས་ཁུངས་ལྔ་དང་བརྙན་འཕྲིན་བརྒྱུད་གཏོང་ཁང་ལྔ། ལོ་མཇུག་ཏུ་རླུང་འཕྲིན་ལེ་ཚན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་མི་འབོར88%དང་བརྙན་འཕྲིན་ལེ་ཚན་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་མི་འབོར94%ཡོད།

11_4 ལུས་རྩལ་བྱ་གཞག

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་གྱིས་སྤྱི་ལོ1990ལོའི་པེ་ཅིན་ཡ་གླིང་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དང་སྤྱི་ལོ2008ལོའི་པེ་ཅིན་ཨོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་གཉེར་མྱོང་ཡོད། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་དང་ཨོ་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་གཉེར་རོགས་བྱས་པའི་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་འབའ་ཞིག་དེ་ཡིན་པ་དང་། དེར་རྒྱལ་ཁབ་ལུས་རྩལ་སྤྱི་ཁྱབ་ཅུས་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་སྦྱོང་བརྡར་རྟེན་གཞི་དང་། རྒྱལ་ཁབ་ཆུ་རྐྱལ་ཆུ་མཆོང་སྦྱོང་བརྡར་རྟེན་གཞི། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཨོ་ལིམ་ཕིག་ལུས་རྩལ་ལྟེ་གནས་སོགས“རྒྱལ་ཁབ་མཚོན་རྟགས་ཅན”གྱི་ལུས་རྩལ་སྒྲིག་བཀོད་ཁག་གཅིག་ཡོད་པ་དང་། བུད་མེད་དྲག་རྩལ་འཛམ་གླིང་ལེགས་སྐྱེས་འགྲན་བསྡུར་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་མ་ལ་སུང་རྒྱང་རྒྱུག་འགྲན་བསྡུར། ཀྲུང་གོའི་དབྱིབས་ཀྱི་སྤོ་ལོ་བརྒྱད་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་དགེ་རྒན་ཆེ་མོ་འགྲན་བསྡུར། པེ་ཏའེ་ཧོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འདྲེད་ཤུད་དུས་ཆེན་སོགས་སྤུས་རྟགས་འགྲན་བསྡུར་གྱི་བཀྲག་མདངས་འཚེར་ས་མང་དུ་ཕྱིན་ནས་ལུས་རྩལ་གྱི་གྲགས་ཅན་གྲོང་ཁྱེར་ནུས་ཤུགས་ཡོད་རྒུས་གཏོད་བཞིན་ཡོད་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལུས་རྩལ་པར་ཞིང་ཆེན་རིམ་པ་ཡན་གྱི་འགྲན་བསྡུར་སྣ་ཚོགས་ནང་གསེར་གྱི་རྟགས་མ90དང་། དངུལ་གྱི་རྟགས་མ81.5ཟངས་ཀྱི་རྟགས་མ88བཅས་ཐོབ་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2019ལོའི་ཟླ11པའི་ཚེས15ཉིན། རྒྱལ་ཁབ་འཕེལ་སྒྱུར་ཨུ་ལྷན་གྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྤྱི་ཚོགས་རྐང་རྩེད་སྤོ་ལོའི་ཐང་གི་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་ལ་གཙོ་གནད་སྐུལ་འདེད་གཏོང་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་གཅིག་ཡོངས་བསྒྲགས་བྱས་པ་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་རུ་ཡོད་པ་རེད།

11_5 སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན།

སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་གཞི3485(གྲོང་ཚོའི་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང་ཚུད་པ)ཡོད་པའི་ནང་སྨན་ཁང67དང་། ཤང་གྲོང་འཕྲོད་བསྟེན་ཁང75དང་། སྡེ་ཁུལ་འཕྲོད་བསྟེན་ཞབས་ཞུའི་ལྟེ་གནས(ས་ཚིགས)112བུད་མེད་དང་ཕྲུ་གུའི་འཕྲོད་སྦྱོར་ཁང(སོའོ་དང་ས་ཚིགས)8བཅས་ཡོད་པ་རེད། ལོ་མཇུག་ཏུ་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་སྨན་བཅོས་འཕྲོད་བསྟེན་སྒྲིག་གཞིར་དངོས་སུ་ཉལ་ཁྲིསྤྱི་ལོ195ཡོད་པ་དེ་ལོ་གོང་མ་ལས3.6%འཕར་ཡོད། འཕྲོད་བསྟེན་ལག་རྩལ་མི་སྣ21893ཡོད་པ་དེ2.6%འཕར་ཡོད། དེའི་ནང་ལས་གཉེར(ལས་རོགས)སྨན་པ9695ཡོད་པ་དེ2.7%འཕར་བ་དང་། ཐོ་འགོད་ནད་གཡོག9248ཐོ་འགོད་བྱས་པ་དེས4.5%འཕར་ཡོད།

སན་ཅ་སྨན་ཁང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྨན་ཁང་དང་པོ་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་མ་བུ་བདེ་སྲུང་ཁང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་སྨན་ཁང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་སྨན་ཁང་གཉིས་པ། ཀྲུང་གོའི་སོལ་གཏེར་བཟོ་པ་པེ་ཏའེ་ཧོ་ལུས་གསོ་ཁང་།

11_6 སྤྱི་ཚོགས་འགན་སྲུང་།

སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་ཡུལ་མིའི་རྒན་གསོ་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་མཁན་མི་གྲངས་ཁྲི127.27ཡོད་པའི་ནང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལས་བཟོའི་གཞི་རྩའི་རྒན་གསོ་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་མཁན་མི་གྲངས་ཁྲི89.37ཟིན་ཡོད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་མཁན་མི་ཁྲི207.44ཡོད་པའི་ནང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་ལས་བཟོའི་གཞི་རྩའི་སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་མཁན་མི་ཁྲི67.82ཡོད། སྨན་བཅོས་འགན་བཅོལ་གྱི་མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་གྲབས་གསོག་ཚད་གཞི་སྒོར670བར་མཐོ་རུ་བཏང་བའི་ནང་སྲིད་གཞུང་གིས་ཁ་གསབ་སྒོར490དང་མི་སྒེར་གྱིས་གྲོན་དངུལ་སྒོར180སྤྲད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡོངས་ཀྱི་མ་དངུལ་གྲབས་གསོག་བསྡོམས་འབོར་སྒོར་དུང་ཕྱུར13.90ཡོད། ལས་ཤོར་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་པའི་མི་གྲངས་ཁྲི37.54ཟིན་ཡོད། ལས་རྨས་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་མཁན་མི་གྲངས་ཁྲི48.63ཡོད་པ་དང་བུ་བཙའི་འགན་བཅོལ་ནང་ཞུགས་མཁན་མི་གྲངས་ཁྲི46.41ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲོང་ཁྱེར་སྡེ་ཁུལ་གྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་བཀོད་ཁྱབ་ཚད75%ཟིན་ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་མི་ཁྲི5.15ལ་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་མ་མཐའི་འཚོ་བའི་འགན་ལེན་ལོངས་སུ་སྤྱོད་རྒྱུ་ཡོད་པའི་ནང་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་རྡལ་གྱི་གྲོང་མིའི་མ་མཐའི་འཚོ་བའི་འགན་ལེན་མི་གྲངས་ཁྲི1.36དང་གྲོང་གསེབ་ཀྱི་གྲོང་མིའི་མ་མཐའི་འཚོ་བའི་འགན་ལེན་མི་གྲངས་ཁྲི3.79ཟིན་ཡོད་པ་རེད། གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་སུ་ཞག་སྡོད་བྱེད་མཁན་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་གཞི་སྣ་ཚོགས59ཡོད་པའི་ནང་རྒན་གསོའི་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་གཞི44ཡོད་པ་དང་། སྡོད་ཁང་མཁོ་འདོན་བྱེད་པའི་སྤྱི་ཚོགས་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་གཞི་ཁག་གི་ཉལ་ཁྲི9658ཡོད་པ་དེའི་ནང་རྒན་གསོའི་ཞབས་ཞུའི་སྒྲིག་གཞིའི་ཉལ་ཁྲི7901ཡོད།

11_7 ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་།

ཀྲུང་གོའི་ཕུལ་བྱུང་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང་པོ་ཡིན་པའི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡིས་ནགས་ཚལ་ཁྱབ་ཚད51%ཡོད་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཁུལ་གྱི་སྐྱེད་ཚལ་སྔོ་ལྗང་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་མུའུ45765ཡོད་པ་དང་། གྲོང་ཁྱེར་ཁུལ་གྱི་སྤྱི་པའི་སྔོ་ལྗང་མུའུ10701བསྐྲུན་པ། སྔོ་ལྗང་ཁྱབ་ཚད36.90%ཡོད་པ། སྔོ་ལྗང་ཁྱབ་ཚད43. 20%ཡོད་པ། མི་རེའི་ཆ་སྙོམས་སྤྱི་པའི་སྤང་ལྗོངས་སྨི་གྲུ་བཞི་མ9.2ཡོད། ལོ་ཧྲིལ་པོའི་མཁའ་རླུང་སྤུས་ཚད་རིམ་པ་གཉིས་པ་དང་དེ་ཡན་གྱི་ཉིན་གྲངས281ཡོད་པས་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་སྐྱེད་ཚལ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲས་སུ་ཚུད་ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ནགས་ཚལ་རྒྱ་ཁྱོན་ལལ་སྤྱི་ཆིང26754བསྐྲུན་པའི་ནང་མིས་བཟོས་ནགས་བཟོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང20620ཡོད། ལོ་མཇུག་ཏུ་དངོས་སུ་རི་རྒྱ་ནགས་གསོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང27902ཡོད་པ་དང་། རི་རྒྱ་ནགས་གསོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང6134ཡོད་པ། ཞན་འགྱུར་ནགས་གསོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང120ཡོད་པ། ནགས་ཚལ་ནགས་གསོའི་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྤྱི་ཆིང4200ཡོད་པ་བཅས་རེད། ནགས་ལས་ཀྱི་གཙོ་གནད་ལས་གྲྭའི་བྱང་གསུམ་འགོག་སྲུང་ནགས་ཚལ་ལས་གྲྭ་སྤྱི་ཆིང11132དང་། མཚོ་རྒྱུད་འགོག་སྲུང་ནགས་ཚལ་ལས་གྲྭ་སྤྱི་ཆིང10054ཡོད། གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡོངས་ཀྱི་ནགས་ཚལ་ཁེབས་ཚད54%ཡོད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ལྟ་ཞིབ་ཚད་ལེན་གྱི་ནུས་ལྡན་ཉིན་གྲངས361ཡོད་པ་དང་། ཚད་ལོན་ཉིན་གྲངས285ཡོད་པ། ཚད་ལོན་ཉིན་གྲངས78.9%ཡོད། PM2.5ཆ་སྙོམས་གར་ཚད་ལོ་གོང་མ་ལས13.6%ཆག་ཡོད། འཐུང་ཆུའི་ཆུ་འགོ་ཁུལ་དང་མཚོ་འགྲམ་གྱི་མཚོ་ཁོངས་ནུས་པའི་ཁུལ་གྱི་ཆུའི་སྤུས་ཚད་ལོན་ཚད་ཆ་སྙོམས100%ཡོད་པ་དང་། པེ་ཏའེ་ཧོ་ཡི་མཚོ་ཆུའི་འཁྲུད་ཁང་གི་ཆུའི་སྤུས་ཚད་ཀྱི་རིམ་པ་དང་པོའི་ཚད་གཞིའི་བསྡུར་ཚད100%ཙམ་ཡོད་པ་རེད། ལོ་ཧྲིལ་པོར་ཚད་ལོན་ཡན་གྱི་བཟོ་ལས་ཁེ་ལས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་ནུས་ཁུངས་འཛད་སྤྱོད་བྱེད་ཚད་ཚད་ལྡན་རྡོ་སོལ་ཏུན་ཁྲི1290.97ཡིན་ཞིང་། ལོ་གོང་མ་ལས་བརྒྱ་ཆ0.6འཕར་བ་དང་། བཟོ་ལས་འཕར་ཐང་རྩིས་གཞི་རེའི་ནུས་ཁུངས་ཟད་གྲོན་བརྒྱ་ཆ7.52ཆག་ཡོད།

11_8 ཚོགས་འགྲེམ།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་རྒྱལ་སྤྱིའི་འགྲེམས་སྟོན་ལྟེ་གནས་ནི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་དང་། ཚོགས་འདུ། ལག་རྩལ་སྤེལ་རེས། ཚན་རྩལ་ཁྱབ་གདལ། ཤེས་ལྡན་མི་སྣ་གསོ་སྦྱོང་བཅས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའི་ཕྱོགས་བསྡུས་རང་བཞིན་གྱི་འགྲེམས་སྟོན་ཁང་འབའ་ཞིག་དེ་ཡིན་ཞིང་། ཁྱོན་མ་དངུལ་སྒོར་དུང་ཕྱུར1.2བཏང་བ་དང་སྤྱིའི་བཟོ་སྐྲུན་རྒྱ་ཁྱོན་ལ་སྨི་གྲུ་བཞི་མ་ཁྲི1.84ཡོད་པ་དང་། ལྟེ་གནས་དེས་བཟོ་སྐྲུན་ལག་རྩལ་གསར་ཤོས་དང་བཟོ་སྐྲུན་སྒྱུ་རྩལ་ཟུང་འབྲེལ་གྱི་འདུ་ཤེས་ཇུས་འགོད་བྱས་པ་དང་རྒྱལ་སྤྱིའི་སྔོན་ཐོན་བར་མཐོངས་ཀྱི་གྲུབ་ཆའི་ལག་རྩལ་སྤྱད་དེ་ཕྱི་ངོས་སུ་གཞུ་གཉིས་འཁྱོག་ཐིག་གི་དམིགས་བསལ་རྣམ་པ་མངོན་ཡོད།

12 འགྲིམ་འགྲུལ་སྐྱེལ་འདྲེན།

གཞུང་ལམ།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཕྱོགས་བསྡུས་འགྲིམ་འགྲུལ་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། པེ་ཅིང་ནས་ཧ་སག་སི་ཐན་བར་གྱི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་དང་། མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་། ཁྲེང་ཆིང་ནས་ཆིན་རྒྱལ་རབས་བར་གྱི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་དང་། རྒྱལ་ལམ102རྒྱལ་ལམ 205བཅས་ས་ཁོངས་ཧྲིལ་པོར་ཁྱབ་ཡོད། “ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཉིས་པའི”དུས་མཇུག་བར་དུ་གྲོང་ཁྱེར་ཡོངས་ཀྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པའི་སྤྱིའི་ལམ་ཚད་སྤྱི་ལེ9031ཡོད་པ་དང་། རང་རྒྱལ་གྱི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་ཐོག་རླངས་འཁོར་ཤར་གཏོང་ཐུབ་པའི་ལམ་ཚད་སྤྱི་ལེ283ཡོད་པ་དེ“ལོ་ལྔ་ཚན་བཅུ་གཅིག་པ”ལས69%འཕར་ཡོད། སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཞུང་ལམ་ཐོག་དངོས་ཟོག་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཚད་ཏུན་ཁྲི6934ཡོད་པས3.7%འཕར་བ་དང་། གཞུང་ལམ་ཐོག་འགྲུལ་པ་སྐྱེལ་འདྲེན་བྱེད་ཚད་མི་ཁྲི1478ཡོད་པས2.5%འཕར་ཡོད།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་འཆར་འགོད་བྱས་པའི“ཆེ་བའི”ཡིག་གཟུགས་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་དྲ་བ་དང“གཞུང་གསུམ་འཕྲེད་དྲུག་ཐིག་དགུ”ཡི་གཞུང་ལམ་གྱི་སྒྲོམ་གཞི་གཙོ་བོ་རིམ་བཞིན་ཆགས་ནས“ཆུ་ཚོད་གཅིག་གི་དཔལ་འབྱོར་འཁོར་རྒྱ”བསྐྲུན་རྒྱུར་རྨང་གཞི་བཏིང་ཡོད། ཡི་གེ་ཆེ་བའི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་དྲ་བ་དེ་པེ་ཅིང་གི་ཧྲེན་མྱུར་བགྲོད་ལྕགས་ལམ་དང་། མཚོ་རྒྱུད་མྱུར་བགྲོད། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ། པེ་ཏའེ་ཧོ་གཙང་པོའི་སྦྲེལ་སྐུད་བཅས་ལས་གྲུབ་པ་དང་། ཙུང་ཏུའེ་རུ་ཁག་གསུམ་པ་ནི་ཆིན་ཆིན་ལྕགས་ལམ་དང་། ཆིན་ལེ་ལྕགས་ལམ། སྦྲུལ་ལིའུ་ཐིག་བཅས་ཡིན། འཕྲེད་དྲུགཔེ་ཅིང་ནས་སྐྲུན་ལམ་དང་། ལེང་ལུང་ལམ། སན་ཕུའུ་ལམ་ཐིག102205རྒྱལ་ལམ་གཞུང་ལམ། མཚོ་རྒྱུད་གཞུང་ལམ་བཅས་དང་། ལམ་ཐིག་དགུ་པ་ནི་ལམ་དྲའི་རུས་སྒྲོམ་གྱི་ཁ་གསབ་ཡིན་པ་དང་། གཙོ་བོ་ནི། ཆིང་ལུང་སྦྲེལ་སྐུད་དང་། བ་གླང་གཉིས་ལྡན་གྱི་སྐུད་པ། ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོས་སྦྲེལ་སྐུད་དང་། ཕྱིར་སྐྱོད་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཉིས་གཤིབ་སྐུད་པ། པེ་ཅིན་ནས་ཧྲིན་མྱུར་བགྲོད་གསར་སྤེལ་ས་ཁུལ་གྱི་སྦྲེལ་སྐུད་དང་། ལྷོ་ལྷོ་ཐིག་ཧྥུ་ལིའུ་ལྕགས་ལམ། ལུའུ་ཁྲང་ལྕགས་ལམ། ཡན་ཞིན་ལྕགས་ལམ་བཅས་ཡིན།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་གཉིས་པའི་མྱུར་བགྲོད་གཞུང་ལམ་དང་། ཁྲེང་ཆིན་ལྕགས་ལམ། པོ་ཧའེ་རྒྱ་མཚོའི་མཐའ་འཁོར་གྲོང་ཁྱེར་དབར་གྱི་ལྕགས་ལམ། ཅིན་ཆིན་གྲོང་ཁྱེར་དབར་གྱི་ལྕགས་ལམ། ཅིན་ཆིན་མྱུར་བགྲོད་ལྕགས་ལམ་བཅས་འཛུགས་སྐྲུན་དང་འཆར་འགོད་བྱེད་བཞིན་ཡོད།

13 རིག་གནས།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་ནི་གནའ་བོའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ལ་དེང་རབས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་ལྡན་པའི་རིག་གནས་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པས་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཁག་དང་པོའི་སྤྱི་པའི་རིག་གནས་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་ཞིག་རེད། རི་བོ་དང་རྒྱ་མཚོའི་རིག་གནས་དང་། ལྕགས་རི་རིང་པོའི་རིག་གནས། ཡུལ་སྐོར་རིག་གནས། དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་བཅས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་མངོན་གསལ་དོད་པ་དང་། ཀྲུང་གོ་དང་སི་ཕེན་གྱི་སྣ་མང་རིག་གནས་མཉམ་འདྲེས་ཐུབ་པ། གྲོང་ཁྱེར་གྱི་རིག་གནས་རྗེས་ཤུལ་གང་སར་ཁྱབ་ཡོད།

གྲོང་ཁྱེར་དེ་ཡོངས་ཀྱིས་གནས་སྤོ་མི་ཐུབ་པའི་རིག་དངོས619ཐོ་འགོད་བྱས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཙོ་གནད་རིག་གནས་སྲུང་སྐྱོང་ཚན་པ11དང་རིག་དངོས་གསོག་ཉར་དངོས་རྫས5000ལྷག་ཙམ་ཐོ་འགོད་བྱས་པ། ཐོ་འགོད་བྱས་པའི་མངོན་མིན་རིག་གནས་ཤུལ་བཞག97དང་རྒྱལ་ཁབ་རིམ་པའི་རིག་དངོས5ཡོད་པ་རེད། ལྕགས་རི་རིང་པོའི་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་དང་། ཤེལ་རིགས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་། གྲུ་ཁའི་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་། པེ་ཏའེ་ཧོ་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་། འཁོར་ཤུད་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་། ཆིང་ལུང་མི་རིགས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང་སོགས་རྟེན་རྫས་བཤམས་མཛོད་ཁང12ཀྱིས་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ལོ་རྒྱུས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་ཐེག་ཡོད་ལ་འཛམ་གླིང་དང་སྤེལ་རེས་བྱེད་པའི་ལས་སྟེགས་ཤིག་ཏུའང་གྱུར་ཡོད།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ལ“ལྕགས་རི་རིང་པོའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ”དང་། “ཁེར་སྨྱུག་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ”“དམངས་ཁྲོད་ཀྱི་སྙན་ཚིག་གི་ཕ་ཡུལ”སོགས་ཀྱི་མཚན་སྙན་ཡོད། ཁྲང་ལི་ས་ཆའི་དབྱང་ཀོ་དང་ཕུའུ་ཉིང་གི་འུད་སྒྲོག་རོལ་དབྱངས་སོགས་དམངས་སྲོལ་རིག་གནས་ཟམ་མི་ཆད་པར“ཕྱི་རུ་བསྐྱོད་པ”དེས་ས་ཁོངས་རིག་གནས་ཀྱི་ཉམས་འགྱུར་མངོན་ཡོད། ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་གྱིས་ལོ་ལྟར་རྒྱ་མཚོ་དང་གསོལ་བ་འདེབས་པའི་དུས་ཆེན་དང་། ཀྲུང་ཧྭའི་བརྩེ་བ། རྒྱ་མཚོའི་རིག་གནས་དུས་ཆེན་སོགས་དུས་སྟོན་དང་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་བཞིན་ཡོད། 《མཚོ་ཐོག་གི་དཀར་གསལ་ཟླ》དང་། 《ཡིའུ་ཡན་ཆིན་གོང་མ》《ཀུའུ་ཀྲུའུ་ཧའོ་གླུ》སོགས་དངོས་ལྗོངས་ཟློས་གར་ཆེ་གྲས་སོ་སོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན། ཨུ་རུ་སུ་དང་ཧན་གོ་སོགས་རྒྱལ་ཁབ་དང་རིག་གནས་སྤེལ་རེས་ཀྱི་བྱེད་སྒོ་ཉིན་བཞིན་འཁྲུག་ཏུ་འགྲོ་བཞིན་ཡོད།

13_1 ཁྱད་རྫས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གླིང་ཕྲན་པོ་ཧའེ་མཚོ་ཁུག་དང་ཉེ་ཞིང་། ཁྱད་ལྡན་ཐོན་རྫས་ནི་རྒྱ་མཚོའི་ཐོན་རྫས་གཙོ་བོ་ཡིན་ཏེ། ཉ་ལེབ་ལེབ་དང་། ཉ་སྐམ་པོ། ཉ་སྒོང་། ཏའེ་ཡུས། ཡིའུ་ཡུས། དུང་དཀར། སྤུ་ཐུང་སོགས་འགྲོན་བུ་རིགས་ཀྱི་སྣ་ཁ་མང་ཞིང་། པོ་ཧའེ་མཚོ་ཁུག་གི་མཚོ་ཟས་ཐོན་རྫས་ཀྱི་སྙིང་བཅུད་འདུས་ཡོད། ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ལ་མུ་ཏིག་གི་རྒྱན་ཆ་སྣ་ཚོགས་ཚུད་ཡོད་པ་སྟེ། སྒོ་ཡོལ་དང་། མགུལ་རྒྱན། མུ་ཏིག་འགེལ་ཆས། པེ་ཏུའོ། འགྲོན་བུའི་བརྐོས་མ། མིས་བཟོས་སྤོས་ཤེལ་དང་སོ་ཕག་བརྐོས་མ་སོགས་བཟོ་རྩལ་ཐོན་རྫས་ཚང་མར་ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་ཡོད། ད་དུང་དུང་དཀར(མཚོ་འོག་འོད་འཚེར་བའི་དུང་རིགས་ཤིག)ལས་སྣོན་བྱས་ནས་བཟོས་པའི་རྒྱན་ཆ་ཞིག་ཡོད་པ་དེ་ནི་ས་གནས་དེ་གའི་ཁྱད་ཐོན་དངོས་རྫས་དང་ལག་ཤེས་བཟོ་རྩལ་ཟུང་འབྲེལ་བྱས་པ་ཞིག་རེད།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱིས་ད་དུང་ས་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཁྱད་ཐོན་དངོས་རྫས་མང་པོ་གཅིག་བསྡུས་བྱས་ཡོད། དཔེར་ན་ཅིང་ཏུང་པན་ལི་དང་། ཧྲི་མོན་སྟར་ཀརྒྱལ་ཁའི་ཀུ་ཤུ། ཉི་མ་མེ་ཏོག་གི་ཀུ་ཤུ། ཁྲང་ལི་མངར་ལི། རྒྱ་སེ་མེ་ཏོག་གི་དྲི་ཞིམ་རྒུན་འབྲུམ། ནན་ཏ་དགོན་གྱི་ཆུ་མངར་ཁམ་བུ། ཁམ་བུའི་ནང་སྙིང་སོགས་ཤིང་འབྲས་སོས་པ་ལྟ་བུ། ཡུལ་དེ་གར་ཐོན་པའི་རྡཱ་ཡང་ཆུང་བའི་ཤིང་ཏོག་ལི་ཞིག་ཡོད་པ་དང་། ཆུང་ཆུང་ནང་སྙིང་མེད་པ། ཁ་སྙི་མོ་ཡིན་པ། མངར་པོ་ཡོད་ཀྱང་ཞེན་པ་མི་ལོག་པ་བཅས་ནི་ཡུལ་དེའི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་འབྲས་ཤིང་གི་རིགས་ཤིག་ཡིན། གཞན་ཡང་ད་དུང་ཉ་ཆང་དང་། ཆིན་ཞུའེ་སྦི་རགལའོ་ལའོ་ཤ། པེ་ཏའེ་ཧོ་གཙང་པོའི་ཡང་རྒྱུ་མའི་ཕག་ཉྭ་བསྙལ་མ་སོགས་ས་གནས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་སྤུས་ལེགས་ཐོན་རྫས་ཀྱང་ཡོད།

ལེན་ཧྥུང་ཧྲན་སྤྱི་གླིང་གི་ཤར་ལྷོའི་སྒོ་ནི་པེ་ཏའེ་ཧོ་ཡི་ཚོང་ཟོག་ཙག་ཙིག་བསྡུ་འགྲེམས་བྱ་ཡུལ་ཡིན་པ་དང་། མཚོ་ཟས་དང་། ཤིང་འབྲས། ཤིང་བཟོས་ཐོན་རྫས། མུ་ཏིག་ཐོན་རྫས། ཁྱིམ་སྤྱོད་གློག་ཆས། རྒྱུན་གཏན་གྱི་འཚོ་བའི་མཁོ་ཆས་སོགས་སྣ་མང་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་མ་ཟད། རིན་གོང་ཁེ་བའི་སྤུས་ལེགས་ཐོན་རྫས་ཀྱང་མང་པོ་ཡོད། ཡུལ་སྐོར་དུས་ཚིགས་སུ་སླེབས་ཐེངས་རེར་མི་ཚོགས་ཀྱིས་ཁེངས་ཤིང་། འཁྲུག་ཆ་དོད་པོ་ཡོད།

14 ཡུལ་སྐོར།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་གཅིག་སྡུད་རི་བོ་དང་། གཙང་པོ། མཚེའུ། ཆུ་མིག ཐུང་། ཏུང་། བྱེ་མ། རྒྱ་མཚོ། འགག་སྒོ། གྲོང་ཁྱེར། ཤང་ཀང་། དགོན་པ། དགོན་པ། ལྷ་ཁང་། སྤྲོ་ཁང་། དུས་བྱ་དང་རྩ་ཆེའི་སྲོག་ཆགས་དང་རྩི་ཤིང་སོགས་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པ་དང་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་ཕུན་སུམ་ཚོགས་པོ་ཡོད་པ་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་གྱིས་ལོ་ལྟར་ས་གནས་རིག་གནས་ཀྱི་ཁྱད་ཆོས་ཟབ་མོ་ལྡན་པའི་ཧྲན་ཀོན་འགག་སྒོའི་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་དུས་ཆེན་དང་། མེང་ཅང་བུད་མེད་ལྷ་ཁང་གི་ཚོགས་འདུ། ཝང་ཧའེ་ཚོགས་ཆེན། ཁྲང་ལི་ཀན་རྒུན་འབྲུམ་ཨ་རག་དམར་པོའི་དུས་ཆེན་སོགས་དུས་སྟོན་དང་རྟེན་འབྲེལ་ཞུ་བའི་བྱེད་སྒོ་སྤེལ་གྱི་ཡོད།

ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་དེ་ཁྱབ་ཚུལ་བལྟོས་བཅས་ཀྱིས་མཉམ་འགྲོ་ཡིན་པའི་ཐགས་དབྱིབས་ཀྱི་ཁྱབ་ཚུལ་གཉིས་ཡོད་པ་དང་། དེའི་ནང་མཚོ་འགྲམ་དུ་གནས་པའི་སྣེ་འདྲེན་རྙིང་པ་དང་། གནམ་འོག་གི་འགག་སྒོ་དང་པོ། མོང་ཅང་བུད་མེད་ལྷ་ཁང་། ཆིན་ཧོང་གིས་དྲང་སྲོང་རྒྱ་མཚོར་འཛུལ་ས། མཚོ་ཐོག་ལུས་རྩལ་ལྟེ་གནས། ཨོ་སི་ཁྲུ་ལི་ཡའི་མཚོ་མཐིལ་གྱི་འཛམ་གླིང་གསར་པ། བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་གླིང་གཕུག་རོན་ཝོ་སྤྱི་གླིང་། ཅིན་ཧྲན་ཁ། སྟག་རྡོ། པེ་ཏའེ་ཧོ་ཡི་གྲགས་ཅན་སྤྲོ་ཁང་། ལན་ཧྥུང་ཧྲན། བྱེ་ཤུད་ར་བ་བཅས་དང་དེ་བཞིན་མཚོ་འགྲམ་གྱི་ཆུ་རྐྱལ་ར་བ་དང་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོའི་སྤྱི་གླིང་སྣ་ཚོགས་སོགས་ཡོད་པ་དང་། དབུས་བྱང་ཁུལ་གྱི་རི་ཁུལ་རི་མ་ཐང་དུ་ལམ་གསུམ་གྱི་འགག་སྒོ་སྟེ་དགུ་སྒོ་སྟེ་དབྱི་ཡོན་ཁོའུ་སྟེ་ཅེ་ལིན་ཁོའུ—ཐའོ་ལིན་ཁོའུ—ལེང་ཁོའུ—ཁྲེང་ཙི་ལིང་ཁོའུ་ཡི་ལྕགས་རི་རིང་པོ་དང་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་རྒྱུད་ཀྱི་རིག་དངོས་གནའ་ཤུལ་སྣ་ཚོགས་ཡོད་ཅིང་། དེ་དག་ནི་ཚེ་རིང་རི་བོ་དང་། ཅའོ་ཧྲན་རི་བོ། ཡན་སའེ་མཚེའུ། ཙུའུ་ཧྲན་རི་བོ། པེ་ཉིའུ་ཏིང་། ཐེན་མ་རི་བོ། ཧྲི་ཧྲན་རི་བོ། ལེ་བཅུའི་རྒུན་འབྲུམ་ཁྱམས་རིང་། ཀུའུ་ཀྲུའུ་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་རིག་གནས་གནའ་ཤུལ་སོགས་ཡིན།

སྤྱི་ལོ2012ལོའི་ལོ་མཇུག་བར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་ཁྱོན་ཡུལ་སྐོར་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ(གནས)47ཡོད་པའི་ནང་རྒྱལ་ཁབ་ཀྱིA5རིམ་པའི་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ(གནས3)དངA4རིམ་པའི་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ15ཡོད་པ་རེད། ཡུལ་སྐོར་སྐར་རིམ་གསོལ་མགྲོན་ཁང58ཡོད་པའི་ནང་སྐར་ལྔའི་རིམ་པའི་གསོལ་མགྲོན་ཁང3དང་སྐར་བཞིའི་མགྲོན་ཁང13ཡོད།

15 མཛེས་ལྗོངས།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ནི་རི་བོ་ཡོད་པ་དང་། རྒྱ་མཚོ་ཡོད་པ། ཆུ་བོ་ཡོད་པ། འདམ་ར་ཡོད་པ། ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཡོད་པ་བཅས་ཀྱི་སྣ་མང་སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་ཞིག་ཡིན་པ་དང་། ཁྱད་དུ་འཕགས་པའི་ས་བབ་ཁུལ་དང་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་བཟང་པོ་ནི་གྲོང་ཁྱེར་དེའི་ཐུན་མོང་མ་ཡིན་པའི་ཡུལ་སྐོར་ཐོན་ཁུངས་ཤིག་ཡིན་པས“སྣོད་བཅུད་ཡུལ་སྐོར”ཞེས་པའི“གསེར་གྱི་རྟགས་མ”གསལ་པོ་ཕྱིས་དགོས་པ་དང་། ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡིས་བྱེད་ཐབས་དེ་བས་ཆེ་བ་སྤྱད་དེ་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་སྣོད་བཅུད་ཁོར་ཡུག་སྲུང་སྐྱོང་བྱ་རྒྱུ་རེད།

16 མི་སྣ་གྲགས་ཅན།

རིག་རྩལ་ལས་རིགས་ཁོངས་ཀྱི་པེན་ཅང་། ཀྲང་ཡིན་ཞི། ལི་ཧའེ་ཡན། ཐུང་ཐེན་དབྱི། ཝང་ཀང་ཆོན། ལིའུ་པིན་དབྱི། ཧོ་ཧུང་མེ། ཀྲུའུ་ཧོན་ཆོན། ཐེན་ལིང་། ཝུན་ཞི་ཡིང་། སུང་ཀྲི་པོ། རེན་ཞི། ཧྲང་ཧྲང་། ཏ་ཆིང་། ཁྲུའུ་ཙུང་ལི། ལི་ཆུན།

སུན་ཡུས་ཅེ། ཝང་ཧན་ཅན་ཀོང་། སུའུ་ཞའོ་ལེ་ལོ་ཧུང་།

ཆབ་སྲིད་ལས་རིགས། ལིའུ་ཧོ། ལིའུ་ཧོ། ཡིའུ་ཆོན་ཆོན། ལིའུ་ཅིན་གོ། སུན་རུའེ་པིན། ལིའུ་ཡུས། ཁྲུའུ་ལུའུ་ཧའོ། ཀྲང་པའོ་ཧྲུན།

ཝང་ཅ་རུའེ། ཞི་ཧྲི་ཀོང་ཧྲེང་། ཀྲན་ཧྥུ་རུའེ། ལུའུ་པིང་།

རིག་གཞུང་ལུས་རྩལ་ལས་རིགས། ཝང་ཏ་ཀྲུང་། ཚའོ་ལེ།

17 གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གཟི་བརྗིད།

གེགས་མེད་སྒྲིག་བཀོད་འཛུགས་སྐྲུན་གྱི་དཔེ་སྟོན་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང་པོ། སྤྱི་ལོ2012ལོའི་ཀྲུང་གོའི་སྤྲོ་གསེང་གྲོང་ཁྱེར་ཡག་ཤོས་ཀྲུང་གོའི་མཚོ་རྒྱུད་སྒོ་དབྱེའི་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང་པོར་བདམས་པ་རེད།

ཀྲུང་གོའི་ཕྱོགས་བསྡུས་སྟོབས་ཤུགས་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་བརྒྱ་དང་ཀྲུང་གོའི་མ་འཇོག་ཁོར་ཡུག་ལེགས་པའི་གྲོང་ཁྱེར་བརྒྱ་དང་ཀྲུང་གོའི་གཅེས་སེམས་ཆེ་ཤོས་ལྡན་པའི་གྲལ་དུ་བདམས་པ་རེད།

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་གཉིས་བཀུར་དཔེ་བཟང་གྲོང་ཁྱེར། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སྔོ་འགྱུར་དཔེ་བཟང་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བདམས་པ་རེད།

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་གྲོང་ཁྱེར་གཏོད་པའི་ལས་དོན་གྱི་སྔོན་ཐོན་གྲོང་ཁྱེར་ལ་ཀྲུང་གོའི་ཕུལ་བྱུང་ཡུལ་སྐོར་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང་པོར་བདམས་པ་རེད།

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ན་སོ་དར་ལ་མ་བབས་པའི་མིའི་བསམ་བློ་ཀུན་སྤྱོད་འཛུགས་སྐྱོང་ལས་དོན་གྱི་སྔོན་ཐོན་གྲོང་ཁྱེར། སྤྱི་ལོ2009ལོར་ཀྲུང་གོའི་ཞི་མཐུན་འཕེལ་རྒྱས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར་ཡག་ཤོས་ཀྱི་པེའོ་ཧོ་ཡིས་གྲོང་ཁྱེར་དང་གྲོང་གསེབ་གཞི་གཅིག་ཅན་གྱི་འཕེལ་རྒྱས་ལ་སྤྱི་འདོམས་བྱེད་པའི་ཚོད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བདམས་པ་རེད།

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ཞབས་ཞུའི་ལས་རིགས་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་ཚོད་ལྟ་ཁག་དང་པོ་སྟེ་གསར་གཏོད་རྣམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་ཚོད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་ཏེ་ཐན་ཉུང་གྲོང་ཁྱེར་ཚོད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚོད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བདམས་པ་རེད།

སྤྱི་པའི་རིག་གནས་ཞབས་ཞུའི་མ་ལག་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་གྱི་རིག་ལྡན་གྲོང་ཁྱེར་ཚོད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཡུལ་སྐོར་ཕྱོགས་བསྡུས་སྒྱུར་བཅོས་ཚོད་ལྟའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་གྲལ་དུ་བདམས་པ་རེད།

ཀྲུང་གོའི་ལྕགས་རི་རིང་པོའི་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ(ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོ) ཀྲུང་གོའི་མོང་ཅང་བུད་མེད་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ(ཧྲན་ཀོན་འགག་སྒོ) ཀྲུང་གོའི་ཧྥེང་ཀོའི་ཕ་ཡུལ(ཧྥུ་ཉིང་ཁུལ)དུ་གྲགས་པ་རེད།

ཀྲུང་གོའི་ཀུའུ་ཀྲུའུ་རིག་གནས་ཀྱི་ཕ་ཡུལ(ལུའུ་ལུང་རྫོང)[ལོ་ངོ་སྟོང་གི་གནའ་བོའི་རྫོང(ལུའུ་ལུང་རྫོང) ཀྲུང་ཧྭའི་སྙན་ཚིག་གི་ཕ་ཡུལ(ལུའུ་ལུང་རྫོང)ཞེས་སུ་གྲགས་པ་རེད།

ནུས་རྒྱུ་གསར་པའི་དཔེ་སྟོན་གྲོང་ཁྱེར་ཁག་དང་པོ། ཀྲུང་གོའི་ཕྱོགས་བསྡུས་འགྲིམ་འགྲུལ་ལྟེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བདམས་པ་རེད།

རྒྱལ་ཁབ་ཀྱི་ས་ཁོངས་ཧྲིལ་པོའི་ཡུལ་སྐོར་དཔེ་སྟོན་ཁུལ་ཁག་གཉིས་པ། ཀྲུང་གོའི་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་དམངས་འཚོ་འཕེལ་རྒྱས་ཐད་བདེ་སྐྱིད་ཆེ་ཤོས་ཀྱི་གྲོང་ཁྱེར100ཡོད་པ་རེད།

རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཤེས་དཔལ་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ལོ2017ལོའི་ཀྲུང་གོའི་ཁྱད་ཆོས་ལྡན་པའི་ཡིད་དབང་འཕྲོག་ཤུགས་ཆེ་བའི་གྲོང་ཁྱེར200དང་སྤྱི་ལོ2018ལོའི་རྒྱལ་ཁབ་ནགས་ཚལ་གྲོང་ཁྱེར་དུ་བདམས་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ2018ལོར་ཀྲུང་གོའི་ཕྱི་ཕྱོགས་ཉོ་ཚོང་རྩེ་གྲ་བརྒྱའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤྱི་ལོ2019ལོའི་ཀྲུང་གོའི་ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར་རྩེ་གྲ་བརྒྱའི་ཨང65པ། སྤྱི་ལོ2019ལོའི་ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་སྤུས་རྟགས་ཀྱི་གདེང་འཇོག་རིམ་པའི(ས་ཁུལ་རིམ་པའི་གྲོང་ཁྱེར)ཨང65པར་ཚུད་པ་རེད།

“ཀྲུང་གོའི་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ཚན་རྩལ་གསར་གཏོད་འཕེལ་རྒྱས་སྟོན་གྲངས་སྤྱི་ལོ2019ལོའི”མིང་གྲལ་ཨང77པར་བདམས་པ་རེད།

པེ་ཏའེ་གཙང་པོའི་ཨོ་ལིམ་ཕིག་ལམ་ཆེན་སྤྱི་གླིང་དེ་སྤྱི་ལོ2005ལོའི་ཟླ5པར་ཕྱི་ཕྱོགས་སུ་སྒོ་མོ་ཕྱེ་བ་དེ་ནི་རྒྱལ་ནང་གི་ཨོ་ལིམ་ཕིག་གི་བརྗོད་དོན་གཙོ་བོའི་སྤྱི་གླིང་དང་པོ་དེ་རེད།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་གོང་མའི་ཨོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་ལུས་རྩལ་ལྟེ་གནས་ནི་སྤྱི་ལོ2008ལོའི་པེ་ཅིན་ཨོ་ལིན་ཕིག་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་བཙུགས་ནས་བེད་སྤྱོད་གཏོང་ས་དང་པོ་ཡིན།

སྤྱི་ལོ2013ལོའི་ཟླ11པར་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁང་དེ“རྒྱལ་ཁབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁང་གི་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡན་ལག་ཁང”དུ་གྱུར་པ་དེ་ནི་རྒྱལ་ཁབ་ཕྱོགས་ཀྱི་ལོ་རྒྱུས་ཁང་གིས་རྒྱལ་ཡོངས་སུ་བཙུགས་པའི་ཡན་ལག་ཁང་གཅིག་པུ་དེ་ཡིན་པ་རེད།

ཧོ་པེ་མཚོ་ཐོག་རྒྱང་སྐྱོད་སྐྱེལ་འདྲེན་ཚོགས་པ་ནི་སྐམ་ས་ཆེ་མོའི་དམངས་གཉེར་མཚོ་ཐོག་སྐྱེལ་འདྲེན་ཁེ་ལས་ཤིག་ཡིན་པ་དང་། བདག་ཏུ་བཟུང་བ་དང་ཚོད་འཛིན་བྱས་པའི་གྲུ་གཟིངས130ལྷག་ཙམ་དང་། ལྗིད་ཚད་ཏུན་ཁྲི1500ལྷག་ཙམ་ཡོད་པ། གྲུ་གཟིངས་རུ་ཁག་གི་གཞི་ཁྱོན་རང་རྒྱལ་གྱི་མཚོ་ཐོག་སྐྱེལ་འདྲེན་ལས་རིགས་ཀྱི་ཨང་གསུམ་པར་སླེབས་པ། མཚོ་རྒྱུད་ཞིང་ཆེན་དང་གྲོང་ཁྱེར་རིམ་པའི་གྲུ་གཟིངས་རུ་ཁག་གི་གཞི་ཁྱོན་ཁྲོད་ཨང་དང་པོར་སླེབས་པ། རང་རྒྱལ་གྱི་དམངས་གཉེར་མཚོ་ཐོག་སྐྱེལ་འདྲེན་ཁེ་ལས་ཆེ་ཤོས་ཡིན་པ་བཅས་རེད།

ཀྲུང་གོའི་རྒུན་འབྲུམ་ཨ་རག་དམར་པོ་ཤེལ་དམ་དང་པོ་དེ་སྤྱི་ལོ1984ལོར་ཁྲང་ལི་རུ་འཁྲུངས་པ་དང་ཁྲང་ལིའི་རྒུན་འབྲུམ་ཨ་རག་ལས་རིགས་ཀྱི་རྒྱལ་ཁབ་ཐོག་མའི་ས་ཁོངས་སྲུང་སྐྱོང་ཐོན་རྫས་དང་པོར་མིང་བཏགས་ཡོད།

ཆིན་ཆིན་གླིང་ཕྲན་གྱི་མ་རྨོས་ལོ་ཏོག་ལས་སྣོན་ཁེ་ལས་ཀྱིས་ཐོན་སྐྱེད་བྱས་པའི་ལྕགས་ཀྲིན་ཐོན་རྫས་བསྡོམས་འབོར་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོར་སླེབས་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཚོང་རའི་ཐོབ་སྐལ་གྱི70%ཟིན་ཡོད།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གླིང་ཕྲན་གོང་མའི་སིང་ཕྱེ་མ་རྐང་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིས་རྒུན་འབྲུམ་མངར་ཆའི་ཐོན་སྐྱེད་བྱེད་ནུས་དེ་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཨང་དང་པོར་སླེབས་ཡོད།

ཁྲང་ལི་རྫོང་ཧོ་ཧུའུ་ཉའི་སྤྱིའི་ཐོན་ཚད་ཀྱིས་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་སུམ་ཆའི་གཅིག་ཡོད་པ་དང་། རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཆུ་ཕག་ཉ་གསོ་སྤེལ་རྟེན་གཞི་དང་པོ་ཡིན།

ལང་ཀེ་སི་ཨར་ཁང་ལ“ཀྲུང་ཧྭའི་ལྗང་མདོག་ཨར་ཁང་ཨང་དང་པོ”ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

ཀྲུང་གོ་འབྲུ་རིགས་ཧྭ་ཞ་ལྕགས་རི་རིང་པོ་རྒུན་ཆང་ཚད་ཡོད་ཀུང་སིས་འོག་གི་གཞུ་དབྱིབས་ཆང་དོང་ནི་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ཆེས་ཆེ་བའིས་འོག་གི་འཛེང་རྡོའི་ཆང་དོང་ཡིན།

མཚོ་ཁུག་ཁུལ་གྱི་པང་ལེབ་བཟོ་གྲྭའི་ཡུས་ཀྱིས་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བའི་ལྕགས་རི་རིང་པོ་དང་སོ་ཕག་སྲེག་དོང་ཚོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་ལྕགས་རི་རིང་པོ་ཞིབ་འཇུག་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་སྟོང་ཆ་བསྐངས་ཡོད།

ཧའེ་ཀང་ཆུས་པན་ཁྲང་ཡུས་ཀྱིས་ལོ་ངོ་དུང་ཕྱུར་མང་པོའི་རིང་མེ་རི་ཁར་ཤེས་རྟོགས་བྱུང་བ་དེས་ཀྲུང་གོའི་མེ་རི་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་རིག་པའི་ཐད་ཀྱི་སྟོང་ཆ་བསྐངས་པ་རེད།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་ནས་ཐོན་པའི་རྡོ་སྒྱོགས་ཀྱིས་ཀྲུང་གོའི་མཚོན་ཆའི་གནའ་རྫས་རྟོག་ཞིབ་ལོ་རྒྱུས་ཐོག་གི་སྟོང་ཆ་ཞིག་ཁ་སྐོང་བྱས་ཡོད།

སྤྱི་ལོ1917ལོར་ཀྲུང་གོའི་ཡུལ་སྐོར་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཆེད་སྤྱོད་ལམ་ཐིག——པེ་ཏའེ་ཧོ་མེ་འཁོར་བབས་ཚུགས་ནས་མཚོ་འགྲམ་ལྕགས་ལམ་གྱི་ཡན་ལག་ལམ་ཐིག་ཤར་གཏོང་ཐུབ་ནས་གཉེར་སྐྱོང་བྱེད་འགོ་ཚུགས་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ1921ལོར་པེ་ཕིང(པེ་ཅིང)དང་པེ་ཏའེ་ཧོ་མཚོ་འགྲམ་བར་ཀྲུང་གོའི་བར་སྣང་གི་ཡུལ་སྐོར་མཁའ་ལམ་དང་པོ་དེ་བཏོད་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ1936ལོར་ཀྲུང་གོའི་ཁུངསྤྱི་ལོ19ཡི་ཀོར་ཧྥུ་སྤོ་ལོ་ཐང་དང་པོ་པེ་ཏའེ་ཧོ་རུ་བསྐྲུན་པར་ཚུད་པ་རེད།

སྤྱི་ལོ1918ལོའི་ཟླ7པར། པེ་ཏའེ་ཧོ་རུ་ཚ་གཡོལ་ས་ཁུལ་གྱི་རང་སྐྱོང་རྩ་འཛུགས་ཐོག་མ(པེ་ཏའེ་ཧོ་མཚོ་འགྲམ་སྤྱི་ཕན་ཚོགས་པ)བཙུགས་པ་དང་། དེ་ནི་ཡུལ་སྐོར་གྱི་ཚ་གཡོལ་དམིགས་བསལ་སྲིད་འཛིན་ས་ཁུལ་དང་པོ(པེ་ཏའེ་ཧོ་མཚོ་འགྲམ་རང་སྐྱོང་ལྗོངས)ཡིན།

སྤྱི་ལོ1986ལོར་བསྐྲུན་པའི་ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་མཚོ་ཐོག་ཕྱོགས་སྟོན་སྟེགས་བུ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་མཚོ་ཐོག་རྒྱང་ཐག་རིང་བའི་ཕྱོགས་སྟོན་སྟེགས་བུ་དང་པོ་དེ་རེད།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་ཁྲང་ལི་རྫོང་གི་རྒྱ་མཚོའི་བདུན་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་མཚོ་རྒྱུད་ཀྱི་མཚེའུ་ཆེ་ཤོས་ཡིན།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྲོང་ཁྱེར་གྱི་ལྷོ་ངོས་ཀྱི་རྒྱལ་སྤྱིའི་རོལ་རྩེད་ལྟེ་གནས་ཀྱི་འདྲེད་ཤུད་རྩྭར་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་རྩྭ་ཐང་དང་པོ་ཡིན།

ཚེ་རིང་རི་བོ་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་དང་ཀྲུང་ལུགས་གསོ་རིག་རིག་གནས་དར་སྤེལ་གཏོང་རྒྱུ་བརྗོད་བྱ་གཙོ་བོར་བྱས་པའི་སྐྱེད་ཚལ་མཛེས་ལྗོངས་འབའ་ཞིག་དེ་རེད།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་གྲོང་ཁྱེར་པེ་ཏའེ་ཧོ་ཆུས་འདུས་སྤེལ་ཞིང་ལས་ལྟ་སྐོར་གླིང་ནི་རྒྱལ་ཡོངས་ཀྱི་ཚན་རྩལ་མཐོ་བའི་སྣོད་བཅུད་ཞིང་ལས་དང་ཡུལ་སྐོར་ལྟ་སྐོར་གཞི་གཅིག་ཏུ་འདུས་པའིA4རིམ་པའི་མཛེས་ལྗོངས་ཁུལ་དང་པོ་དེ་ཡིན་པ་རེད། ལོ་རྒྱུས་རིག་གནས་ཀྱི་གྲགས་ཅན་གྲོང་ཁྱེར་ཧྲན་ཧའེ་འགག་སྒོར་དམག་དོན་འགོག་སྲུང་མ་ལག་ཆ་ཚང་ཡོད་པའི་དབང་གིས་ཡུན་ནན་ས་དམ་དང་ཧྲན་ཤིས་ཕིང་ཡའོ་དང་མཉམ་དུ་ཀྲུང་གོའི་གནའ་གྲོང་ཆེན་པོ་གསུམ་ཞེས་བརྗོད་ཀྱི་ཡོད།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་ཁྲང་ལི་རྫོང་གི་གསེར་གྱི་མཚོ་འགྲམ་གྱི་བརྗིད་ཉམས་ལྡན་པའི་རྒྱ་མཚོའི་མཛེས་ལྗོངས་འཛམ་གླིང་དུ་མཐོང་དཀོན་པ་དང་། ཀྲུང་གོའི་ཆེས་མཛེས་པའི་རྒྱ་མཚོའི་འགྲམ་རྒྱུད་ཀྱི་གྲས་ཤིག་ཡིན།

ཆིན་རྒྱལ་རབས་ཀྱི་གོང་མའི་གླིང་ཕྲན་ནི་ཀྲུང་གོའི་འཛམ་གླིང་གི་འདབ་ཆགས་ཆེན་པོ་བཞིའི་གྲས་ཤིག་ཡིན།

དུས་རབས 20པའི་དུས་འགོར་ཀྲུང་གོའི་ཡུལ་སྐོར་དྲིལ་བསྒྲགས་རི་མོ་དང་པོ་དེ་པེ་ཏའེ་ཧོ་ནས་ཐོན་པ་ཞིག་རེད།

ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་པེ་ཏའེ་ཧོ་ཆུས་མཚོ་འགྲམ་རྒྱལ་ཁབ་ནགས་ཚལ་སྤྱི་གླིང་དུ་གནས་པའི་ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་གླིང་ག་ནི་རང་རྒྱལ་གྱི་ས་ཁྱོན་ཆེ་ཤོས་དང་ནགས་ཚལ་ཁྱབ་ཚད་མཐོ་ཤོས་ཀྱི་བདག་ཏུ་མ་བཟུང་བའི་སྲོག་ཆགས་གླིང་ག་ཞིག་རེད།

སྤྱི་ལོ1990ལོར་པེ་ཅིང་ཨེ་ཤེ་ཡའི་ལུས་རྩལ་འགྲན་ཚོགས་ཀྱི་ཕྱིའི་ཚོགས་ར་འབའ་ཞིག་སྟེ་ཆིན་ཧོང་གླིང་ཕྲན་གྱི་མཚོ་ཐོག་ལུས་རྩལ་ཐང་ཡིན།

ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་པེ་ཏའེ་ཧོ་ཁུལ་དུ་རིམ་པ་སོ་སོའི་གཙོ་འཛིན་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་ལུས་གསོ་ཁང་ཡོད་པ་དང་། ཆེ་བ་ཀྲུང་དབྱང་གི་གཙོ་འཛིན་དང་རྒྱལ་སྲིད་སྤྱི་ཁྱབ་ཁང་གི་ལུས་གསོ་ཁང་། ཆུང་བ་རྫོང་སོ་སོའི་ཚ་གཡོལ་ལས་ཁུངས་བཅས་སུ་སོང་བས། རིམ་པ་སོ་སོའི་གཙོ་འཛིན་གྱིས་འགོ་ཁྲིད་པའི་མི་གྲགས་ཅན་གྱི་ཕན་ནུས་དེ་ཆིན་ཧོང་ཏའོ་ཡི་ཡུལ་སྐོར་མིང་བྱང་ཆེ་ཤོས་སུ་གྱུར་ཡོད།


དཔྱད་གཞིའི་ཡིག་ཆ།
སྡུད་པ། འགྲེམ་པ།
འབྲེལ་ཡོད་འོས་སྦྱོར།
བརྡ་འགྲེལ་སྡོམ་རྩིས།

ཀློག་གྲངས། : 0

རྩོམ་སྒྲིག་ཁ་གྲངས།:1  སྔ་མའི་པར་གཞི།

ཉེ་ཆར་དག་བཅོས།:2020-03-27

གསར་སྤེལ་མཁན། :གསེར་ཞང་འཇམ་བསོད།

བརྡ་འགྲེལ་འདིའི་རྩོམ་སྒྲིག་པ།
རིགས་འགྲེ་བརྡ་འགྲེལ།